fuqarolik jamiyatining ijtimoiy tuzilmasi

PPTX 30 pages 1.3 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

3-мавзу: фуқаролик жамиятининг ижтимоий тузилмаси фуқаролик жамиятининг ижтимоий тузилмаси режа: 1. жамият социал структурасига доир дастлабки талқинлар. 2. фуқаролик жамияти - инсоний тараққиёт учун зарурият сифатида 3. фуқаролик жамиятининг социал структуралари ва уларнинг ўзигахос жиҳатлари. 4.ривожланган мамлакатларда жамият социал структураларининг ривожланишида янги тамойиллар. жамиятнинг социал структураси дастлаб қадимги юнон мутафаккирлари платон (эр.ав.427-347 йй.) ва аристотель (эр.ав. 384-322 йй.) томонидан тадқиқ этилган. улар жамият ва давлатни айнанлаштирган бўлсаларда, жамият аъзоси сифатида фақат эркин туғилган ва фуқаролик ёшига етган кишиларни эътироф этган. уларнинг жамиятга доир қарашлари асосини социал структура ва социал адолат концепциялари ташкил этган. платоннинг фикрича, социал структурани фақат эркин туғилган, ижтимоий аҳамият касб этадиган ролни бажараётган кишилар ташкил этади. инсоннинг қалби учта асосга эга: «идрок» (интеллектуаллик), «жасурлик» (иродалилик) ва «истак» (сезги, туйғуга эга бўлиш). одамлар ўз қалбидаги асослардан қай бирининг кўплиги ёки озлигига қараб жамиятда учта ижтимоий қатлам мавжуд бўлади: донишмандлар – «файласуфлар», ҳарбийлар – «қўриқчилар», ишлаб чиқарувчилар – «деҳқонлар» …

2 / 30

ни пухта ўрганган олимлар жумласига киради. форобий «фозил шаҳар одамлари қарашлари» асарида жамият («инсон жамоаси»)нинг келиб чиқиш сабабларини илмий жиҳатдан асослаб беради: «ҳар бир инсон ўз табиати билан шундай тузилганки, у яшаш ва олий даражадаги етукликка эришмоқ учун кўп нарсаларга муҳтож бўлади, унинг бир ўзи бундай нарсаларни қўлга кирита олмайди, уларга эга бўлиш кишилик жамоасига эҳтиёж туғилади... шу сабабли яшаш учун зарур бўлган, кишиларни бир-бирига етказиб берувчи ва ўзаро ёрдамлашувчи кўп кишиларнинг бирлашуви орқалигина одам ўз табиати бўйича интилган етукликка эришуви мумкин. бундай жамоа аъзоларининг фаолияти бир бутун ҳолда уларнинг ҳар бирига яшаш ва етуклика эришмоқ учун зарур бўлган нарсаларни етказиб беради. шунинг учун инсон кўпайди ва ернинг аҳоли яшайдиган қисмига ўрнашдилар, натижада инсон жамоаси вужудга келди». мутафаккир наздидаги инсон жамоаси – бу кишилик жамияти ҳисобланади. форобий жамиятнинг ижтимоий тузилмаси (социал структураси) сифатида жамиятдаги турли ижтимоий табақаларни чуқур таҳлил этади. абу наср форобийнинг фикрича, мукаммал жамиятда ҳар бир табақа, яхлит …

3 / 30

н ёки узоқ бўлишига боғлиқдир. ҳукмдорга яқин ёки ундан узоқ бўлишнинг белгиси ҳар бир табақа вакилларининг ақлий (интеллектуал) ва маънавий камолот даражаларининг юксаклигига боғлиқдир. ақлий ва маънавий камолот даражалари юксак бўлган табақа вакиллари, яъни ҳукмдорга яқин одамлар юқори лавозимларни эгаллаб, ҳурматга сазовор бўлган ишларни бажаради, уларнинг қўл остида ишловчилар эса пастроқ лавозимлардаги ишларни бажаради. мутафаккир ўзининг «талхиси навомиси афлотун» («платон қонунлари моҳияти») асарида илоҳий қонунларни доимо адолатли эканлигини илгари суради. фозиллар жамиятининг адолатли бўлиши ва табақалар ўртасида тавофутларнинг сақланишида адолат ҳуқуқий категория вазифасини бажаради. ана шу жиҳатлардан ёндашганда, форобийнингадолатғоясига нисбатан ишлатган таърифи платон талқинларига яқиндир. лекин форобий қарашларидаги адолат ғояси кишилар ўртасида ахлоқий, ижтимоий ва иқтисодий муносабатларни, моддий бойликларни тақсимлаш ва ўзаро алмашув муносабатларини ҳам ўзига қамраб олади. мана шу ерда форобийнинг қарашлари платон талқинларидан фарқланади. форобий ўзидан олдинги барча ўтмишдошларидан фарқ қилиб, адолат ҳақидаги қуйидаги таърифини келтиради:«адолат - авваламбор бутун шаҳар аҳли томонидан яратилган неъматларни (тўғри) тақсимлаш ҳамда кишилар …

4 / 30

жамиятнинг асосий универсал таснифини қуйидагича ифодалаш мумкин: а) бир бутунлик, яхлитлик; б) ўзгаришларга бой ва ривожланишга мойиллик (динамизм); в)тизимлилик. мазкур универсал таснифдан келиб чиқиб жамиятни қуйидагича таърифлаш мумкин: жамият (society) – бу яхлит тузилма бўлиб, унинг доирасида одамларнинг биргаликда яшаши амалга ошади; жамият ўзининг унсурларидан иборат бўлиш хусусиятига эга бўлган, шунингдек ўзини мавжудлик макон ва замон чегараларига эга бўлган ўзига хос организм ёки тизимдир. шу тариқа, жамият муайян ва аниқ ҳудудда жойлашган бўлади ва ўз мавжудлигининг аниқмуваққат доирасига эгадир. баъзи жамиятшунос олимларнинг фикрича, «жамият» ва «мамлакат» тушунчалари ўртасида ўхшашлик мавжуд. жамият одамлардан иборат тузилма сифатида тавсифланиб, у: социал алоқаларнинг бирлашуви рўй берадиган ҳудуд; муайян бир ҳудуд доирасида юзага келган социал алоқалар, муносабатлар, бирликларнинг турли туманлигига эга; автономлик (мустақил яшаш) қобилиятига эга; интеграциялашувга мойил (барча индивидларни ўзаро қўшилувчанлиги, ижтимоий тартибот натижасидаги бирлашув). “жамият” деганда барча инсоний муносабатлар (алоқалар) йиғиндиси тушунилади. яна бир манбада “жамият” тушунчаси маълум бир ҳудудни эгаллаган, оз ёки …

5 / 30

арни келтириш мумкин: 1)социаллик; 2)жамият аъзолари (инсонлар) ўртасида ўзаро таъсир ва боғланишларнинг мавжудлиги; 3)маълум бир ҳудудга эга бўлиш (социал макон); 4)социал замоннинг (вақтнинг) мавжудлиги; 5)ўзини ўзи бошқариши ва мувофиқлштириши, ўзини ўзи намоён қилиши, социал жараёнларни ўз-ўзидан англаши; 6)социал институтларнинг мавжудлиги; 7)одамларнинг онги, иродаси ва фаолиятини ҳар қандай ўзгаришларга таъсир этиб туриши; 8)социал структуранинг мавжудлиги. жамиятнинг структуравий компонентлари - улар кўплаб индивидлар (шахслар); одамлар томонидан бажариладиган социал роллар; ўз ичига ҳудудий, этник ва бошқа бирликларни олган социал структура; одамларнинг бир-бирларига ўзаро таъсири. жамият яхлит тизим сифатида турли туман унсурлардан (фаолият турлари, ижтимоий муносабатлар, ижтимоий гуруҳлар, бирликлар, институтлар ва уюшмалар) иборат. уларнинг барчаси бир-бирларига мустаҳкам боғланган бўлиб, уларнинг жамланмаси бир бутунликни (яхлит жамиятни) ташкил этади. «структура» (тузилма) тушунчаси (лотинча “structura” – тузилиш, тузилма, жойлашиш тартиби, тартиб) умумий маънода бир бутуннинг у ёки бу даражадаги барқарор унсурлари ёки улар ўртасидаги ўзаро алоқаларни англатади. биз хорижий адабиётлардан фойдаланишда қийинчилик туғилмаслиги учун «тузилма» тушунчасини халқаро …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fuqarolik jamiyatining ijtimoiy tuzilmasi"

3-мавзу: фуқаролик жамиятининг ижтимоий тузилмаси фуқаролик жамиятининг ижтимоий тузилмаси режа: 1. жамият социал структурасига доир дастлабки талқинлар. 2. фуқаролик жамияти - инсоний тараққиёт учун зарурият сифатида 3. фуқаролик жамиятининг социал структуралари ва уларнинг ўзигахос жиҳатлари. 4.ривожланган мамлакатларда жамият социал структураларининг ривожланишида янги тамойиллар. жамиятнинг социал структураси дастлаб қадимги юнон мутафаккирлари платон (эр.ав.427-347 йй.) ва аристотель (эр.ав. 384-322 йй.) томонидан тадқиқ этилган. улар жамият ва давлатни айнанлаштирган бўлсаларда, жамият аъзоси сифатида фақат эркин туғилган ва фуқаролик ёшига етган кишиларни эътироф этган. уларнинг жамиятга доир қарашлари асосини социал структура ва социал адолат концепциялари ташкил этган. платоннинг ...

This file contains 30 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "fuqarolik jamiyatining ijtimoiy tuzilmasi", click the Telegram button on the left.

Tags: fuqarolik jamiyatining ijtimoiy… PPTX 30 pages Free download Telegram