geografik axborot tizimi (gis)

PPTX 79 pages 1.9 MB Free download

79 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type PPTX

Pages 79

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 79

mavzu: geografik axborot tizimi (gis): ta'rifi va tarkibiy qismlari. reja: mavzu: geografik axborot tizimi (gis). reja: 1. geoaxborot tizimining ilmiy asoslari. 2. geoaxborot tizimining umumiy tushunchalari. 3. geoaxborot tizimida qoʻllaniladigan dasturiy ta’minotlar. 4. geoaxborot tizimining qoʻllanilish sohalari. 1. geoaxborot tizimining ta’rifi tasavvur qiling, siz 1960-yillarda, hali kompyuter texnologiyalari rivojlanmagan davrda yashayapsiz. siz ishlayotgan vazirlikka davlat tomonidan mavjud tabiiy resurslar toʻgʻrisida umumiy ma’lumot toʻplash va shu asosda tabiiy resurslarning bugungi va kelajakdagi zaxiralarini aniqlash vazifasi yuklatilgan boʻlsin. albatta, bunday ulkan miqyosdagi ishni bajarish uchun, avvalambor, ishonchli ma’lumotlar, tajribali mutaxassislar, har xil texnologiyalar va ularni tasvirlash uchun juda koʻp miqdorda qogʻoz mahsulotlari talab etiladi. bundan tashqari, bu ishni amalga oshirish uchun juda koʻp vaqt kerak boʻladi. bu ishlarni bir tizimga solish va tahlil qilish uchun esa avtomatlashgan tizim zarur. 01.12.2022 14:56:00 2 bunday tizimning kerakligini his qilgan davlatlardan birinchisi kanada boʻlib, kanada atrof-muhitni rivojlantirish vazirligi tomonidan oʻsha paytda geoaxborot tizimi tushunchasi kiritildi, …

2 / 79

ishlab chiqarish deb tushunish toʻgʻri emas, chunki ushbu tizim orqali olingan ma’lumotlar tahlil etilib, muhim qarorlar qabul qilishda ham qoʻllaniladi. bu tizim bizga an’anaviy usulda yaratiladigan jadval ma’lumotlardan farqli ravishda ma’lumotlar soʻrovi, turli qatlamlarni birlashtirish kabi operatsiyalarni bajarish imkonini beradi. 01.12.2022 14:56:00 4 “geoaxborot tizimi–bu asosiy vazifalari tabiat va jamiyat hodisalarining geofazoviy ma’lumotlarini maxsus vositalar yordamida toʻplash, saqlash, boshqarish, tahlil qilish, modellashtirish va tasvirlashdan iborat boʻlgan mutaxassis va tahlilchilar boshqaruvi ostidagi umumlashgan dasturiy tizimdir”. 01.12.2022 14:56:00 5 geoaxborot tizimiga yana turlicha ta’riflar keltirish, u haqidagi muhokamalarni davom ettirish mumkin, biroq barcha ta’riflarning zamirida yuqorida keltirilgan asosiy ma’no yotadi. shuning uchun keltirilgan ta’rifni bosh ta’rif deb qabul qilish mumkin. yuqorida berilgan ta’rifdagi fazoviy-geografik ma’lumotlar turkumi deganda barcha yer toʻgʻrisidagi ma’lumotlarni, jumladan koordinatalarni, yer uchastkalari chegaralarini, ular joylashgan joy to’g’risidagi ma’lumotlarni, joyning huquqiy va iqtisodiy ma’lumotlarini hamda ko’plab muhim bo’lgan fazoviy ma’lumotlarni tushunish lozim. 01.12.2022 14:56:00 6 quyidagi rasmda geoaxborot tizimining umumiy …

3 / 79

binolar, shaharlar, yoʻllar, daryolar, davlatlarni kompyuter orqali tasvirlashga yordam beradi. hozirda bu tizimni insoniyat faoliyati va dunyoda boʻlayotgan oʻzgarishlar, voqea-hodisalarni tasvirlash, tahlil qilish, muammoli vaziyatlarni aniqlash va ularni tushunish uchun qoʻllab kelmoqdalar. kartalar orqali tasvirlab berilgan tahliliy muammolar insonga har xil sonlar, diagrammalardan koʻra visual ravishda samaraliroq tushunishga yordam bermoqda. buning sababi, hozirda gat orqali vizual koʻrinishda biror-bir muammoni tasvirlashda juda koʻplab usullardan foydalanilmoqda. bu usullar jumlasiga turli ranglar, uch oʻlchamli koʻrinishlar, vektorli tasvirlash kiradi va bu, oʻz navbatida, matnlar yoki sonlar orqali tushunish qiyin boʻlgan jihatlarni ochib beradi. shuning uchun ushbu tizim texnologik tizimlar turkumidan boʻlsa-da, ijtimoiy, iqtisodiy va sogʻliqni saqlash sohalarida ham keng qoʻllanila boshladi. hozirgi kunda geoaxborot tizimining ilmiy asoslari keng koʻlamda oʻrganilmoqda va endilikda kartalar orqali tasvirlash geografik bilimlar sohasida isbotlangan usullardan biriga aylandi. agar biron-bir sohaga oid muammolarni tushunishga va ularning yechimini izlashga kirishadigan boʻlsak, endilikda darhol oʻsha muammoning raqamli kartasini ishlab chiqishimiz , muammoning …

4 / 79

i varaqlarga boʻlish hamda bu varaqlarni belgilash, ya’ni ularga nom berish tizimiga aytiladi. 01.12.2022 14:56:00 11 raqamli karta (numerical, digital map) – kartalarni proyeksiyalashda, koordinata va balandlik sistemasini aniqlashda qabul qilingan kartografik generalizatsiyalash qonunlari asosida tashkil etilgan yuzaning raqamli modeli, boshqacha aytganda, raqamli kartografik ma’lumot. raqamli karta kartografiyalash, karta aniqligi, generalizatsiya, shartli belgilar tizimining barcha me’yorlari va qoidalari asosida yaratiladi. raqamli karta oddiy qogʻozli, kompyuter va elektron karta yaratishda asos boʻlib xizmat qiladi va kartografik ma’lumotlar bazasi tarkibiga kiradi. shu bilan birga, u gat axborot ta’minotining muhim elementlaridan hisoblanib, bir vaqtning oʻzida gat jarayonlarining natijasi ham boʻlishi mumkin. 01.12.2022 14:56:00 12 kompyuter kartasi–bu avtomatlashgan kartografiyalashning vositalari (grafoqurilma, plotter, printer, digitayzer yordamida qogʻozda, plastikda, fotoplyonkadagi tasvir) yordamida grafik qurilmada chiqarilgan karta turidir. gat texnologiyalari – bu gatning funksional imkoniyatlarini amalga oshirishga yordam beruvchi va uni yaratuvchi texnologik asosdir. geoaxborot tahlili – geomodellashtirish va fazoviy tahlil usullarini qoʻllagan holda obyekt va hodisalarning …

5 / 79

deshifrlash, raqamli fotogrammetriya va geoinformatikaning uzviy bogʻliqligida shakllanadi. geoinformatsion kartografiyalash kartografiyaning asosiy yoʻnalishlaridan biridir. u gat hamda geografik ma’lumotlar bazasiga asoslangan tabiiy va ijtimoiy-iqtisodiy axborotlarni avtomatlashgan kartografik modellashtirishni tashkil etadi. quyidagi omillar ushbu yoʻnalishning shakllanishiga turtki boʻldi: 01.12.2022 14:56:00 16 geoinformatikaning ilmiy-texnologik va ishlab chiqarish fani sifatida rivojlanishi.  muammolar yechimini ta’minlashda talab etiladigan amaliy kartografiya.  kartografiyada gatning yadrosi sifatida kompyuterlashgan karta tuzish va avtomatlashgan kartografiyaning qoʻllanilishi.  nazariy, kartografik va geoinformatik yondashuvlarning integratsiya-lashuvi.  katta hajmda yangi koʻrinishdagi karta turlarining ilmiy-amaliy qayta ishlanishi. 01.12.2022 14:56:00 17 geoinformatsion kartografiyalash kartografiyaning dasturiy boshqaruvi boʻlib, bu kartografiyaning matematik asoslari va karta komponovkalari kabi an’anaviy muammolar va yangi vositalarga ham e’tibor berishni talab etadi. topografik va mavzuli kartalar fazoviy ma’lumotlarning asosiy manbayidir. geografik va toʻgʻri burchakli koordinata sistemalari esa bu ma’lumotlarni ularning geografik joylashuviga qarab oʻzaro bogʻlaydi va gatning ma’lumotlar bazasi tizimida saqlaydi. bundan tashqari, aynan kartalar gatga kelib tushadigan masofadan zondlash …

Want to read more?

Download all 79 pages for free via Telegram.

Download full file

About "geografik axborot tizimi (gis)"

mavzu: geografik axborot tizimi (gis): ta'rifi va tarkibiy qismlari. reja: mavzu: geografik axborot tizimi (gis). reja: 1. geoaxborot tizimining ilmiy asoslari. 2. geoaxborot tizimining umumiy tushunchalari. 3. geoaxborot tizimida qoʻllaniladigan dasturiy ta’minotlar. 4. geoaxborot tizimining qoʻllanilish sohalari. 1. geoaxborot tizimining ta’rifi tasavvur qiling, siz 1960-yillarda, hali kompyuter texnologiyalari rivojlanmagan davrda yashayapsiz. siz ishlayotgan vazirlikka davlat tomonidan mavjud tabiiy resurslar toʻgʻrisida umumiy ma’lumot toʻplash va shu asosda tabiiy resurslarning bugungi va kelajakdagi zaxiralarini aniqlash vazifasi yuklatilgan boʻlsin. albatta, bunday ulkan miqyosdagi ishni bajarish uchun, avvalambor, ishonchli ma’lumotlar, tajribali mutaxassislar, har xil texnologiya...

This file contains 79 pages in PPTX format (1.9 MB). To download "geografik axborot tizimi (gis)", click the Telegram button on the left.

Tags: geografik axborot tizimi (gis) PPTX 79 pages Free download Telegram