tuproqning kimyoviy ifloslanishi

DOCX 6 pages 18.0 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.0 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

tuproqning kimyoviy ifloslanishi amonov javoxirbek 📝annotatsiya tuproq kimyoviy ifloslanishi tabiiy yoki antropogen manbalardan kelib chiqqan zararli moddalar bilan tuproqning ifloslanishi jarayonidir. bu ifloslanish o'simliklar, hayvonlar va insonlar salomatligiga salbiy ta'sir ko'rsatadi, ekosistemaning barqarorligiga tahdid soladi. zararli moddalar orasida og'ir metallar, pestitsidlar va sanoat chiqindilari mavjud. 🔑kalit so'zlar. tuproq, kimyoviy ifloslanish, zaharli moddalar, ogʻir metallar, pestitsidlar, oʻgʻitlar, radioaktiv elementlar, toksik birikmalar, qishloq xoʻjaligi, sanoat., sanoat chiqindilarining taʼsiri farg'ona vodiysidagi paxta tozalash zavodlaridan chiqadigan chiqindilar tuproqqa 2000 tonnagacha organik ifloslanishni keltirib chiqarib, tuproq mikroorganizmlarining faolligini 50% ga pasaytiradi. sanoat chiqindilaridagi og'ir metallar, masalan, qo'rg'oshin va kadmiy, samarqand viloyatining 50% qishloq xo'jalik yerlariga ta'sir ko'rsatib, tuproq unumdorligini 30% ga kamaytirishi mumkin. toshkent shahridagi kimyoviy zavodlardan chiqadigan chiqindilar tufayli 10 km radiusdagi hududda tuproqning ph darajasi 4,5 ga tushib, o'simliklarning o'sishini sezilarli darajada susaytiradi. ogʻir metallar bilan ifloslanish toshkent shahriga yaqin joylashgan sanoat korxonalaridan chiqadigan chiqindilar tufayli, tuproqning simob bilan ifloslanish darajasi 0,1-0,5 mg/kg …

2 / 6

ri fergana vodiysidagi sanoat korxonalarining (masalan, paxta tozalash zavodlari) chiqindilari, 10-15% ni tashkil etadigan organik va noorganik ifloslantiruvchi moddalar tufayli, tuproqning unumdorligini pasaytirib, kimyoviy ifloslanish darajasini oshiradi. navoiy viloyatidagi kon-metallurgiya korxonalarining chiqindilari, og'ir metallar (qo'rg'oshin, kadmiy, simob) bilan ifloslangan suvlarning yer osti suvlari va tuproqqa singishi natijasida 5 km radiusda tuproqning kimyoviy tarkibini sezilarli darajada o'zgartiradi. qishloq xo'jaligida 200 dan ortiq turdagi pestitsidlarning, shu jumladan, organofosfatlar va karbamatlarning keng qo'llanilishi toshkent viloyati kabi zich aholi punktlariga yaqin joylashgan dalalarda tuproqning kimyoviy ifloslanishiga olib keladi. yer osti suvlari ifloslanishi yer osti suvlarining ifloslanishi samarqand viloyatida 15% gacha nitratlar bilan ifloslanish darajasiga yetgan, bu esa o'simliklarning o'sishini va inson salomatligiga salbiy ta'sir ko'rsatadi. farg'ona vodiysidagi qishloq xo'jaligi maydonlaridan ortiqcha o'g'itlarning yuvilishi tufayli yer osti suvlarining fosfor va azot miqdori 5-10 marta me'yordan oshib ketgan, bu esa suv manbalarining eutrofikatsiyasiga olib keladi. toshkent yaqinidagi sanoat korxonalaridan chiqadigan chiqindilar tufayli yer osti suvlarining 20-30% …

3 / 6

ing unumdorlik qatlamini 10-15 sm gacha pasaytirib, nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti olimlarining ma'lumotlariga ko'ra, tuproq eroziyasi xavfini 2 barobar oshiradi. tuproqning kislotalashuvi tuproqning kislotalanishi, masalan, farg'ona vodiysidagi paxta dalalarida, yillik o'rtacha 5 ph dan past bo'lgan kislotalilik darajasiga yetishi, hosildorlikni 30% gacha pasaytirishi mumkin. o'zbekistonning tog'li hududlarida, ayniqsa, 2000 metrdan yuqori balandliklarda, kislotali yomg'irlar tuproqning kislotalanishiga 15-20% hissa qo'shishi mumkin, bu esa ozuqa moddalarning yuvishini kuchaytiradi. namangan viloyatining ba'zi qishloq xo'jaligi erlarida amalga oshirilgan tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, ortiqcha mineral o'g'itlarning qo'llanilishi tuproqning kislotalanishiga olib keldi va ph darajasini 6 dan 4,5 gacha pasaytirdi. ekologik xavfsizlik va oldini olish choralari toshkent viloyatida o‘tkazilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, 10 ta namunadan 7 tasida rux va qo‘rg‘oshin miqdori me’yordan 2-3 baravar yuqori bo‘lib, bu yer osti suvlarining ifloslanishiga olib kelishi mumkin. samarqanddagi paxta dalalarining 40%ida pestisidlarning qoldiq miqdori 0,5 mg/kg dan oshib ketgan, bu esa o‘simliklarning o‘sishini sekinlashtiradi va inson salomatligiga tahdid …

4 / 6

ston respublikasining cho'l zonalarida tuproqning pestisidlar bilan ifloslanishini kamaytirish uchun, 20-30 sm chuqurlikka organik o'g'itlar qo'shish orqali, tuproqning unumdorligini 15-20% ga oshirish mumkin. oʻgʻitlarning salbiy oqibatlari xorazm viloyatining choʻl zonalarida yuqori miqdorda kaliyli oʻgʻitlar qoʻllash tuproqning tuzilishini buzgan va 30% ga yaqin suv oʻtkazuvchanligini kamaytirgan. oʻzbekistonning qashqadaryo viloyatida ortiqcha azotli oʻgʻitlarning qoʻllanilishi tuproqning kislotaliligini 5,5 ph dan pastga tushirgan va 20% gacha hosildorlikni pasaytirgan. sirdaryo viloyatida fosfor oʻgʻitlarining notoʻgʻri ishlatilishi tuproqda 10 mg/kg dan ortiq ogʻir metallarning toʻplanishiga olib kelgan, bu esa yer osti suvlarini ifloslantiradi. tuproqning shoʻrlanishi markaziy osiyo mamlakatlarida, jumladan, oʻzbekistonda shoʻrlanish jarayoni tufayli 2 million gektardan ortiq yer maydoni dehqonchilikdan chiqib ketgan va tiklashga katta mablagʻ talab etiladi. shoʻrlangan tuproqlarda 4-5 dsm/m dan yuqori tuz konsentratsiyasi kuzatiladi, bu esa oʻsimliklarning suv va ozuqa moddalarini oʻzlashtirishiga toʻsqinlik qilib, hosildorlikni sezilarli darajada kamaytiradi. tuproqning shoʻrlanishi oʻzbekistonning qoraqalpogʻiston respublikasi va xorazm viloyatlari kabi qurgʻoqchil hududlarida 15% dan ortiq yer maydonlariga …

5 / 6

tuproqning kimyoviy ifloslanishi - Page 5

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproqning kimyoviy ifloslanishi"

tuproqning kimyoviy ifloslanishi amonov javoxirbek 📝annotatsiya tuproq kimyoviy ifloslanishi tabiiy yoki antropogen manbalardan kelib chiqqan zararli moddalar bilan tuproqning ifloslanishi jarayonidir. bu ifloslanish o'simliklar, hayvonlar va insonlar salomatligiga salbiy ta'sir ko'rsatadi, ekosistemaning barqarorligiga tahdid soladi. zararli moddalar orasida og'ir metallar, pestitsidlar va sanoat chiqindilari mavjud. 🔑kalit so'zlar. tuproq, kimyoviy ifloslanish, zaharli moddalar, ogʻir metallar, pestitsidlar, oʻgʻitlar, radioaktiv elementlar, toksik birikmalar, qishloq xoʻjaligi, sanoat., sanoat chiqindilarining taʼsiri farg'ona vodiysidagi paxta tozalash zavodlaridan chiqadigan chiqindilar tuproqqa 2000 tonnagacha organik ifloslanishni keltirib chiqarib, tuproq mikroorganizmlarining faol...

This file contains 6 pages in DOCX format (18.0 KB). To download "tuproqning kimyoviy ifloslanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproqning kimyoviy ifloslanishi DOCX 6 pages Free download Telegram