falsafa

PPTX 23 pages 834.4 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 834.4 KB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

falsafa falsafa imomaliyev hasanmirza 4-mavzu: falsafaning metod, qonun va kategoriyalari reja o‘zgarish va taraqqiyot jarayonida takrorlanish tamoyili. qonun tushunchasi, uning mohiyati va falsafiy talqini. voqelik va o‘zgarish jarayonida ayniyat va ziddiyat dialektikasi. uning tabiat va jamiyatdagi xususiyatlari. olamning mavjudligi-miqdor va sifat voqeligi tarzida. taraqqiyotda tadrijiylik tamoyili. o‘zgarish va rivojlanish jarayonida o‘z-o‘zini inkor etish tamoyili. vorislik va yangilanish. falsafaning asosiy kategoriyalari. tayanch so‘zlar bog‘lanish, aloqadorlik, takrorlanish, qonun, qonuniyat, ayniyat, tafovut, qarama-qarshilik, ziddiyat, miqdor, sifat, inkor, inkorni inkor, vorislik, yangilanish, kategoriyalar, alohidalik, umumiylik, sabab va oqibat, mazmun va shakl, sistema va element, butun va bo‘lak, mohiyat va hodisa, zaruriyat va tasodif, imkoniyat va voqelik. qonun tushunchasi. dunyoning mavjudligi ana shunday botiniy va zohiriy o‘zgarishlarning abadiy takrorlanib turishidan iboratdir. bu takrorlanishlar esa o‘z mohiyati va xususiyatlarini saqlab qolganliklaridan qonun va qonuniyat tusini olgan. masalan, biz nyuton tomonidan kashf etilgan butun olam tortishish qonunini o‘rganganimizda ana shunday holni idrok etganmiz. bu qonunning asosiy mohiyati …

2 / 23

uchun ham umumiy bo‘lgan xossa, xususiyatlar bormi? eng avvalo, shuni aytish kerakki, olamdagi barcha narsa — tabiat, jamiyat va inson taraqqiyoti ma’lum qonunlar asosida amalga oshadi. fanlarning (ijtimoiy, gumanitar, tabiiy va h. k.) asosiy vazifasi har bir soha bo‘yicha tadqiqot o‘tkazib, qonunlarni kashf qilish yoki ularning amal qilish xususiyatlarini o‘rganish va ochib berishdan iborat. qancha ko‘p qonun kashf qilinsa, taraqqiyot shuncha tez bo‘ladi. taraqqiyot qonunlarini bilmasdan turib, rivojlanishga erishish qiyin. yaqin o‘tmishda iqtisodiyotning o‘ziga xos qonunlarini pisand qilmay, turli xil s’ezd, plenum, konferentsiya qarorlari asosida eksperimentlar o‘tkazib, barcha uchun farovon hayot — kommunizm jamiyatini barpo qilmoqchi bo‘lishganini va bunday siyosat qanday oqibatlarga olib kelgani barchaga ma’lum. hozir mustaqil o‘zbekiston barcha rivojlangan mamlakatlar singari ijtimoiy yo‘naltirilgan bozor iqtisodiyotiga asoslangan demokratik davlat, fuqarolik jamiyati barpo qilish yo‘lidan bormoqda. bunda umumbashariy qonunlar va mamlakatimizning o‘ziga xos xususiyatlari e’tiborga olingan. endi shunday savol: nima uchun inson qonunni bilishi kerak? bunda oddiy misollarga murojaat qilamiz: …

3 / 23

k anglab olingan zaruriyatdir. har qanday qonunga xos belgilardan biri zaruriylik, ya’ni ob’ektiv tarzda amalga oshish, o‘z-o‘zidan namoyon bo‘lishdir. erkinlik esa ana shu zaruriylikni anglab olish va unga amal qilishdan iborat faoliyatni anglatadi. yuristlarda shunday ibora bor: «qonunni bilmaslik javobgarlikdan xolos qilmaydi». ana shu tufayli siz yuridik qonunlarni qancha yaxshi bilsangiz, o‘zingizning faoliyatingizni shunga moslab olib borasiz. demak, shuncha erkin bo‘lasiz. bu holda siz nima qonuniy, nima esa qonuniy emasligini yaxshi bilasiz, qonunga xilof qadamlar qo‘ymaysiz. yuqoridagi fikrlarni xulosa qilib, qonunga qo‘yidagicha ta’rif berish mumkin: qonun olamdagi narsa va hodisalarning muhim, zaruriy, umumiy va takrorlanib turuvchi bog‘lanishlari, o‘zaro aloqalari va munosabatlarining namoyon bo‘lishidir. endi qonunning belgilariga to‘xtalamiz: - qonun turli-tuman aloqadorliklar, bog‘lanishlardan faqat muhimlarini, ya’ni shunday bog‘lanishlarni ifodalaydiki, bular olamning mavjudligi, o‘zgarishlari va undagi narsa hamda hodisalarning mohiyatidan kelib chiqqan bo‘ladi; - qonun zaruriy bog‘lanishlarni ifodalaydi, ya’ni tasodifiy bog‘lanishlar, goh paydo bo‘lib, goh yo‘qolib ketadigan bog‘lanishlarga asoslanmaydi. - qonun narsa …

4 / 23

n bog‘lanishlar, munosabatlar ob’ektiv xususiyatga ega. olamdagi har bir narsa va hodisa bir-birini taqozo qiladigan va shu bilan birga, bir-birini istisno qiladigan qarama-qarshi tomonlar birligidan iborat. demak, voqelik va o‘zgarish jarayonida ayniyat va ziddiyatning bo‘lishi ham odatiy hol. masalan, issiq va sovuq, oq va qora, kecha va kunduz, elektrning musbat va manfiy zaryadlari, yaxshilik va yomonlik, adolat va jaholat va h. k. qarama-qarshi tomonlar bir-birini inkor etadi va shu bilan birga biri ikkinchisini taqozo etadi, biri ikkinchisisiz mavjud bo‘la olmaydi. faraz qilaylik, magnitning manfiy zaryadi bo‘lmasa, u holda ushbu narsa magnit bo‘lolmaydi. borliq narsa, voqea-hodisalarning turli-tumanligidan iborat. lekin narsalar qanchalik xilma-xil, turli-tuman bo‘lmasin, ular o‘rtasida yaqinlik, aynanlik mavjuddir. masalan, stol va stul sifat jihatidan turli narsalardir. lekin baribir ular o‘rtasida o‘xshash tomonlar, belgilar bor. aytaylik, ularning yo rangi yoki bir xil materialdan yasalganligi yoki bo‘lmasa, vazni o‘xshash bo‘lishi mumkin va h.k. ayniyat tushunchasi narsa va hodisalar o‘rtasidagi o‘xshash tomonlarni ifodalaydi. …

5 / 23

hirilib, asosan, antogonistik ziddiyatlar to‘g‘risida gapirilar va ularning echilishi insoniyatni baxtli hayotga olib boradi, deya xayol qilinar edi. holbuki, insoniyat paydo bo‘libdiki, uning hayotida ayniyat va tafovut ham, ziddiyat va qarama-qarshiliklar ham mavjud bo‘lib kelmoqda. odamzod ziddiyatlar kamroq bo‘lgan, kishilarning xilma-xil intilish va maqsadlari, bir-biridan farq qiladigan g‘oyalari uyg‘unlashgan, barqarorlik ustuvor bo‘lgan jamiyatni qurish uchun bosh qotirib kelmoqda. ana shunday intilishlar fanda «konfliktologiya» (konflikt — ziddiyat, logos- ta’limot) deb ataladigan falsafiy yo‘nalish paydo bo‘lishiga olib kelgan. bu soha bilan shug‘ullanadigan olim va mutaxassislar konfliktologlar deb ataladi. ular konfliktlarni keltirib chiqarish emas, balki ularning oldini olish va jamiyat uchun foydali tarzda hal qilish yo‘llari va usullari ustida bosh qotirishadi. har bir ziddiyatning aniqlanishi, hal qilinishi o‘zgarishga, yangilanishga, bir sifatdan ikkinchi sifatga, eskidan yangiga o‘tishga sabab bo‘ladi. olam turli-tuman bo‘lganligi uchun ziddiyatlar ham xilma-xildir. masalan, ichki va tashqi ziddiyatlar, asosiy va asosiy bo‘lmagan ziddiyatlar mavjud. ular o‘rtasida farq bo‘lgani bilan birga, mutlaq …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafa"

falsafa falsafa imomaliyev hasanmirza 4-mavzu: falsafaning metod, qonun va kategoriyalari reja o‘zgarish va taraqqiyot jarayonida takrorlanish tamoyili. qonun tushunchasi, uning mohiyati va falsafiy talqini. voqelik va o‘zgarish jarayonida ayniyat va ziddiyat dialektikasi. uning tabiat va jamiyatdagi xususiyatlari. olamning mavjudligi-miqdor va sifat voqeligi tarzida. taraqqiyotda tadrijiylik tamoyili. o‘zgarish va rivojlanish jarayonida o‘z-o‘zini inkor etish tamoyili. vorislik va yangilanish. falsafaning asosiy kategoriyalari. tayanch so‘zlar bog‘lanish, aloqadorlik, takrorlanish, qonun, qonuniyat, ayniyat, tafovut, qarama-qarshilik, ziddiyat, miqdor, sifat, inkor, inkorni inkor, vorislik, yangilanish, kategoriyalar, alohidalik, umumiylik, sabab va oqibat, mazmun va shakl, sistema va ele...

This file contains 23 pages in PPTX format (834.4 KB). To download "falsafa", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa PPTX 23 pages Free download Telegram