hindistonda vujudga kelgan milliy dinlar

PPTX 69 sahifa 20,8 MB Bepul yuklash

69 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 20,8 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 69

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 69

3-мавзу. уруғ-қабила ва миллий динлар миллий динлар бир миллатга мансуб халклар эътиқод қиладиган динлар тушунилади. бундай динлар шаклланишининг дастлабки ва энг сўнгги даврларини бир-биридан фарқлаш лозим. дастлабки миллий динлар қулдорлик жамиятида вужудга келган бўлиб, одатда, политеистик, яъни кўп худолик динлари бўлган. масалан, қадимги грек дини кўп худоликнинг ўзгинасидир. зевс-пантион (қадимги грек тилида - бош худо) ҳисобланиб, бир укаси денгаз худоси, иккинчи укаси- ер ости подшолиганинг худоси ҳисобланар эди. шунингдек, муҳаббат ва гўзаллик маъбудаси, уруш худоси, қуёш худоси ва санъат ҳомийси ва бошқа яна бир қанча худолар бўлган. худди шунга ўхшаш кадимги яҳудийлар диннинг худоси - яхве ҳам кўп худолиликнинг яқкол намунасидир. milliy dinlar iudaizm (yahudiylik) sikhizm sintoizm konfutsiylik daosizm jaynizm vedalar hinduizm braxmanizm hindistonda vujudga kelgan milliy dinlar «veda» so‘zi sanskritcha bo‘lib «bashorat», «muqaddas bilim», «oliy donishmandlik» ma’nolarini anglatadi. vedalar quyidagi kitoblardan iborat: rigveda samaveda yajurveda atxarvaveda ҳиндистон динлари қадимий динлар ведизм. мил. ав. иккинчи минг йиллик ўрталарида ҳиндистоннинг шимоли-ғарбий …

2 / 69

лмаймиз. ригведа ўз соҳасида нафақат энг кўзга кўринган китоб, балки ҳиндистоннинг ўша давр воқеалари ҳақида хабар берувчи ноёб манба ҳамдир. ведалар таркибига турли даврларда ёзилган бир неча китоблар кирган бўлиб, улар ўз ичига ибодат, маросимлар, фалсафий таълимотлар, тарихий хабарларни олган эди. ведалар тўрт йирик тўпламдан иборат: ригведа («мадҳиялар ведаси»); самаведа («қўшиқлар ведаси»); яжурведа («қурбонликлар ведаси»); атхарваведа («афсун ва жодулар ведаси»). веда – «муқаддас билим», ригведа – «мадҳиялар ведаси» маъноларини беради. веда ўша даврда яшаган инсоннинг ўзи ва уни ўраб турган олам: худолар, жин-шайтонлар, фазо, маросимлар, ижтимоий тузум, миллий қадриятлар ва бошқалар ҳақидаги билимнинг барчасини ўз ичига олади. ригведа худоларга айтилган мадҳияларнинг тўплами, яъни, диний ёдгорлик бўлиб, унинг муаллифлари, риши куйловчиларнинг асосий вазифалари худоларни орийлар томонига оғдириш бўлган. улар мадҳияларни куйлаб худоларни мақтаганлар, уларнинг қаҳрамонлик ва шарафларини улуғлаганлар, уларни қурбонлик келтириш маросимларига таклиф этганлар ва шундан сўнг улардан орийларни қўллаб-қувватлаш ҳамда ҳаёт фароғатларини ато этишларини сўраганлар. ведалар таълимоти. ведаларда бутун табиатнинг …

3 / 69

турлича намоён бўлишидан беш худо юзага келганлиги ҳақида сўз юритилган. уларнинг энг қадимийси митра («дўст») дир. суря қуёшнинг ёрқинроқ намоён бўлган кўринишидир. ер худолари. агни – олов худоси, у ҳақидаги афсоналар ҳиндистондан ташқарида вужудга келган. у одамларнинг қурбонликларини худоларга етказувчи руҳоний сифатида тасаввур қилинган. ушас – тонг ва унинг нури маъбудасидир. сарасватилар – дарё худоси, кейинчалик сўз худоси сифатида тасвирланган. пушан мурувватли ҳисобланиб, қуёшнинг маҳсулдорлик фаолиятни ўзида намоён қилади. вишну ведаларда зикр қилинган ва кейинчалик унут бўлиб кетган худолар орасида абадий ҳисобланган, ҳозирги пайтда бутун ҳиндистонда улуғланади. ҳаво худолари. улардан ташқари бу худолар қаторига ашвина ва савитар номи билан аталувчи икки тонг худоси ҳам қўшилади. веда ибодатлари. веда ибодатлари икки турга бўлинади. биринчиси, дуолар, иккинчиси худоларга атаб қилинадиган қурбонликлар ёки бошқа бир нарсаларни тақдим қилишдан иборат. даставвал дуо китоблари бўлмаган пайтда ибодатлар фақат қурбонликлар шаклида амалга оширилган. унда маъбудларга куйдирилган мой, нон, ва ниҳоят, сув ёки сут билан аралаштирилган сома …

4 / 69

yazlar, xarbiylardan iborat. 3-kasta vayshiylar – savdogar va xunarmandlardan iborat tabaqa. 4-kasta – shudriylar eng past tabaqa bo‘lib, ular oddiy xalq, dehqonlardan iborat. брахманлик (брахманизм): таълимоти ва тарихи брахманлик – веда динларининг бир тармоғидир. ўз ҳаётларини ибодат қилиш, илоҳиёт илмини ўрганиш, мураккаб маросимларни ўтказиш ва халқ руҳоний ҳаётини бошқаришга бағишлаган брахманлар кастаси (табақаси) вужудга келди. динда илоҳий тилни ўзгартириб бўлмаслиги, санскритнинг муқаддас тилга айланиб қолиши браҳманликнинг келиб чиқишига сабаб бўлган. ҳиндуийликда тримурти (учлик) – брахма, вишну, шива худолари асосий бўлиб, брахма уларнинг энг каттаси, дунёни яратган худоси. шунга қарамай, ҳиндуийликда асосан вишну ва шивага топинадилар. ҳиндуийлик икки асосий оқимга бўлинади: шивага сиғинувчилар оқими. вишнуга сиғинувчилар оқими. шива –камбағаллар худосидир. у ригведанинг биринчи нусхаларида пудра номи билан зикр этилган. у ишана, шивара, махадева (буюк худо) номлари билан ҳам аталади. шиваизм ҳиндистонда 13 га яқин асосий оқимлари мавжуд. бу оқимлар тридандина, смарт, данди, лингачилар, йоглар мактра, шакта ва бошқа оқимлар бўлиб, халқ …

5 / 69

эрамиздан олдинги динлар - брахманизм ва ведаизмнинг эволюцияси натижасида эрамизнинг биринчи минг йиллиги ўрталарнга келиб шаклланган. шу даврдан бошлаб ҳиндуизм ҳукмрон динга айланган. ҳиндуизм синкретик дин бўлиб, турли эътиқодлар, урф-одат ва маросимлар, маҳаллий диний эътиқод ва қарашларнинг мураккаб комплекси сифатида воке бўлиб, уруғ-қабила динлари элементларини, брахманизм, буддизм ва жайнизмнинг асосий ғояларини қамраб алган. ҳиндуизм ўзининг ягона ташкилотига эга эмас. жайнизм жайнизм дини вакилларининг эътиқод қилишича, бу таълимотга 24 тиртхакар (пайғамбар ёки авлиё) асос солган. уларнинг барчаси кшатрийлар хонадонидан бўлган. ушбу тиртхакарларнинг 22 таси ҳақида маълумот деярли йўқ, 23-си – вардхамана махавирадан 250 аввал яшаган паршванадха – банорас подшоҳи ашвасаннинг ўғли бўлган. бироқ роҳиблик йўлини ихтиёр этиб, отасининг саройини тарк этган. у ўзидан кейин жуда ҳам чиройли низомга солинган диний кўрсатмалар қолдирган. вардхамананинг ота-онаси, оила аъзолари паршванадханинг динида бўлганлар. вардхаманада ёшлигидан жайнизм таълимотига кучли қизиқиш пайдо бўлган. шундай қилиб, вардхамананинг ўзи жайнизмнинг навбатдаги ва сўнгги тиртхакари бўлиб етишган. сикхийлик худога ибодат …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 69 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"hindistonda vujudga kelgan milliy dinlar" haqida

3-мавзу. уруғ-қабила ва миллий динлар миллий динлар бир миллатга мансуб халклар эътиқод қиладиган динлар тушунилади. бундай динлар шаклланишининг дастлабки ва энг сўнгги даврларини бир-биридан фарқлаш лозим. дастлабки миллий динлар қулдорлик жамиятида вужудга келган бўлиб, одатда, политеистик, яъни кўп худолик динлари бўлган. масалан, қадимги грек дини кўп худоликнинг ўзгинасидир. зевс-пантион (қадимги грек тилида - бош худо) ҳисобланиб, бир укаси денгаз худоси, иккинчи укаси- ер ости подшолиганинг худоси ҳисобланар эди. шунингдек, муҳаббат ва гўзаллик маъбудаси, уруш худоси, қуёш худоси ва санъат ҳомийси ва бошқа яна бир қанча худолар бўлган. худди шунга ўхшаш кадимги яҳудийлар диннинг худоси - яхве ҳам кўп худолиликнинг яқкол намунасидир. milliy dinlar iudaizm (yahudiylik) sikhizm sintoi...

Bu fayl PPTX formatida 69 sahifadan iborat (20,8 MB). "hindistonda vujudga kelgan milliy dinlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: hindistonda vujudga kelgan mill… PPTX 69 sahifa Bepul yuklash Telegram