kompyuterlar tarmog'ida iqtisodiy axborotlar xavfsizligi va uni ta'minlash usullari

PPTX 42 pages 1.1 MB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPTX

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

kompyuterlar tarmog'ida iqtisodiy axborotlar xavfsizligi va uni ta'minlash usullari. kbi-53 kompyuterlar tarmog'ida iqtisodiy axborotlar xavfsizligi va uni ta'minlash usullari reja: axborot xavfsizligi muammosi. axborot xavfsizligini ta’minlash usullari va yo’nalishlari. kompyuter viruslaridan himoyalanish usullari va vositalari. iqtisodiy axborotlar xavfsizligini ta’minlash bo’yicha amaliy tavsiyalar. internetdagi tarmoq xavfsizligi programmaviy vositalari. «fuqarolarning axborot sohasidagi huquq va erkinliklarini ta’minlash masalasi insonning axborot olish, axborotni va o‘z shaxsiy fikrini tarqatish huquqi va erkinligini o‘zida mujassam etgan bo‘lib, bu o‘zbekistonda demokratik jamiyat asoslarini barpo etishning muhim sharti, ta’bir joiz bo‘lsa, tamal toshi hisoblanadi». islom karimov o‘zbekiston respublikasining 2002-yil 12-dekabrdagi №439-ii-sonli «axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari to‘g‘risida»gi qonunida axborot va uning turlari to‘g‘risida quyidagi ta’riflar keltirilgan: axborot – manbalari va taqdim etilish shaklidan qat’i nazar shaxslar, predmetlar, faktlar, voqealar, hodisalar va jarayonlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar; axborotni muhofaza etish – axborot borasidagi xavfsizlikka tahdidlarning oldini olish va ularning oqibatlarini bartaraf etish choratadbirlari; ommaviy axborot – cheklanmagan doiradagi shaxslar uchun mo‘ljallangan …

2 / 42

turuvchi infrastrukturaning himoyalanganligi tushuniladi. bugungi kunda axborot xavfsizligini ta’minlaydigan uchta asosiy tamoyil mavjud: – ma’lumotlar butunligi – axborotni yo‘qotilishiga olib keluvchi buzilishlardan, shuningdek ma’lumotlarni mualliflik huquqi bo‘lmagan holda hosil qilish yoki yo‘q qilishdan himoya qilish; – axborotning konfedensialligi. axborot va uning tashuvchisining holatini belgilaydi va unda axborot bilan ruxsatsiz tanishishning yoki uni ruxsatsiz hujjatlashtirishning (nusxa ko‘chirishning) oldini olish ta’minlangan bo‘ladi; – foydalanish huquqlariga (mualliflikka) ega barcha foydalanuvchilar axborotdan foydalana olishliklari. axborotning himoyasi - boshqarish va ishlab chiqarish faoliyatining axborot xavfsizligini ta’minlovchi va tashkilot axborot zaxiralarining yaxlitliligi, ishonchliligi, foydalanish osonligi va maxfiyligini ta’minlovchi qat’iy reglamentlangan dinamik texnologik jarayonga aytiladi. axborot xavfsizligi nuqtai nazaridan axborotni quyidagicha turkumlash mumkin: maxfiylik — aniq bir axborotga faqat tegishli shaxslar doirasigina kirishi mumkinligi, ya’ni foydalanilishi qonuniy xujjatlarga muvofiq cheklab qo’yilib, axborotni saqlash va arxivlash so’rovlar bo’yicha axborotlarni tanlash, axborotni qayta ishlash, saqlash uchun axborotlarni tizimlashtirish, tartibga solish va o’girish, axborotdan foydalanish, olingan axborotlarni foydaliligi va aniqligi …

3 / 42

egasi ekanligiga beriladigan kafolat. bu bandning buzilishi xabar muallifini soxtalashtirish deyiladi; apelyatsiya qilishlik — yetarlicha murakkab kategoriya, lekin elektron biznesda keng qo’llaniladi. kerak bo’lganda xabarning muallifi kimligini isbotlash mumkinligi kafolati. axborotni muhofaza qilish quyidagilarga yo‘naltirilgan: * axborot xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha tahdidlarning oldini olish aniq tahdidlar va jinoiy harakatlarni aniqlash maqsadida tahdidlarni topish tahdid va jinoiy harakatlarning oqibatlarini yo‘q qilish va mavqeini saqlash jinoiy harakatlarni bartaraf etish, shuningdek aniq jinoiy harakatlarni hamda tahdidlarni yo‘q qilish bo‘yicha choralar ko‘rish – tizimli tahlil va nazorat orqali real va ehtimoli katta bo‘lgan tahdidlarni aniqlash va ularni o’z vaqtida oldini olish choralari axborotni himoyalashning maqsadlari quyidagilardan iborat: axborotning kelishuvsiz chiqib ketishi, o’g’irlanishi, yo’qotilishi, o’zgartirilishi, soxtalashtirilishlarining oldini olish. axborotni o’zgartirish, yo’q qilish, soxtalashtirish, nusxa ko’chirish, to’siqlash bo’yicha ruxsat etilmagan harakatlarning oldini olish. shaxs, jamiyat, davlat xavfsizliligiga bo’lgan xavf-xatarning oldini olish; axborot tizimlari, texnologiyalari va ularni ta’minlovchi vositalarni yaratish, ishlab chiqish va qo’llashda subyektlarning huquqlarini ta’minlash. davlat …

4 / 42

* yashirish, * ranjirlash, * noto‘g‘ri ma’lumot berish, * bo‘laklash, * sug‘urta qilish, * hisobga olish, * kodlash, * shifrlash. yashirish – axborotni muhofaza qilish usuli sifatida amaliyotda ma’lumotlarni himoyalashning asosiy tashkiliy usullaridan biri hisoblanadi, maxfiy ma’lumotlarga ruxsat etilgan shaxslar sonini chegaralaydi. yashirish axborotlarni himoya qilishda juda keng qo‘llaniluvchi usullardan biri hisoblanadi. ranjirlash - axborot himoya usuli sifatida, birinchidan, maxfiy ma’lumotlarni maxfiylik darajasi bo‘yicha taqsimlaydi, va ikkinchidan himoya- langan axborotga ruxsatni chegaralaydi. noto‘g‘ri ma’lumot berish – axborot himoya usullaridan biri bo‘lib, biror obyekt haqidagi haqiqiy ma’lumot o‘rniga atayin yolg‘on ma’lumot tarqatishni anglatadi. axborotni bo‘laklash - usuli axborotni bo‘laklarga bo‘lib, uning biror qismi orqali to‘liq ma’lumot olib bo‘lmaslikni anglatadi. bu usul harbiy texnika va qurollanish vositalarini ishlab chiqarishda, shuningdek yangi mahsulotlarni ishlab chiqarishda keng qo‘llaniladi. sug‘urta qilish – axborotni muhofaza qilish usuli sifatida endigina tan olinmoqda. uning ma’nosi axborot egasi huquqlari va manfaatlarini yoki axborot vositalarini an’anaviy tahdidlar va axborot xavfsizligi …

5 / 42

o‘zgalar tomonidan tutib olinishi xavfi mavjud bo‘lganda, uni kodlash usuli yordamida ochiq matnni shartli axborotga aylantirish usulidir. shifrlash – axborotni muhofaza qilish usuli bo‘lib, ko‘pincha axborotlarni radioqurilmalar vositasida uzatishda, raqib tomonidan tutib olish xavfi bo‘lganda qo‘llaniladi. axborotni shifrlash, uni o‘zgalar tomonidan tutib olinganda ham kalitsiz ma’nosini tushunib bo‘lmaydigan holatga o‘tkazishni anglatadi. virus deganda avtonom ravishda ishlash, boshqa dastur tarkibiga o’z-o’zidan qo’shilish, kompyuter tarmoqlari va alohida kompyuterlarda zararli jarayonlarni vujudga keltirish maqsadida tuzilgan dastur tushuniladi. ushbu dasturlar o’z-o’zidan nusxa olish xususiyatiga ega. viruslar bilan zararlangan dasturlar virus tashuvchi yoki zararlangan dasturlar deyiladi. dasturli viruslar - kompyuter tizimlarining xavfsizligiga tahdid solishning eng samarali vositalaridan biridir. shuning uchun ham dasturli viruslarning imkoniyatlarini tahlil qilish masalasi hamda bu viruslarga qarshi kurashish hozirgi paytning dolzarb masalalaridan biri bo’lib qoldi. hozirgi vaqtda viruslarni yo’qotish uchun ko’pgina usullar ishlab chiqilgan va bu usullar bilan ishlaydigan dasturlar antivirus dasturlar deb ataladi. antiviruslarni qo’llanish usuliga ko’ra, quyidagilarga ajratishimiz mumkin: …

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kompyuterlar tarmog'ida iqtisodiy axborotlar xavfsizligi va uni ta'minlash usullari"

kompyuterlar tarmog'ida iqtisodiy axborotlar xavfsizligi va uni ta'minlash usullari. kbi-53 kompyuterlar tarmog'ida iqtisodiy axborotlar xavfsizligi va uni ta'minlash usullari reja: axborot xavfsizligi muammosi. axborot xavfsizligini ta’minlash usullari va yo’nalishlari. kompyuter viruslaridan himoyalanish usullari va vositalari. iqtisodiy axborotlar xavfsizligini ta’minlash bo’yicha amaliy tavsiyalar. internetdagi tarmoq xavfsizligi programmaviy vositalari. «fuqarolarning axborot sohasidagi huquq va erkinliklarini ta’minlash masalasi insonning axborot olish, axborotni va o‘z shaxsiy fikrini tarqatish huquqi va erkinligini o‘zida mujassam etgan bo‘lib, bu o‘zbekistonda demokratik jamiyat asoslarini barpo etishning muhim sharti, ta’bir joiz bo‘lsa, tamal toshi hisoblanadi». islom karimov o‘...

This file contains 42 pages in PPTX format (1.1 MB). To download "kompyuterlar tarmog'ida iqtisodiy axborotlar xavfsizligi va uni ta'minlash usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: kompyuterlar tarmog'ida iqtisod… PPTX 42 pages Free download Telegram