elektron tulovlar tizimi

PPTX 10 pages 516.6 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 516.6 KB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

презентация powerpoint axborot xavfsizligi asoslari elektron tijorat xavfsizligi elektron tulovlar tizimi asoslari elektron tulovlar tizimi deb bank plastik kartalarini tulov vositasi sifatada qo’llanilishidagi usullar va ularni amalga oshiruvchi sub’ektlar majmuasiga aytiladi. plastik karta — shaxsiy to’lov vositasi bulib, u mazkur vositadan foydalanadigan shaxsga tovar va xizmatlarni naqdsiz pulini to’lash, bundan tashqari bank muassasalari va bankomatlardan nakq pulni olishga imkon beradi. plastik kartani tulov vositasi sifatida qabul qiluvchilar, savdo va xizmat ko’rsatuvchi korxonalar, bank bo’limlari xamda boshqalar shu plastik kartalarga xizmat ko’rsatuvchi qabul qiluvchilar tarmogini tashkil etadi. xozirgi kunda avtomatlashtirilgan savdo pos (point-of-sale — sotilgan joyda to’lash)— terminali va bankomatlar keng tarqalgan. pqs-terminalda plastik kartadan ma’lumotlar o’qiladi va mijoz o’z pin-kodi (personal identification number • identifikatsiyalovchi shaxsiy nomer)ni kiritadi va klaviatura orqali tulov uchun zaruriy qiymat teriladi. agar mijozga naqd pul kerak bulsa, bu xolda u bankomatdan foydalanishi mumkin. ushbu jarayonlarni bajarishda jarayonlar markazi imkoniyatlaridan foydalaniladi. jarayonlar markazi – maxsuslashtirilgan servis …

2 / 10

tiradi. ushbu mablag’dan xarid uchun ishlatilgan mablag’lar summasi oshib ketmasligi lozim. xozirgi kunda mikroprotsessorli kartalar ishlab chiqilmoqda. ushbu kartalarning oldingilaridan asosiy farqi bu mijozning barcha ma’lumotlari unda aks ettirilgan bulib, barcha tranzaksiyalar, ya’ni ma’lumotlar bazasini bir xolatdan ikkinchi xolatga o’tkazuvchi so’rovnomalar, off-line rejimda amalga oshiriladi, shu bois, ular yuqori darajada ximoyalangan deb e’tirof etilgan. ularning narxi qimmatroq bulsa-da, telekommunikatsiya kanallaridan foydalanilmaslik munosabati bilan undan foydalanish qiymati arzondir. elektron tulov tizimlarining kuyidagi zaif kismlari mavjud: • bank va mijoz, banklararo, bank va bankomat orasida tulov ma’lumotlarini jo’natish; • tashkilot doirasida ma’lumotlarni qayta ishlash. bular o’z navbatida quyidagi muammolarni yuzaga keltiradi: • abonentlarning xaqiqiyligini aniqlash; • aloqa kanallari orqali jo’natilayotgan elektron xujjatlarni ximoyalash; • elektron xujjatlarining yuborilganligiga va qabul qilinganligiga ishonch xosil qilish; • xujjatning bajarilishini ta’minlash. elektron tulovlar tizimida axborotlarni ximoyalash funksiyalarini ta’minlash maksadida kuyidagilar amalga oshirilishi kerak: tizimning chetki bo’g’inlariga kirishni boshqarish; axborotlarning yaxlitligini nazorat qilish; xabarlarning maxfiyligini ta’minlash; abonentlarni …

3 / 10

ladigan pin quyidagi ikki variantdan biri bo’yicha amalga oshiriladi: 1) mijoz xisob raqami buyicha kriptografiya usuli bilan tashkillashtiriladi; ushbu jarayonni quyidagicha tasvirlash mumkin: калит мижознинг хисоб раками рin шифрлаш ushbu usulning afzalligi pin kodi elektron tulovlar tizimida saqlanishi shart emasligidadir, kamchiligi esa ushbu mijoz uchun boshka pin berilishi lozim bulsa, unga boshqa xisob raqami ochilishi zarurligida, chunki bank buyicha bitta kalit kullaniladi. 2) bank ixtiyoriy pin kodni taklif kiladi va uni o’zida shifrlab saqlaydi. pin kodni xotirada saqlash qiyinligi ushbu usulning asosiy kamchiligi bulib xisoblanadi. mijoz tomonidan tanlaniladigan pin kod kuyidagi imkoniyatlarga ega: • barcha maqsadlar uchun yagona pin kodni qo’llash; • xarflar va raqamlardan tashkil etilgan pin kodni xotirada saqlashning yengilligi. pin kodi buyicha mijozni identifikatsiyalashtirishning ikki usuli bilan bajarish mumkin: algoritmlashgan va algoritmlashmagan. algoritmlashmagan tekshirish usulida element kiritgan pin kod ma’lumotlar bazasidagi shifrlangan kod bilan taqqoslaniladi. algoritmlashgan tekshirish usulida esa mijoz kiritgan pin kod, maxfiy kalitdan foydalangan xolda, …

4 / 10

ulot bo’lsa, bevosita internetdan manzilga yetkazilishi mumkin. elektron banklarni tashkil etishdan asosiy maqsad bankning doimiy xarajatlarini kamaytirish va keng ommani qamrab olishdir. shu bois, elektron banklar uz mijozlariga yukori foiz stavkalarini taklif kilishlari mumkin. axborotlarni ximoyalashning asosiy vosatalari xaridor, kredit kartasi soxibi, bevosita tarmoq orqali to’lovlarni bajarish uchun ishonchli va ximoyalangan vositalarga ega bulishi lozim. xozirgi kunda ssl (secure socket layer) va set (secure electronic transactions) protokollari ishlab chikilgan: • ssl protokoli ma’lumotlarni kanal darajasida shifrlashda ko’llaniladi; • set xavfsiz elektron tranzaksiyalari protokoli yakinda ishlab chikilgan bo’lib, fakatgina moliyaviy ma’lumotlarni shifrlashda kullaniladi. set protokolining joriy etilishi bevosita internetda kredit kartalar bilan tulovlar sonining keskin oshishiga olib keladi. set protokoli kuyidagilarni ta’minlashga kafolat beradi: • axborotlarning tulik maxfiyligi, chunki foydalanuvchi tulov ma’lumotlarining ximoyalanganligiga tulik ishonch xosil kilishi kerak; • ma’lumotlarning to’liq saqlanishi, ya’ni ma’lumotlarni uzatish jarayonida buzilmasligini kafolatlash. buni bajarish omillaridan biri raqamli imzoni qo’llashdir; • kredit karta soxibining xisob raqamini …

5 / 10

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektron tulovlar tizimi"

презентация powerpoint axborot xavfsizligi asoslari elektron tijorat xavfsizligi elektron tulovlar tizimi asoslari elektron tulovlar tizimi deb bank plastik kartalarini tulov vositasi sifatada qo’llanilishidagi usullar va ularni amalga oshiruvchi sub’ektlar majmuasiga aytiladi. plastik karta — shaxsiy to’lov vositasi bulib, u mazkur vositadan foydalanadigan shaxsga tovar va xizmatlarni naqdsiz pulini to’lash, bundan tashqari bank muassasalari va bankomatlardan nakq pulni olishga imkon beradi. plastik kartani tulov vositasi sifatida qabul qiluvchilar, savdo va xizmat ko’rsatuvchi korxonalar, bank bo’limlari xamda boshqalar shu plastik kartalarga xizmat ko’rsatuvchi qabul qiluvchilar tarmogini tashkil etadi. xozirgi kunda avtomatlashtirilgan savdo pos (point-of-sale — sotilgan joyda to’lash)...

This file contains 10 pages in PPTX format (516.6 KB). To download "elektron tulovlar tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: elektron tulovlar tizimi PPTX 10 pages Free download Telegram