lipidlar

PPTX 30 pages 460.2 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 460.2 KB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

презентация powerpoint 2- mavzu. lipidlar. reja: fosfoglikolipidlar, sfingolipidlar va sterollar hujayra membranasining asosiy lipidlari. oliy yog’ kislotalari.ularning sinflanishi, tuzilishi. biqatlamli lipidlar. membrana proteinlari.faol membrana transporti va tashuvchilar.kanallar va membrananing elektrik xossalari. klassifikatsiyasi va xarakteristikasi. lipidlar (yunoncha lipos-yog’lar) – tirik hujayraning katta qismini tashkil qilgan turli xil tuzilishli va ba’zi bir umumiy fizik-kimyoviy xossaga ega bo’lgan organik moddalardir. lipidlar ham uglevodlarga o`xshab barcha tirik organizmlarda keng tarqalgan moddalardan hisoblanadi. ular hujayraning barcha struktura elementlari, birinchi navbatda, membranalar tarkibiga kiradi. lipidlarning tarkibi va tuzilishi uglevodlarnikiga nisbatan ancha murakkab. ular tarkibida spirtlar, aldegidlar, yog` kislotalar va azot asoslari, fosfat kislota, uglevodlar, aminokislotalar va boshqa moddalarning qoldig`i uchraydi. lipidlarning tarkibiga qarab ikki guruhga: oddiy va murakkab lipidlarga bo’lish mumkin. oddiy lipidlarning ko`pchiligi ikki komponentli bo`lib, kimyoviy jihatdan spirtlarning yog` kislotalar bilan hosil qilgan murakkab efirlaridir. ular qatoriga yog’lar, moylar, mumlar, steridlar, oddiy diollipidlar kiradi. ular lipidlarning eng ko’p tarqalgan va eng sodda vakillaridir. yog’lar …

2 / 30

aydi. ularga fosfolipidlar, sfingolipidlar, glyukolipidlar, murakkab diollipidlar kiradi. murakkab lipidlarning eng muhim katta guruhi fosfolipidlar tarkibida murakkab efir shaklida birikkan yog’ kislotadan tashqari, azot tutuvchi komponent va fosfat kislota mavjud. ularning strukturasi fosfoatsilglitserinlarning azot asoslaridan xolin yo’ki kefalin bilan bog’lanishidan hosil bo’ladi. tarkibida azot sifatida sfingozin saqlovchi sfingolipidlar fosfolipidlar guruhiga yaqindir. murakkab lipidlarning yana bir tipi tarkibida uglevod komponenti tutuvchi glikolipidlar-serebrozidlar va gangliozidlar guruhidir. oddiy lipidlar yog`lar yog`lar tabiatda keng tarqalgan bo`lib, ular odam, hayvon, o`simliklar va mikroorganizmlar, hatto, ayrim viruslar tarkibida uchraydi. maxsus to`qimalarda ularning miqdori 90 % ga yetadi. hozirgi vaqtda yog`larning 600 dan ortiq turi aniqlangan bo`lib, shundan 220 tasi o`simliklardan, 180 tasi quruqlikda yashovchi hayvonlardan, 100 tasi suvda yashovchi hayvonlardan ajratib olingan. yog`lar kimyoviy jihatdan individual moddalar bo`lmay, ularning tarkibida glitserinning yog` kislotalar bilan hosil qilgan murakkab efirlari (triglitseridlar), erkin yog` kislotalar, vitaminlar, pigment moddalar va boshqalar uchraydi. lekin ularning asosiy qismini triglitseridlar tashkil etadi. ularninig …

3 / 30

riglitseridlarning yog` kislotalar tarkibi kislotalar nisbiy miqdori (mol/%) zahira yog` mol jigarining yog`i mol sutining yog`i odamda mollarda cho’chqalarda qo’ylarda miristinat 3 7 1 2 3 11 palmitat 23 29 28 25 35 23 stearinat 6 21 10 26 5 9 oleinat 50 41 58 42 36 26 linolenat 10 2 3 5 8 3 triglitseridlar kimyoviy jihatdan ikkiga: oddiy triglitseridlar va aralash triglitseridlarga bo`linadi. oddiy triglitseridlar tarkibida uchraydigan har uchala yog` kislotaning qoldig`i bir xil bo`ladi. masalan: aralash triglitseridlar tarkibida uchraydigan yog` kislotalarning qoldig`i har xil bo`lishi mumkin. masalan: aralash triglitseridlar yog` kislotalar qoldig`ining joylanishiga qarab turli izomerlar hosil qilishi mumkin. buni farq qilish uchun glitserindagi uglerod atomlarini -,-, - bilan belgilab, kislota qoldig`inig joylashishi ko`rsatiladi. masalan: toza triglitseidlar rangsiz, hidsiz. ular oson gidrolizga uchraydi. ularning gidrolizlanishi ishqor ishtirokida borsa, glitserin va yog` kislotalarning ishqoriy metallar bilan hosil qilgan tuzi - sovun hosil bo`ladi: agar naoh o`rniga koh olinsa, …

4 / 30

saqlaydi. to’yingan yog’ kislotalari to’g’ri zanjirdan iborat bo’lsa, to’yinmagan yog’ kislotalarida sis- transizomerlar ham mavjuddir. biroq hayvonlar yog’larida faqat sisizomerlar uchraydi. biroq qo’shbog’ saqlagan uglerodlar doimo 30o ga egilgan bo’ladi. yog’larning fizik-kimyoviy xossalari ko’pincha ular tarkibiga kiradigan yog’ kislotalari xossalariga nisbatan aniqlanadi. yog’lar tarkibida to’yingan yog’ kislotalari miqdorining yuqori bo’lishi, ularga qattiqlik bag’ishlaydi va suyuqlanish haroratlarining yuqori bo’lishiga olib keladi. ular tarkibida to’yinmagan yog’ kislotalari miqdorining ortishi bilan suyuqlanishi darhol pasayadi. masalan: cho’chqa salasi suyuqlanish harorati 36-460c bo’lsa, kungaboqar moyi oddiy sharoitda suyuqdir hamda uning qotish harorati –210c ga tengdir. yog’ suvda erimaydi, hatto uzoq vaqt aralashtirilganda ham beqaror emultsiya hosil qiladi. yog’larning barqaror emultsiyasini emulgator-moddalar qo’shish yordamida hosil qilinadi. emulgatorlar suv-moy fazalar chegarasida yirik moy tomchilarining juda mayin sferik (1000 nm) shakilda bo’lishini ta’millaydi. organizmda yog’lar gidrolizga uchrashi natijasida gliserin va erkin yog’ kislotalari hosil bo’ladi. bu jarayonda lipaza fermenti katalizatorlik qiladi. yog’larning gidrolizi ularni ishqor eritmalari bilan qizdirilganda …

5 / 30

eb ham ataladilar. fosfoatsilglitserinlarning turlari ko’p bo’lsa ham ularni asosi va minor (kichik) vakillarini farqlash mumkin. fosfolipidlar hujayrada faqat membranalar tarkibida bo’ladi. ularning ko’p qismini fosfatidilxolin (letsitin) va fosfatidiletanolamin (kefalin) tashkil qiladi. lekin membrana lipidlarining tarkibi juda murakkab bo’lib, ularda juda kam miqdorda fosfatidilglitserin, xolesterin va boshqa lipidlar ham mavjud. minor komponentlar qatorini fosfatidilserin, fosfatidilinozitol, difosfatidilglitserin (kardiolipin) va fosfatidat kislota tashkil qiladi. fosfoatsilglitserinlarda glitserinning 1- va 2-gidroksiguruhlari ikkita yog’ kislotaning karboksil guruhlari bilan eterifikatsiyalangan. uchinchi gidroksil esa fosfat kislota bilan eterifikatsiya qilingan. hosil bo’lgan birikma fosfatidat kislota yoki diatsilglitserin-3-fosfat deb ataladi. letsitin va kefalin letsitin va kefalin miya to’timasida, tuxum sarig’ida, baliq tuxumida, jigarda, no’xat va achitqida ayniqsa ko’p bo’ladi. turli manbalardan olingan letsitin va kefalinning strukturasi bir xildir. letsitin tarkibidagi azot asosi xolin metillangan oksietilammoniydir: kefalin tarkibiga oksietilamin yoki kolamin kiradi. to’yinmagan yog’ kislota β-holatda, to’yingan yog’ kislota esa faqat α-holatda bo’ladi. letsitin va boshqa glitserofosfatidlarda fosfat kislota va …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lipidlar"

презентация powerpoint 2- mavzu. lipidlar. reja: fosfoglikolipidlar, sfingolipidlar va sterollar hujayra membranasining asosiy lipidlari. oliy yog’ kislotalari.ularning sinflanishi, tuzilishi. biqatlamli lipidlar. membrana proteinlari.faol membrana transporti va tashuvchilar.kanallar va membrananing elektrik xossalari. klassifikatsiyasi va xarakteristikasi. lipidlar (yunoncha lipos-yog’lar) – tirik hujayraning katta qismini tashkil qilgan turli xil tuzilishli va ba’zi bir umumiy fizik-kimyoviy xossaga ega bo’lgan organik moddalardir. lipidlar ham uglevodlarga o`xshab barcha tirik organizmlarda keng tarqalgan moddalardan hisoblanadi. ular hujayraning barcha struktura elementlari, birinchi navbatda, membranalar tarkibiga kiradi. lipidlarning tarkibi va tuzilishi uglevodlarnikiga nisbatan anc...

This file contains 30 pages in PPTX format (460.2 KB). To download "lipidlar", click the Telegram button on the left.

Tags: lipidlar PPTX 30 pages Free download Telegram