yadro fizika

PPTX 15 pages 2.5 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.5 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

powerpoint presentation yadro fizika malikov oxun 1. yadro energiyasi 2. yadro reaksiyalari 3. atom yadrosi tuzilishi reja: atom elektr stansiyalarida yadro reaksiyalari natijasida hosil bo'lgan issiqlik energiyasi 1000 mwt gacha elektr energiyasiga aylantiriladi va butun dunyo bo'ylab, shu jumladan o'zbekistonning ba'zi hududlarida elektr energiyasi bilan ta'minlashda ishlatiladi. yadro fizikasi tibbiyotda, masalan, saraton kasalligini davolashda 60co va 137cs izotoplari yordamida radiatsion terapiya sifatida qo'llaniladi, bu usul dunyoning ko'pgina mamlakatlaridagi onkologiya markazlarida qo'llaniladi. arxeologiyada radiokarbon usuli, ya'ni 14c izotopining yarmumr davrini (5730 yil) o'lchash orqali, qadimgi buyumlarning yoshini aniqlashda, masalan, misr piramidalarining yoshini aniqlashda qo'llaniladi. yadro fizikasi qo'llanilishi atom tuzilishi atom yadrosi proton va neytronlardan tashkil topgan boʻlib, ularning soni elementning atom massasini aniqlaydi, masalan, uglerod-12 atomining yadrosi 6 proton va 6 neytrondan iborat. elektronlar atom yadrosini 10⁻¹⁰ metr masofada aylanib yuradi va ularning soni atomning zaryadini, ya'ni mendeleyev davriy sistemasidagi o'rnini belgilaydi. 1911-yilda ernest rezerford tomonidan o'tkazilgan tajribalar natijasida atomning asosan …

2 / 15

k choralari 100 мкзв дан ортиқ радиация дозаси олинган ҳолатларда, зарарланган кишини тезкорлик билан 15 дақиқа ичида махсус тиббиёт муассасасига, масалан, тошкент шаҳридаги республика шифохонасига етказиш зарур. ядровий материалларни 5-тоифадаги махсус транспорт воситаларида ташишда ҳимоя қопламаларидан фойдаланиш ва ҳар 50 км дан кейин радиация даражасини ўлчаб туриш мажбурийдир. ўзбекистондаги атом электр станцияларида ишлаш учун ходимлар 30 соатлик махсус радиация хавфсизлиги бўйича тренинглардан ўтишлари шарт. бу тренинглар тошкент ва самарқанд шаҳарларидаги махсус марказларда ўтказилади. yadro reaksiyalari yadro reaksiyalari natijasida 235u izotopi neytron yutilganda, 200 mev dan ortiq energiya ajralib chiqadi, bu esa atom elektr stansiyalarida energiya ishlab chiqarishda qo'llaniladi. yadro reaksiyalari yordamida, masalan, dubnada joylashgan o'zbekiston ilmiy markazida, yangi kimyoviy elementlar sintez qilinadi va ularning xossalari o'rganiladi. 1932-yilda jeyms chadvik neytronni kashf etganidan so'ng, yadro reaksiyalarini o'rganish yangi bosqichga ko'tarildi va ko'plab yangi izotoplar sintezi amalga oshirildi. yadro sintezlanishi tokamak reaktori kabi magnit qamayish tizimlari, 100 million gradusda plazmaning stabilligini saqlashga …

3 / 15

bu global xavfsizlikka tahdid soladi. yadro qurollarini ishlab chiqarishda 235u yoki 239pu kabi og'ir izotoplar ishlatiladi, ularning yadro parchalanishi zanjir reaksiyasini keltirib chiqaradi va ulkan energiya ajralib chiqishini ta'minlaydi. bu reaksiya manbai, masalan, xirosima va nagasakida foydalanilgan bomba kabi, halokatli kuchga ega. sovuq urush davrida aqsh va sssr o'rtasida yadro qurollari poygasi bo'lib o'tdi, natijada minglab yadro qurollari, shu jumladan, megatonli quvvatga ega bo'lganlar ham yaratildi. bularning portlashi butun dunyoga halokatli ta'sir ko'rsatishi mumkin edi. yadro kuchlari yadro kuchlari 2,5 fm masofadan kamroq masofalarda kuchli ta'sir ko'rsatadi va bu kuch proton va neytronlarni yadroda birlashtirib ushlab turish uchun yetarlidir, masalan, uran-235 yadrosida. yadro kuchlari qisqa masofali kuch bo'lib, 10⁻¹⁵ metrdan katta masofalarda deyarli nolga tenglashadi, shuning uchun masalan, toshkentdagi fizika institutida o'rganilgan bu kuchlar yadro reaktsiyalarini tushunish uchun juda muhimdir. yadro kuchlari ishtirok etgan nuklonlar soniga bog'liq bo'lib, og'ir yadrolarda (masalan, plutonium-239) kuch ta'siri eng kuchli bo'ladi, bu esa yadro …

4 / 15

arbon-14 ning yarim yemirilish davri 5730 yilni, uran-238 esa 4,5 milliard yilni tashkil etadi. fransiyaning la hague shahridagi radioaktiv chiqindilarni qayta ishlash zavodi yiliga minglab tonna ishlatilgan yadro yoqilg'isini qayta ishlash bilan shug'ullanadi, bu jarayon murakkab va xavfsizlik choralarini talab qiladi. chernobil aesidagi 1986 yildagi portlash natijasida 50 tonnadan ortiq radioaktiv moddalar atrof muhitga tarqalib, 30 kilometrlik radiusdagi hududni ifloslantirdi. yadro energiyasi uran-235 izotopining yadro bo'linishi reaksiyasi natijasida taxminan 200 mev energiya ajralib chiqadi, bu esa yadro qurollari va atom elektr stansiyalarida ishlatiladigan ulkan energiya manbai hisoblanadi. yadro energiyasi yordamida rossiyaning obninsk shahrida dunyodagi birinchi atom elektr stansiyasi 1954-yilda ishga tushirilgan bo'lib, 5 mvt elektr energiyasi ishlab chiqargan. o'zbekistonning atom energiyasi sohasidagi rivojlanishi, xususan, radioizotoplarni tibbiyot va sanoatda qo'llash bo'yicha tadqiqotlar 1960-yillardan boshlab toshkent shahrida boshlangan. radiatsiya ta'siri radioaktiv nurlanishning uzun muddatli ta'siri, masalan, 10-20 yildan keyin leykemiya va boshqa saraton kasalliklarining paydo bo'lish xavfini oshirishi mumkin, bu esa buyuk …

5 / 15

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yadro fizika"

powerpoint presentation yadro fizika malikov oxun 1. yadro energiyasi 2. yadro reaksiyalari 3. atom yadrosi tuzilishi reja: atom elektr stansiyalarida yadro reaksiyalari natijasida hosil bo'lgan issiqlik energiyasi 1000 mwt gacha elektr energiyasiga aylantiriladi va butun dunyo bo'ylab, shu jumladan o'zbekistonning ba'zi hududlarida elektr energiyasi bilan ta'minlashda ishlatiladi. yadro fizikasi tibbiyotda, masalan, saraton kasalligini davolashda 60co va 137cs izotoplari yordamida radiatsion terapiya sifatida qo'llaniladi, bu usul dunyoning ko'pgina mamlakatlaridagi onkologiya markazlarida qo'llaniladi. arxeologiyada radiokarbon usuli, ya'ni 14c izotopining yarmumr davrini (5730 yil) o'lchash orqali, qadimgi buyumlarning yoshini aniqlashda, masalan, misr piramidalarining yoshini aniqlashd...

This file contains 15 pages in PPTX format (2.5 MB). To download "yadro fizika", click the Telegram button on the left.

Tags: yadro fizika PPTX 15 pages Free download Telegram