xavfsizlik va etika muammolari
Предварительный просмотр (5 стр.)
Прокрутите вниз 👇![презентация powerpoint termiz iqtisodiyot va servis universiteti “axborot texnologiyalari va aniq fanlar” kafedrasi fan: “kompyuter tizimlari va telekommunikatsiyalar” o’qituvchi: tuxtayeva n termiz - 2023 1-mavzu. xavfsizlik va etika muammolari. reja: xavfsizlik, etik va ijtimoiy-madaniy muammolar. kompyuter jinoyatchiligi. ijtimoiy qarorlar. boshqa muammolar. axborot texnologiyalarini boshqarish xavfsizligi. xavfsizlikni boshqarish vositalari. internet tarmog‘ida xavfsizlikni ta’minlash. tayanch iboralar. virus, spam, mantiqiy bomba, troyan otlari, kibеr-tovlamachilik, kibеr-jinoyatchilik, idеntifikatsiya, axborotlarni shifrlash, biomеtrik usul. axborot xavfsizligi axborot xavfsizligi (inglizcha: information security, shuningdek, inglizcha: infosec) — axborotni ruxsatsiz kirish, foydalanish, oshkor qilish, buzish, oʻzgartirish, tadqiq qilish, yozib olish yoki yoʻq qilishning oldini olish amaliyotidir. ushbu universal kontseptsiya maʼlumotlar qanday shaklda boʻlishidan qatʼiy nazar (masalan, elektron yoki, jismoniy) amal qiladi. axborot xavfsizligini taʼminlashning asosiy maqsadi maʼlumotlarning konfidensialligi, yaxlitligi va mavjudligini muvozanatli,[1] qoʻllashning maqsadga muvofiqligini hisobga olgan holda va tashkilot faoliyatiga hech qanday zarar yetkazmasdan himoya qilishdir[2]. bunga, birinchi navbatda, asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar, tahdid manbalari, zaifliklar, potensial taʼsirlar …](/media/previews/pages/preview_uN63B8i.webp "xavfsizlik va etika muammolari - Страница 1")
![olatlarga tabiiy, texnogen va ijtimoiy ofatlar, kompyuterning ishdan chiqishi, jismoniy oʻgʻirlik va boshqalar kiradi. dunyodagi aksariyat tashkilotlarning ish jarayonlari hanuz qogʻoz asosidagi xujjatlarga asoslangan[6], boʻlib, tegishli axborot xavfsizligi choralarini talab qilsa-da, korxonalarda raqamli texnologiyalarni joriy etish boʻyicha tashabbuslar soni barqaror oʻsib bormoqda [7][8]. bu esa axborotni himoya qilish uchun axborot texnologiyalari (it) xavfsizligi boʻyicha mutaxassislarni jalb qilishni talab qiladi. ushbu mutaxassislar axborot xavfsizligi texnologiyasini (koʻp hollarda kompyuter tizimlarining bir turini) taʼminlaydi. tahdidlar va xavfsizlik choralari axborot xavfsizligiga tahdidlar turli shakllarda boʻlishi mumkin. 2018-yil uchun eng jiddiy tahdidlar „xizmat koʻrsatish usulidagi jinoyatlar“ (inglizcha: crime-as-a-service), internet mahsulotlari, taʼminot zanjirlari va tartibga solish talablarining murakkabligi bilan bogʻliq boʻlgan tahdidlar boʻlgan [10]. „xizmat koʻrsatish usulidagi jinoyatlar“ yirik jinoiy hamjamiyatlar uchun darknet bozorida jinoiy xizmatlar paketini yangi paydo boʻlgan kiberjinoyatchilarga arzon narxlarda taqdim etishning bir namunasidir. bu yuqori texnik murakkablik yoki yuqori narx tufayli ilgari erishib boʻlmagan xakerlik hujumlarini amalga oshirish imkonini beradi. bu esa …](/media/previews/pages/preview_ZGlah7g.webp "xavfsizlik va etika muammolari - Страница 2")
![ingan „umumiy maʼlumotlarni himoya qilish qoidalari“ (inglizcha: general data protection regulation, gdpr) har qanday tashkilotdan istalgan vaqtda oʻz faoliyati yoki taʼminot zanjirining istalgan qismida joylashtirilgan shaxsiy maʼlumotlarning mazmuni, ularni qayta ishlash usullari, saqlanish va himoyalanish tartibi va qanday maqsadlar uchun xizmat qilishini koʻrsatishni talab qiladi. bundan tashqari, ushbu maʼlumot nafaqat vakolatli organlar tomonidan tekshirish paytida, balki ushbu maʼlumotlar egasining birinchi talabiga binoan ham taqdim etilishi lozim. bunday muvofiqlikka rioya qilish muhim byudjet mablagʻlari va resurslarini tashkilotning boshqa axborot xavfsizligi vazifalaridan chetlashtirishni talab qiladi. shaxsiy maʼlumotlarni qayta ishlashni soddalashtirish uzoq muddatli istiqbolda axborot xavfsizligini yaxshilashni nazarda tutsa ham, qisqa muddatda tashkilotning xatarlari sezilarli darajada oshadi [10]. fishing aksariyat odamlar u yoki bu tarzda axborot xavfsizligi tahdidlariga duchor boʻlishadi. masalan, ular zararli dasturlar (viruslar va kompyuter qurti, troya oti(kompyuter virusi) va firibgarlik dasturlari)[12], fishing yoki identifikatorni oʻgʻirlash qurboni boʻlishadi. fishing (inglizcha: phishing) — maxfiy maʼlumotlarni (masalan, hisob, parol yoki kredit karta maʼlumotlari) …](/media/previews/pages/preview_QAM4bTx.webp "xavfsizlik va etika muammolari - Страница 3")
![siy korxonalar oʻz xodimlari, mijozlari, mahsulotlari, tadqiqotlari va moliyaviy natijalari haqida doimiy ravishda katta miqdordagi maxfiy maʼlumotlarni toʻplaydi. agar bunday maʼlumotlar raqobatchilar yoki kiberjinoyatchilar qoʻliga tushib qolsa, bu tashkilot va uning mijozlari uchun keng qamrovli huquqiy oqibatlarga, tuzatib boʻlmas moliyaviy va ayanchli yoʻqotishlarga olib kelishi mumkin. biznes nuqtai nazaridan, axborot xavfsizligi xarajatlarga nisbatan muvozanatli boʻlishi kerak. gordon-lob[en] iqtisodiy modeli bu muammoni hal qilishning matematik apparatni tavsiflaydi[20]. unga koʻra axborot xavfsizligi tahdidlari yoki axborot xavflariga qarshi kurashishning asosiy usullari quyidagilardan iborat: kamaytirish — zaifliklarni bartaraf etish va tahdidlarning oldini olish uchun xavfsizlik va qarshi choralarni amalga oshirish; uzatish — tahdidlarni amalga oshirish bilan bogʻliq xarajatlarni uchinchi shaxslar: sugʻurta yoki autsorsing kompaniyalariga oʻtkazish; qabul qilish — xavfsizlik choralarini amalga oshirish xarajatlari tahdidni amalga oshirishdan mumkin boʻlgan zarardan oshib ketgan taqdirda moliyaviy zaxiralarni shakllantirish; voz kechish — haddan tashqari xavfli faoliyatdan voz kechish[21] tarix ilk aloqa vositalarining paydo boʻlishi bilan diplomatlar va harbiy …](/media/previews/pages/preview_183wCJN.webp "xavfsizlik va etika muammolari - Страница 4")
![, angliyada bu kabi maqsadlar uchun 1653-yilda „maxfiy idora“ (inglizcha: secret office) tashkil etilgan[24]. rossiyada xatlarni nazorat qilish pyotr i davrida yoʻlga qoʻyilib, 1690-yildan boshlab chet elga yuboriladigan barcha xatlar smolenskda nazorat qilingan. xviii asr oʻrtalarida qabul qiluvchida hech qanday shubha uygʻotmasligi uchun deyarli barcha xorijiy diplomatlarning yozishmalarini yashirin ravishda „qora kabinetlar“da nusxalash amaliyoti tizimli xususiyatga ega boʻlgan[25]. ochilgandan soʻng, xabarning kriptotahlilini oʻtkazish talab qilingan va buning uchun oʻz davrining taniqli matematiklari „qora kabinetlar“ faoliyatiga jalb qilingan. bu borada eng ajoyib natijalarga kristian goldbax erishgan. u olti oylik faoliyati davomida prussiya va fransiya vazirlarining 61 ta xatini ochishga muvaffaq boʻlgan. hatto baʼzi holatlarda, xat muvaffaqiyatli shifrlangandan soʻng, uning mazmuni oʻrtadagi odamning hujumi natijasida almashtirilgan[26]. tarix xix-asr boshlarida rossiyada aleksandr i hokimiyatga kelishi bilan barcha kriptografik faoliyat tashqi ishlar vazirligi idorasiga oʻtkazilgan. 1803-yildan boshlab taniqli rus olimi pavel lvovich shilling ushbu boʻlim xizmatiga jalb qilingan. kanslerning eng muhim yutuqlaridan biri 1812-yilgi …](/media/previews/pages/preview_pjgTVVX.webp "xavfsizlik va etika muammolari - Страница 5")
О "xavfsizlik va etika muammolari"
презентация powerpoint termiz iqtisodiyot va servis universiteti “axborot texnologiyalari va aniq fanlar” kafedrasi fan: “kompyuter tizimlari va telekommunikatsiyalar” o’qituvchi: tuxtayeva n termiz - 2023 1-mavzu. xavfsizlik va etika muammolari. reja: xavfsizlik, etik va ijtimoiy-madaniy muammolar. kompyuter jinoyatchiligi. ijtimoiy qarorlar. boshqa muammolar. axborot texnologiyalarini boshqarish xavfsizligi. xavfsizlikni boshqarish vositalari. internet tarmog‘ida xavfsizlikni ta’minlash. tayanch iboralar. virus, spam, mantiqiy bomba, troyan otlari, kibеr-tovlamachilik, kibеr-jinoyatchilik, idеntifikatsiya, axborotlarni shifrlash, biomеtrik usul. axborot xavfsizligi axborot xavfsizligi (inglizcha: information security, shuningdek, inglizcha: infosec) — axborotni ruxsatsiz kirish, foydalan...
Этот файл содержит 41 стр. в формате PPTX (3,1 МБ). Чтобы скачать "xavfsizlik va etika muammolari", нажмите кнопку Telegram слева.
PPTX
PPTX
DOC
DOC
DOC
PPT
DOCX
DOCX
PPT
DOCX
DOCX
PPT