djon syorl falsafasi

DOC 90,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1712994148.doc djon syorl falsafasi reja: 1. til falsafasi. 2. intensionallik. 3. ontologiy. 4. ong haqida bahslar. djon syorl 1932 yilda denverda (kolorado shtati) tug`ildi. u 1949 yildan 1952 yilgacha viskonsin universitetida о`qidi, sо`ng oksfordga о`qishga kirdi, u yerda 1959 yilgacha о`qidi. о`sha yili u doktorlik dissertatsiyasini yoqladi, aqshga qaytdi va berkli universitetiga joylashdi, u yerda u tо`rt о`n-yillik davomida ishladi. 1967 yilda syorl mazkur universitet professoriga aylandi va ikki yil о`tib, о`zining “nutqiy akt: til falsafasidan esse” nomli birinchi kitobini nashr etdi. uning ketidan boshqa bir necha monografiya va maqola tо`plamlari chop etildi, shuningdek “ifoda va ma’no: nutqiy aktlar nazariyasi borasida tadqiqotlar” (1979), “intensionallik: ong falsafasidan esse” (1983), “psixika, miya va fan” (1984), “ongni qayta ochish” (1992), “sotsial voqelikni konstruksiyalash” (1995), “ong tilsimi” (1997), “ong va til” (2002), “psixika: qisqa muqaddima” (2004). uning 1998 yilda chop etilgan “ong, til va jamiyat, real olamda falsafa” asarini ham alohida ta’kidlab о`tish joiz, …

akat”, ikkinchisi – “illokutiv harakat”, uchinchisi esa – “perlokutiv harakat” deyiladi. shu bilan birga, ostin nutq asosini hosil qiluvchi illokutiv harakatlarni tizimlashtirishga uringan, ammo bu loyihani nixoyasiga yetkaza olmagan. syorl uni amalga oshirishni boshlagan va lingvistik sohada keng shuhrat qozongan illokutiv harakatlarning mukammal tasnifini ishlab chiqqan: “assertivlar” (maqsad – voqeiy holatni ifodalash), “direktivlar” (kimnidir harakatga undash), “komissivlar” (gapiruvchining о`zini majburiyat ila bog`lab qо`yish), “deklaratsiyalar” (voqeiylikni nutqiy akt tomonidan о`zgartirilishi) va “ekspressivlar” (sо`zlovchi holatininng ifodasi). syorl ta’kidlashicha, illokutiv aktlar doimo kommunikativ jihatni ifodalaydi, biroq bu jihat ularda reprezentativ tarkibiy qismni talab qiladi. ammo talaffuz qilinadigan sо`z va gapllar о`z-о`zidan reprezentatsiya (qayta namoyish) qilmaydi va hech nimani ifodalamaydi. ularning bu roli hosilalidir va sо`zlovchi va tinglovchilar tomonidan aniqlanadi. bunday aniqlash, syorlning fikricha, bunday subyektlarda tuzilishi va tarkibini illokutiv harakatlar ifoda etuvchi mental holat mavjudligidagina bо`lishi mumkin. misol uchun, bir inson ikkinchi insonga beradigan buyrug`i birinchisining qandaydir xohishini va direktiva (kо`rsatma) berilayotgan odam …

aqiqatda reprezentativ tabiatga ega. syorl ularni “intensional”, ya’ni qandaydir obyektga qaratilgan holatlar deb ataydi. intensionallik tushunchasining reprezentativ jihati intensional holatlarning “amalga oshirish sharoitlari” haqidagi ta’limotda namoyon bо`ladi. aytaylik, insonning elementar zarrachalarning mavjudligiga ishonchini amalga oshirishning sharti ularning haqiqatda mavjudligidir, shunday qilib ushbu mavjudlikni bu intensional holat reprezentatsiya qiladi. bu holat va olam о`rtasidagi muvofiqlikning yо`nalishi – holatdan (yoki uning og`zaki ifodasidan) olamga bо`lgan yо`nalishdir. agar istalsa, yо`nalish qarama-qarshi tarafga о`zgaradi va istaklarni amalga oshirish sharti olamni istalgan voqeiy holatga keltirish bо`ladi. syorlning ta’kidlashicha, intensional holatlar “aspektual” xususiyatga ega, ya’ni ashyoni “qandaydir”, muayyan nuqtai nazardan yoki qaysidir kategoriyaga bog`lanishida ifodalaydi. ular bilan shuningdek kayfiyatning tonalligi ham chambarchas bog`liq. bundan tashqari, syorlning ta’kidlashicha, “har qanday intensional holat intensional tarkib va psixologik modusga ega” (5: 12). uning fikriga qaraganda, qadimdan mavjud moduslar idrok va niyatdir, ammo tasnifiy maqsadlarda asosiy moduslar sifatida ularning yasama shakllari – ishonch (belief) va istak/xohish (desire) larni kо`rish mumkin. …

masligi mumkin. biroq, “ongni qayta ocha” dasturiy asarda syorl g`ayrishuuriy intensional holatlar mavjudligi haqidagi tezisdan voz kechadi va freydni xx asr faylasuflariga bu notо`g`ri nazariyani zо`rlab о`tkazishda ayblaydi. endilikda syorl barcha mental holatlar ongli ravishda bо`lishi kerak, ammo ular bir meyorda anglanmaydi – bu diqqat darajasiga bog`liq, deb ta’kidlaydi. miyada ongdan tashqari faqat neyron jarayonlari mavjud. ularning faol intensional holatlarga aloqasi bо`lmagan ba’zilari avval ularga aloqador bо`lgan va imkon tug`ilishi bilan ularni qaytara olishi mumkin. bunday jarayonlar u avval tarmoqning g`ayrishuuriy intensional holati deb atagan jarayonga mos keladi. shu bilan birga syorl ta’kidlaganki, tarmoqning talqiniga qaramay, intensional holatlar о`zini boshqara olmaydi, zero bunday turdagi muayyan holatlarni amalga oshirishning yagona shartlarini bu holatlarning о`zi bilan ham, ularning tarmog`i bilan ham belgilash mumkin emas. nutqiy aktlarda sо`zlarning tо`g`ridan-tо`g`ri ma’nosining turli xil bо`lishi aytilganlarni yaqqol ifodasi bо`la oladi. “kesmoq” (rezat) sо`zi “о`tni kes (qirq)” va “tortni kes” sо`zlarida turli ma’nolarni ifodalamoqda, ammo ikki …

i dispozitsiyalar, “qobiliyatlar” va odatlar, boshqacha aytganda “madaniy va biologiy nou-xaular” (5: 148) deyish mumkin bо`lgan nasralarni shakllantiradi. shunday qilib, syorlning fikricha, intensional holatlar siyoqi nafaqat odamlarning tо`g`ri yurish qobiliyati kabi universal biologik dispozitsiyalari, shuningdek moddiy dunyoning ongimizdan tashqarida mavjud bо`lishi va bu dunyo bilan bevosita aloqa qilish imkoniyatlari va h.k haqidagi “intensionallikkacha” bо`lgan gaplar yordamida – bularning hammasini syorl “chuqur fon” deb ataydi, – balki “mahalliy madaniy tajriba yordamida ham hosil bо`lishi mumkin”. bu, biroq, sotsiomadaniy voqelik insonning intensionalligisiz mustaqil mavjud degani emas. “sotsial voqelikni konstruksiyalash” da syorl aksincha, bu voqelik о`zgacha” kollektiv intensionallik” dan kelib chiqadi deb ta’kidlaydi: “biz mana buni istaymiz”, “biz mana bunga aminmiz (ishonamiz)” va h.k. kollektiv intensionallik ov kabi birgalikda olib boriladigan harakatlardaa vujudga keladi. uning “individual intensionallikka qisqarishi mumkin emas” va evolyusiya mahsuloti, “biologik azaliy fenomen”ni ifodalashiga syorl ishongan. kollektiv intensionallik borligining о`zi “ijtimoiy haqiqatlar” haqida gapirishga imkon beradi. ammo kllektiv intensionallik hayvonlarda …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "djon syorl falsafasi"

1712994148.doc djon syorl falsafasi reja: 1. til falsafasi. 2. intensionallik. 3. ontologiy. 4. ong haqida bahslar. djon syorl 1932 yilda denverda (kolorado shtati) tug`ildi. u 1949 yildan 1952 yilgacha viskonsin universitetida о`qidi, sо`ng oksfordga о`qishga kirdi, u yerda 1959 yilgacha о`qidi. о`sha yili u doktorlik dissertatsiyasini yoqladi, aqshga qaytdi va berkli universitetiga joylashdi, u yerda u tо`rt о`n-yillik davomida ishladi. 1967 yilda syorl mazkur universitet professoriga aylandi va ikki yil о`tib, о`zining “nutqiy akt: til falsafasidan esse” nomli birinchi kitobini nashr etdi. uning ketidan boshqa bir necha monografiya va maqola tо`plamlari chop etildi, shuningdek “ifoda va ma’no: nutqiy aktlar nazariyasi borasida tadqiqotlar” (1979), “intensionallik: ong falsafasidan esse”...

Формат DOC, 90,0 КБ. Чтобы скачать "djon syorl falsafasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: djon syorl falsafasi DOC Бесплатная загрузка Telegram