statistika faniga kirish

PPTX 18 pages 408.0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 408.0 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

слайд 1 mavzu: statistika faniga kirish reja: 1. statistikaning paydo bo’lishi va rivojlanishi 2. statistika nimani o’rgatadi? 3. statistika fanining asosiy kategoriyalari va tushunchalari, usullari 4. mamlakatda statistika rivojining tarixiy bosqichlari 1. statistikaning paydo bo’lishi va rivojlanishi statistikaning paydo bo’lishi uzoq tarixiy ildizga ega bo’lib, barcha tarixiy formatsiyalarda namoyon bo’ladi va iqtisodiy munosabatlarning rivojlanishi bilan birga taraqqiy etadi va takomillashadi. «statistika» atamasi lotincha «status» so`zidan olingan bo`lib, hodisalarning holati, ahvolini bildiradi. «status» so`zi negizidan «stato» - davlat, «statusta» - davlatni biluvchi, «statustica», ya`ni davlat to`g’risida muayyan bilim, ma`lumotlar yig’indisi degan tushunchalar kelib chiqqan. hozirgi kunda statistika deyilganda: o`z ob`ekti va usuliga ega bo`lgan mustaqil fanni; amaliy faoliyatdagi mustaqil tarmoqlarni, ya`ni makroiqtisodiyot va statistika vazirligi, viloyatlarda iqtisodiyot va statistika bosh boshqarmalari, tumanda iqtisodiyot va statistika bo’limlarini; ijtimoiy hayotning turli tomonlarini ta`riflaydigan umumiy ko`rsatkichlar, statistik raqamlar ham tushuniladi. statistika ko`p asrlik tarixga egadir. ayrim ma`lumotlarga ko`ra, eramizdan 3500 yil ilgari misrda aholi …

2 / 18

to’g’risidagi ma’lumotlar jadvalini tuzdi, angliya aholisini sonini aniqladi (6,5 mln.kishi), bulardan tashqari u ommaviy miqdoriy hodisalarga taalluqli ayrim statistik qonuniyatlarni aniqladi.u.petti va j.graunt bajargan ishlar ilmiy statistikani paydo bo’lishiga poydevor bo’lib xizmat qildi 1887 yil rimda xalqaro statistika instituti tuzildi. bu birlashmaning (bugungi kunda ham faoliyat ko’rsatmoqda) asosiy maqsadi – davlatlarning statistik ma’lumotlari o’zaro taqqoslama bo’lishini ta’minlash va xalqaro statistik to’plamlarni nashr etishdir. o’zbekiston respublikasida “statistika” kafedrasi 1932 yilda toshkent, keyinchalik samarqand va boshqa shaharlarda tashkil etilgan. o’zbekiston respublikasi mustaqillikka erishgandan so’ng, o’zbek tilida “statistika” bo’yicha o’quv adabiyotlari chop etila boshlandi. o’zbek tilida o’quv qo’llanma va darsliklar yaratishda toshkent moliya instituti statistika kafedrasi professor-o’qituvchilari namuna bo’lmoqdalar. professor yo.abdullaev ilk bor statistika umumiy nazariyasidan darslik (1993 y) chop etdilar, 1996 yilda shu fandan o’quv qo’llanma nashr etildi, 1998 yilda esa o’quvchilarga “makroiqtisodiy statistika: 100 savol va javob” taqdim etildi. kafedraning boshqa a’zolari ham bu sohada faol ishlamoqdalar. masalan, iqtisod fanlari doktori, …

3 / 18

t usullarini shunday tartibda o’rnatadiki turli-tumanlik ichida birlikni, son-sanoqsiz alohida “tasodiflar” orasida qandaydir umumiylikni, qandaydir bog’liqlikni aniqlash uchun ya’ni xulosalar qilishdir. statistika deganda mamlakatning iqtisodiy va sotsial rivojlanishi haqida ma’lumotlarni to’plovchi, umumlashtiruvchi va chop qiluvchi organ, ya’ni statistika organlari tushuniladi; statistika deganda biror-bir hodisa haqidagi raqamlar yig’indisi tushuniladi. statistika deganda ijtimoiy fan tushuniladi (bu ayniqsa sobiq ittifoq olimlari o’rtasida eng ko’p tarqalgan ta’rif); statistika deganda statistik metodlar yig’indisi tushuniladi; statistika deganda raqamli ma’lumotlarni to’plash va interpretatsiya (izohlash, talqin qilish) metodlarini o’rgatuvchi fan tushuniladi va h.k. statistikaning o’rganish ob’ekti insoniyat hayotida ro’y beradigan barcha ommaviy voqea va hodisalardir, predmeti esa shu ommaviy voqea va hodisalarni miqdoriy va sifat tomonlarini o’rganuvchi, aniq sharoit va vaqtda hodisalarning rivojlanish qonuniyatlarini o’rgatuvchi metodlar yig’indisidir. yuqorida berilgan ta’rifda statistika predmetining quyidagi xususiyatlari ko’rsatilgan: birinchi xususiyat. ommaviy hodisalarni o’rganadi. ommaviy-ijtimoiy hodisalar deyilganda quyidagilar tushuniladi: birinchidan, iqtisodiy hodisalar, ikkinchidan, madaniy va ta`lim-tarbiya sohasidagi hodisalar, uchinchidan, siyosiy va mafkuraviy …

4 / 18

icha o’zgaradi. to’rtinchi xususiyat. hodisalarning rivojlanish qonuniyatlari. ko’pchilikning fikricha, qonuniyat deganda o’rganilayotgan hodisalardagi takrorlanish, aniq tartib va to’g’rilik, birin-ketinlik tushuniladi. bu holatlar bir-biridan farq qiluvchi belgilarning umumiy to’plamda o’zaro yoyishib ketishi natijasida paydo bo’ladi statistik qonuniyatlar asosida ichki va tashqi sabablarning murakkab qo’shilmasi va o’zaro ta’siri yotadi. shu sababli statistik qonuniyatlar alohida olingan birlikda emas, balki barcha birliklarni o’zida qamrab olgan to’plamlarda namoyon bo’ladi. bu erda ulkan sonlar qonuni amal qiladi. bu qonunning mohiyati shundaki, hodisalar to’plami qanchalik ko’proq unsurlardan tashkil topgan bo’lsa, unda alohida, tasodifiy sabablar bilan bog’liq bo’lgan o’zgaruvchanliklar shunchalik to’laroq o’zaro yoyishadi va oqibat natijasida hodisalarning zaruriy bog’lanishi va izchilligining umumiy qonuniyatlari aniqroq namoyon bo’ladi. statistika o’z predmetini quyidagi kategoriyalar yordamida o’rganadi: 1.statistik to’plam – bu umumiy bog’liqlikda, qandaydir bir sifat belgisi bilan birlashgan va bir-biridan farq qiluvchi ob’ekt yoki hodisalarning yig’indisidir. masalan, korxonalar soni, aktsiyadorlik jamiyatlari soni, oilalar soni va h.k. to’plamlar bir jinsli (o’xshash, bir …

5 / 18

an va qurmagan bo’lishi mumkin, do’kondagi tovar iste’molga yaroqli va yaroqsiz bo’lishi mumkin. bunday belgilar bo’yicha ma’lumot to’planayotganda, odatda, savolga ha yoki yo’q deb javob beriladi. statistik o’rganishning farqli xususiyati, unda faqat o’zgaruvchan (tebranuvchi, farqlanuvchi) belgilar o’rganiladi, ya’ni belgilar bir-biridan farqlanadi. bu farqlanish statistikada variatsiya deb ataladi. agarda, o’rganilayotgan belgining o’zgarishi turli davrlarga to’g’ri kelsa (oy, yil) bunday o’zgarish statistikada variatsiya emas, dinamika deyiladi. 3. statistik ko’rsatkich – bu kategoriya bo’lib, hodisa va voqealarni aniq sharoit va vaqtdagi miqdoriy tasvirlanishidir. 4. statistik ko’rsatkichlar tizimi – bu bir-biri bilan o’zaro bog’langan statistik ko’rsatkichlar yig’indisidir. agarda ko’rsatkichlar mamlakat, hudud, tarmoq darajasida hisoblansa, ular makrodaraja ko’rsatkichlari deyiladi. agarda korxona, firma, oila va shu kabi darajalarda hisoblansa, mikrodaraja ko’rsatkichlari deyiladi. statistika dialektik metodga asoslanib, o’z predmetining o’ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda, ommaviy hodisa va voqealarni o’rganishning maxsus statistik metodlarini yaratgan. ularning yig’indisi statistika metodologiyasi deyiladi. tekshirishning har bir bosqichida maxsus statistik metodlar qo’llaniladi. …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "statistika faniga kirish"

слайд 1 mavzu: statistika faniga kirish reja: 1. statistikaning paydo bo’lishi va rivojlanishi 2. statistika nimani o’rgatadi? 3. statistika fanining asosiy kategoriyalari va tushunchalari, usullari 4. mamlakatda statistika rivojining tarixiy bosqichlari 1. statistikaning paydo bo’lishi va rivojlanishi statistikaning paydo bo’lishi uzoq tarixiy ildizga ega bo’lib, barcha tarixiy formatsiyalarda namoyon bo’ladi va iqtisodiy munosabatlarning rivojlanishi bilan birga taraqqiy etadi va takomillashadi. «statistika» atamasi lotincha «status» so`zidan olingan bo`lib, hodisalarning holati, ahvolini bildiradi. «status» so`zi negizidan «stato» - davlat, «statusta» - davlatni biluvchi, «statustica», ya`ni davlat to`g’risida muayyan bilim, ma`lumotlar yig’indisi degan tushunchalar kelib chiqqan. hozir...

This file contains 18 pages in PPTX format (408.0 KB). To download "statistika faniga kirish", click the Telegram button on the left.

Tags: statistika faniga kirish PPTX 18 pages Free download Telegram