iqtisodiy faoliyatini davlat tomonidan tartibga solish

DOC 11 стр. 60,5 КБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 60,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

iqtisodiy faoliyatini davlat tomonidan tartibga solish reja: 1. mamlakat iqtisodiyotini tartibga solishning zaruriyati 2. iqtisodiyotga davlat aralashuvining shart-sharoitlari 3. tijoratchilik faoliyatiga davlat tarafidan ta’sir etish mexanizmlari 1. mamlakat iqtisodiyotini tartibga solishning zaruriyati ko‘plab ijobiy tomonlari mavjudligiga qaramay, bozor iqtisodiyoti, jamiyat va har bir fuqaroning manfatlari yo‘lida barcha iqtisodiy va ijtimoiy jarayonlarni avtomatik tarzda boshqarish imkoniyatiga ega emas. u foydani ijtimoiy jihatdan teng taqsimlanishini ta’minlay olmaydi, ijtimoiy mehnat qilish huquqiga kafolat bermaydi, atrof muhitni muhofaza qilishni mo‘ljalga olmaydi- va aholining himoyalanmagan tabaqasini qo‘llab-quvvatlay olmaydi. xususiy biznes yuqori daromad keltirmaydigan, biroq jamiyat va davlat uchun hayotiy zaruriyat hisoblangan tarmoq va loyihalarga kapital qo‘yishga qiziqmaydi. bozor iqtisodiyoti ko‘p aktual muammolarni hal eta olmaydi. shu sababli bu muammolarni hal etilishida davlat ishtirok etadi. davlat zimmasiga quyidagi asosiy funksiyalar yuklatilgan: 1. huquqiy asoslarni yaratish. ma’lumki, huquqiy asoslanmagan iqtisodiyot va xatto butun jamiyat normal rivojlana olmaydi. davlat mulkchilik boshharuvi, maqsulot sifatini ta’minlovchi va q.k. qonunlarni ishlab …

2 / 11

nda asosiy makroiqtisodiyot ko‘rsatkichlari: yalpi milliy mahsulot yetishtirish qajmi, milliy daromad, inflyatsiya darajasi, ishsizlik, budjet taqchilligi va boshqalarni optimal darajada bo‘lishiga erishiladi. mamlakat iqtisodiyotini barharor bo‘lishini ta’minlash uchun xukumat tomonidan fiskal, moliyaviy -kredit, ilmiy-texnik va investitsiya siyosatlarini olib borish orqali barcha dastak va usullar ishga solinishi kerak. davlat, iqtisodiyotni barqarorlashiga erisha olmas ekan tadbirkorlik faoliyati, mamlakat iqtisodiyoti, ijtimoiy ahvol va boshqa jarayonlar inqirozga yuz tutadi. jumladan, masalan, hukumat inflyatsiyaga qarshi kurash yuritmasa, u butun malakat iqtisodiyotini falanj bo‘lib qolishiga olib keladi. inflyatsiya quyidagi salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin: milliy tovarlar import tovarlar bilan raqobatlasha olmaydi. bu esa o‘z navbatida to‘lov balansini taqchilligiga, sanoat ishlab chiqarishini pasayishiga, ishsizlikni ortishiga olib keladi. valyuta chayqovchiligi boshlanadi; pulning, ayniqsa chet-el valyutasini mamlakatdan chiqib ketishi kuchayadi; valyuta devalvatsiyasi, natijada import tovarlar narxini o‘sishi va umuman narx-navoni ko‘tarilishi yuz .beradi; fuqarolar jamg‘armasi qadrsizlanadi; invesgitsiya faoliyati pasayadi va boshqa salbiy oqibatlar kelib chiqadi. ijtimoiy himoyalash va ijtimoiy …

3 / 11

o‘lib, u tovar iflab chiqaruvchilar, xizmat ko‘rsatuvchilarni yangi va ilg‘or usullari joriy etishlariga, mahsulot sifatini yaxshilash choralarini ko‘rishga, ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirishga undaydi. shu sababli davlat funksiyalaridan biri raqobatchilikni himoya qilishdir. raqobatda, xaridor — xo‘jayin, bozor uning agenti, korxonalar bo‘lsa — xizmatkorlaridir. monopoliya sharoitida aqvol keskin o‘zgaradi, xaridor xo‘jayinlikdan xizmatkorga aylanib qoladi. shu sababli iqtisodiyotni dedionopoliya qilish — raqobat muhitini yaratish, raqobatchilikni himoya qilish, davlat miqyosidagi muhim ish hisoblanadi. 2. iqtisodiyotga davlat aralashuvining shart-sharoitlari davlat faqat ma’lum shart-sharoitlar yuzaga kelgan taqdirdagina iqtisodiyotga aralashadi. bu shart-sharoitlar pozitiv va negativ bo‘lishi mumkin. negativ sharoitlar inson faoliyatining barcha sohalarida tadbirkorlik faoliyatiga va mamlakatning butun iqtisodiyotiga negativ (salbiy) ta’sir ko‘rsatuvchi turli voqeliklardir. bu voqeliklar mohiyati jihatidan turli-tuman bo‘lib, davlat ularni oldindan va o‘z vaqtida ko‘ra olishi va ularni ta’sir kuchini kamaytirish va butunlay bartaraf etish choralarini ko‘rishi lozim. davlat aralashuvi lozim bo‘lgan bunday sharoitlarga quyidagilar kiradi: milliy havfsizlik talabi, jamiyatdagi ijtimoiy murakkablik, iqtisodiyotdagi negativ …

4 / 11

nday sharoitlarni keltirib chiqargan mezonlar aniqlanishi lozim. masalan, negativ voqeliklar jumlasiga inflyatsiya, ishsizlik, ishlab chiqarishning pasayishi, budjet taqchilligi, investitsiya faoliyatini sustlashuvi va boshqalar kiradi. davlat aralashuvi uchun ularning mezonlarini bilgan holda, oldini olish choralari ko‘rilishi kerak. ishsizlik - bozor iqtisodiyotining ajralmas unsuridir. ishsizlik darajasi ishchi kuchining 4-6 % ni tashkil etganda normal hisoblanadi. ishsizlikning tabiiy darajasi, yanada ma’qulroq, foydali ishni izlash, mavsumiy ishlar, shuningdek u yoki bu kasblarga talabni o‘zgarishi bilan bog‘liqdir. shu sababli, ishsizlik darajasi tabiiy ishsizlik darajasidan ortib ketgan taqdirda, ya’ni ishlab chiqarishning qisqarishi bilan bog‘liq siklli ishsizlik yuzaga kelganda davlat uni boshqara boshlaydi. shunday qilib, ishsizlikning mezoni uni tabiiy ishsizlikka solishtirish orqali aniqlanadi. inflyatsiya — tovar va xizmatlar haqining umumiy ortishi bo‘lib, ishsizlikka nisbatan murakkab voqelik hisoblanadi. inflyatsiya jahondagi barcha mamalakatlarga xosdir, chunki tovar va xizmatlarning narxlari doimiy bo‘lmasdan, harakatda bo‘ladi. shu sababli ma’lum darajagacha inflyatsiya jiddiy havf tug‘dirmaydi, lekin uning darajasi ortib ketsa, iqtisodiyot va jamiyatga …

5 / 11

uzatish kiritish va qabul qilish, shuningdek ma’lum iqtisodiy siyosat yuritish borasida iqtisodiy va ma’muriy usullarini qo‘llaydi. bozor iqtisodiyoti rivojlangan mamlakatlar tajribasi ko‘rsatdiki, inqirozli qolatlarda iqtisodiyotni isloh qilinishida davlatning roli kuchayadi va aksincha uning roli barqarorlik va jonlanish davrlarida pasayadi. ammo barcha xolatlarda ham davlat tadbirkorlik faoliyatiga shunday ta’sir ko‘rsatish yo‘lini tutish kerakki, bunda bozor asoslarini buzilishiga va inqiroz holatlarini yuzaga kelishiga yo‘l qo‘ymaslik lozim. davlat tomonidan iqtisodiyotni boshqarish uchun mo‘ljallangan iqtisodiy dastaglar turli-tuman bo‘lib, ularning aosiylari: soliqlar, daromad va resurslarni qayta taqsimlanishi, davlat tadbirkorligi faoliyati, kredit-moliya mexanizmi va boshqalardir. ma’muriy usullar, ya’ni to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir ko‘rsatish usullari, davlat tomonidan, u yoki bu masalani hal etishda iqtisodiy usullar to‘qri kelmagan yoki samarasiz bo‘lgan hollardagina qo‘llaniladi. jahon tajribasini ko‘rsatishicha ma’muriy usullardan foydalanish quyidagi sohalarda eng samarali natijalarni beradi: — tabiiy davlat monopoliyasi (temir yo‘l transporti, aloqa, fundamental fan); — atrof muhitni muhofaza qilish va resurslardan foydalanish; — sertifikatsiya, standartlashtirish, metrologiya; — ijtimoiy siyosat, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "iqtisodiy faoliyatini davlat tomonidan tartibga solish"

iqtisodiy faoliyatini davlat tomonidan tartibga solish reja: 1. mamlakat iqtisodiyotini tartibga solishning zaruriyati 2. iqtisodiyotga davlat aralashuvining shart-sharoitlari 3. tijoratchilik faoliyatiga davlat tarafidan ta’sir etish mexanizmlari 1. mamlakat iqtisodiyotini tartibga solishning zaruriyati ko‘plab ijobiy tomonlari mavjudligiga qaramay, bozor iqtisodiyoti, jamiyat va har bir fuqaroning manfatlari yo‘lida barcha iqtisodiy va ijtimoiy jarayonlarni avtomatik tarzda boshqarish imkoniyatiga ega emas. u foydani ijtimoiy jihatdan teng taqsimlanishini ta’minlay olmaydi, ijtimoiy mehnat qilish huquqiga kafolat bermaydi, atrof muhitni muhofaza qilishni mo‘ljalga olmaydi- va aholining himoyalanmagan tabaqasini qo‘llab-quvvatlay olmaydi. xususiy biznes yuqori daromad keltirmaydigan, biro...

Этот файл содержит 11 стр. в формате DOC (60,5 КБ). Чтобы скачать "iqtisodiy faoliyatini davlat tomonidan tartibga solish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: iqtisodiy faoliyatini davlat to… DOC 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram