sql ma'lumotlar bazasi bilan ishlash: sql so‘rov tili

PPTX 26 pages 2.0 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

python dasturlash tili va uning dasturlash muhiti pythonda ma’lumotlar bazasi bilan ishlash: sql so‘rov tili o‘qituvchi: to‘rayev d.sh. fan: dasturlash texnologiyalari reja: sql tarixi sql asosiy buyruqlari sqlning muhim xususiyatlari sql (structured query language) – bu ma’lumotlar bazasi (mb) bilan ishlash uchun mo‘ljallangan so‘rov tili. u yordamida ma'lumotlarni yaratish, tahrirlash, o‘chirish va qidirish mumkin. sql strukturalangan ma’lumotlarni boshqarish uchun ishlatiladi va aksariyat ma’lumotlar bazasi boshqaruv tizimlari (mbbt), masalan, mysql, postgresql, oracle, sql server va sqlite tomonidan qo‘llab-quvvatlanadi. sql (structured query language) dastlab ibm kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan. uning tarixi 1970-yillarga borib taqaladi va ma’lumotlar bazalari bilan ishlashga bo‘lgan ehtiyoj tufayli rivojlangan. edgar f. codd (ibm olimi) 1970-yilda “a relational model of data for large shared data banks” (katta hajmdagi ma’lumotlar omborlari uchun relatsion model) nomli maqola chop etdi. ushbu maqolada relatsion ma’lumotlar bazasi (rdbms) konsepsiyasi kiritilgan bo‘lib, bugungi kunda ma’lumotlarni saqlash va boshqarishning asosiy modeli bo‘lib qolmoqda. 1973-1974 – sql …

2 / 26

an national standards institute (ansi) va international organization for standardization (iso) tomonidan sql-86 standarti qabul qilindi. bu sqlning rasmiy standarti bo‘lib, keyinchalik bir necha marta yangilandi. 1989 – sql-89 (sql1) sql-86 standartiga kichik yangilanishlar kiritildi, lekin bu hali to‘liq funksional tildan uzoq edi. 1992 – sql-92 (sql2) sqlning katta yangilanishi bo‘lib, unda having, case, join kabi operatorlar joriy etildi. ko‘pgina zamonaviy sql dialektlari sql-92 asosida ishlab chiqilgan. 1999 – sql:1999 (sql3) rekursiv so‘rovlar (with recursive), triggerlar (trigger), olap-funktsiyalar qo‘shildi. obyektga yo‘naltirilgan ma’lumotlar bazalariga moslashish boshlandi. 2003 – sql:2003 xml qo‘llab-quvvatlanishi, window functions (lag, lead, row_number) kabi operatorlar kiritildi. 2008 – sql:2008 merge operatori va yangi tranzaksiya izolyatsiya darajalari qo‘shildi. 2011 – sql:2011 temporal jadval (time travel) imkoniyatlari joriy qilindi. bu jadvalda vaqt bo‘yicha o‘zgarishlarni kuzatish imkonini berdi. 2016 – sql:2016 json (javascript object notation) uchun qo‘llab-quvvatlash kiritildi. hozirgi kunda postgresql, mysql, oracle kabi mbbtlar json bilan ishlash imkoniyatini taklif etadi. …

3 / 26

age) – ma’lumotlarni boshqarish insert – jadvalga yangi ma’lumot qo‘shish insert into talabalar (id, ism, yosh) values (1, 'ali', 22); update – ma’lumotlarni o‘zgartirish update talabalar set yosh = 23 where id = 1; delete – ma’lumotlarni o‘chirish delete from talabalar where id = 1; c) dql (data query language) – ma’lumotlarni so‘rash select – ma’lumotlarni tanlash select * from talabalar; where – ma’lum shart bo‘yicha tanlash select * from talabalar where yosh > 20; order by – saralash select * from talabalar order by yosh desc; d) dcl (data control language) – huquqlarni boshqarish grant – ruxsat berish grant select on talabalar to user1; revoke – ruxsatni bekor qilish revoke select on talabalar from user1; e) tcl (transaction control language) – tranzaksiyalarni boshqarish commit – o‘zgarishlarni saqlash commit; rollback – o‘zgarishlarni bekor qilish rollback; savepoint – qayta tiklash nuqtasini yaratish savepoint point1; sqlning muhim xususiyatlari deklarativ til – sql …

4 / 26

tugilgan_sanasi, jinsi, lavozimi, oylik_maoshi) values ("abdusamatov", "abror", "11.05.1987", "erkak", "ishchi", 7100000); select * from ishchilar; jadvalga qo‘shimcha ustun qo‘shish alter table ishchilar add oshirilgan_oylik_maoshi decimal; jadvaldagi ma’lumotlarni tahrirlash ya’ni oylik maoshni 7%ga oshirish update ishchilar set oshirilgan_oylik_maoshi = oylik_maoshi * 1.07; daromad solig‘ini hisoblash va uni ayirib tashlash alter table ishchilar add daromad_soliq decimal; update ishchilar set daromad_soliq = oshirilgan_oylik_maoshi * 0.13; alter table ishchilar add sof_oylik_maosh decimal; update ishchilar set sof_oylik_maosh = oshirilgan_oylik_maoshi - daromad_soliq; umumiy hisoblangan oylik maosh select sum(oshirilgan_oylik_maoshi), sum(sof_oylik_maosh), sum(daromad_soliq) from ishchilar; o‘rtacha oylik maosh select avg(oshirilgan_oylik_maoshi), avg(sof_oylik_maosh), avg(daromad_soliq) from ishchilar; eng yuqori oylik maoshini oladigan ishchi xodimini aniqlash select id, familiyasi, ismi, max(oshirilgan_oylik_maoshi) from ishchilar; eng yuqori oylik maoshini oladigan ishchi xodimini aniqlash select id, familiyasi, ismi, min(oshirilgan_oylik_maoshi) from ishchilar; oylik maoshi 3 mlndan ko‘p va 10 mlndan kam oladigan ishchilarni aniqlash select id, familiyasi, ismi, oshirilgan_oylik_maoshi from ishchilar where oshirilgan_oylik_maoshi > 3000000 and oshirilgan_oylik_maoshi …

5 / 26

sql ma'lumotlar bazasi bilan ishlash: sql so‘rov tili - Page 5

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sql ma'lumotlar bazasi bilan ishlash: sql so‘rov tili"

python dasturlash tili va uning dasturlash muhiti pythonda ma’lumotlar bazasi bilan ishlash: sql so‘rov tili o‘qituvchi: to‘rayev d.sh. fan: dasturlash texnologiyalari reja: sql tarixi sql asosiy buyruqlari sqlning muhim xususiyatlari sql (structured query language) – bu ma’lumotlar bazasi (mb) bilan ishlash uchun mo‘ljallangan so‘rov tili. u yordamida ma'lumotlarni yaratish, tahrirlash, o‘chirish va qidirish mumkin. sql strukturalangan ma’lumotlarni boshqarish uchun ishlatiladi va aksariyat ma’lumotlar bazasi boshqaruv tizimlari (mbbt), masalan, mysql, postgresql, oracle, sql server va sqlite tomonidan qo‘llab-quvvatlanadi. sql (structured query language) dastlab ibm kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan. uning tarixi 1970-yillarga borib taqaladi va ma’lumotlar bazalari bilan ishlashga b...

This file contains 26 pages in PPTX format (2.0 MB). To download "sql ma'lumotlar bazasi bilan ishlash: sql so‘rov tili", click the Telegram button on the left.

Tags: sql ma'lumotlar bazasi bilan is… PPTX 26 pages Free download Telegram