artificial intelligence

PPTX 31 pages 2.6 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.6 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

artificial intelligence artificial intelligence rakhimova m.a reja: 1. asosisy tushunchar 2. nerv faoliyatining biologik jihatlari 3. biologik neyronning tuzilishi va elementlari 4. sun’iy intellektning qo’llanilish sohalari artificial neural networks sun’iy neyron to’rlari tirik mavjudotlar ichida eng oliysi bo‘lgan inson har qadamda anglash, o‘rganish va qaror qabul qilishga duch keladi. neyroto‘rli yo‘nalish miya shunday murakkab masalalarni qay tarzda yechishi va bu tamoyillar avtomatik qurilmalarda qanday amalga oshirilganligini tushunishga harakatdan paydo bo‘ldi. hozircha sun'iy neyron to‘rlari (artificial neural networks, ann) tabiiy neyron to‘rlarning imkon doirasida soddalashgan eng oxirgi ko‘rinishidir. inson va jonivorlarning nerv tizimi zamonaviy texnologiyalar yordamida yaratish mumkin bo‘lgan qurilmalardan ancha murakkabdir. shunday bo‘lsada, nerv tizimlarining umumiy prinsiplaridan foydalanib ko‘pgina amaliy masalalarni muvaffaqiyatli yechishga erishilmoqda. sun'iy neyron to‘rlari biologiya bilan induksiyalanadi, chunki ular, funksional imkoniyatlari biologik neyronning ko‘pgina elementar funksiyalariga o‘xshash elementlardan tashkil topadi. bu elementlar keyinchalik miya anatomiyasiga mos keluvchi (yoki mos kelmaydigan) holda tashkil etiladi. ushbu yuzaki o‘xshashlikka qaramasdan, …

2 / 31

n birgalikda ayrim snt amal qilishi hayratlanarli darajada inson miyasiga o‘xshashligini inkor qilib ham bo‘lmaydi. bu imkoniyatlar hozirda qanday cheklangan bo‘lmasin, inson tafakkuriga chuqur kirib borish hamda ko‘pgina inqilobiy tadbiqlar yaqin yillarda ro‘y berishiga ishonchni paydo qiladi. snn - bu mashinali o'rgatish usuli bo'lib, u biologik neyron tizimiga asoslangan bo’lib, inson miyasi, ma’lumotni ishlash va qayta ishlash usuliga taqlid qilishga (juda soddalashtirilgan tarzda) harakat qiladi. inson miyasi qanday ishlashi haqida hali ko'p narsa noma'lum bo'lsada, miyaning taxminan 100 million neyronlari odamlarga oldingi tajribalarni tushunish, eslash, o'ylash va qo'llash imkonini beradi. sun'iy neyron tabiiy neyronning ushbu asosiy funktsiyalarini simulyatsiya qiladi va shu bilan inson neyron tarmog'ining asosiy operatsiyalariga taqlid qiladi. biological aspects of nerve activity nerv faoliyatining biologik jihatlari sun'iy intellektning (si) tadbiqi bir qator shartlarni talab qiladi: kuchli kompyuter tizimlari (tezkor protsessorlar, yuqori sig’imli xotira qurilmalari), insonning kognitiv jarayonlarini taqlid qiluvchi mos algoritmlar (soddalashtirilgan bo'lsa ham) mashinaga o'rganilayotgan hodisani tahlil …

3 / 31

in. chunki bizning miya haqidagi bilimimiz shu qadar cheklanganki, miyaga taqlid qiladigan ko‘rsatmalar nisbatan kam topilishi mumkin. shuning uchun to‘r yaratilishida foydali (zarur) amallarni bajara oladigan tuzilmalarni qidirishda zamonaviy biologik bilimlardan tashqariga chiqishga to‘g‘ri keladi. ko‘p hollarda, miya oddiy bir metafora bo‘lib, biologik mos kelishdan voz kechishga zarurat paydo bo‘ladi va hayot materiyasida mumkin bo‘lmagan yoki miya anatomiyasi va faoliyatiga nisbatan juda ko‘p cheklanishlar asosida snt yaratiladi. biologik neyron- neyron tizimining asosiy tarkibiy qismidir. biologik neyronning soddalashtirilgan tasviri (1-rasm) uchta asosiy funktsional birlikni aniq ko'rsatadi: hujayra tanasi (soma deb ataladi) soma - bu hujayra tanasi. u kirish signallarini birlashtiradi va bitta chiqish hosil qiladi. soma yadroni o'z ichiga oladi va soma eng ko'p energiya ishlab chiqariladi. boshqa hujayralardan farqli o'laroq, neyronlar bo'linmaydi. dendritlar dendritlar retseptor elementidir. ular boshqa hujayralardan yoki tashqaridan ma'lumot olishadi; ular elektr signallarini hujayra tanasiga olib boradigan nerv tolalari; o'sish davrida dendritlar soni ortadi, keyin ixtisoslashuv ustunlik …

4 / 31

onidan bir neyronning dendriti va boshqa neyronning aksoni o'rtasidagi bog'lanish zonasini bildirish uchun kiritilgan. bu atama neyron va skelet mushak tolasi orasidagi aloqa zonasini nomlash uchun ham ishlatiladi. yuqoridagi rasmda ikkita odatdagi biologik neyronlar ko‘rsatilgan. dendritlar nerv katagidan boshqa neyronlarga boradi va ular sinaps deb nomlanuvchi bog‘lanish nuqtalarida signallarni qabul qiladi. sinaps tomonidan kirish signallari neyron tanasiga keltiriladi. bu yerda ular yig‘iladi, ayrimlari neyronni qo‘zg‘atishga harakat qilsa, boshqalari neyronni qo‘zg‘atishga to‘sqinlik qiladi. neyron tanasidagi qo‘zg‘atishlar jamlanmasi (yig‘indisi) qandaydir bo‘sag‘adan oshsa neyron qo‘zg‘aladi va aksonlar orqali boshqa neyronlarga signal jo‘natadi. bu asosiy funksional sxemaning juda ko‘p murakkabliklari va istisnolari borligiga qaramasdan, aksariyat snt faqat ushbu sodda xossani modellashtiradi. types of neurons neyronlarning turlari neyronlarning har xil turlari mavjud bo’lib, ularning funktsiyalariga ko'ra ularni quyidagilarga ajratish mumkin: • sensor neyronlar ular bir nechta neyronli bo'lmagan impulslarga sezgir. teri, mushaklar, bo'g'inlar va ichki organlarda, masalan, bosim, harorat va og'riqni qayd etish uchun sezgir …

5 / 31

i; ▪ umumlashtirish qobiliyati; ▪ shovqin befarqligi, bu noaniq ma'lumotlar va o'lchash xatolaridan aniq xulosalar chiqarish qobiliyati sifatida tushuniladi biologik neyronning xatti-harakatlarini juda sodda tarzda imitatsiya qiluvchi sintetik (sun'iy) neyron g'oyasi birinchi marta 1943 yilda taqdim etilgan. sun'iy neyronning ushbu kontseptsiyasida (2-rasm), bir qator kirishlar har birining vazni bilan ko'paytiriladi. ko’paytmasi b faollashtirish uchun neyronning chegara qiymati bilan taqqoslanadi va shuning uchun neyron faollashtirilgan yoki faol faollashtirilmaganli aniqlanadi. agar u faollashtirilsa, natijada chiqadi. biologik neyron (a-rasm) va sun'iy (b-rasm) o'rtasida aniq o'xshashlik mavjud. biologik neyron intensivligi va sinaptik quvvati vaznining turli signallarini oladi va b faollashuvi uchun chegara qiymatiga ega (a-rasm). sun'iy neyronda tugunlar orasidagi bog'lanishlar akson va dendritlarni taqlid qiladi, ulanish vaznlari 4 sinapslarni simulyatsiya qiladi va faollashtirish uchun chegara qiymati xuddi shunday operatsiyaga ega (b-rasm). sun'iy neyron – biologik neyronning ba'zi funksiyalarini bajaruvchi snt elementi bo‘lib, uning asosiy vazifasi kirish signallariga bog‘liq holda chiqish signalini shakllantirishdan iborat. nisbatan …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "artificial intelligence"

artificial intelligence artificial intelligence rakhimova m.a reja: 1. asosisy tushunchar 2. nerv faoliyatining biologik jihatlari 3. biologik neyronning tuzilishi va elementlari 4. sun’iy intellektning qo’llanilish sohalari artificial neural networks sun’iy neyron to’rlari tirik mavjudotlar ichida eng oliysi bo‘lgan inson har qadamda anglash, o‘rganish va qaror qabul qilishga duch keladi. neyroto‘rli yo‘nalish miya shunday murakkab masalalarni qay tarzda yechishi va bu tamoyillar avtomatik qurilmalarda qanday amalga oshirilganligini tushunishga harakatdan paydo bo‘ldi. hozircha sun'iy neyron to‘rlari (artificial neural networks, ann) tabiiy neyron to‘rlarning imkon doirasida soddalashgan eng oxirgi ko‘rinishidir. inson va jonivorlarning nerv tizimi zamonaviy texnologiyalar yordamida yarat...

This file contains 31 pages in PPTX format (2.6 MB). To download "artificial intelligence", click the Telegram button on the left.

Tags: artificial intelligence PPTX 31 pages Free download Telegram