атроф-муҳитнинг такрор ишлаб чиқаришдаги аҳамияти ва уни муҳофаза қилиш зарурияти

DOCX 89,6 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1669314100.docx атроф-муҳитнинг такрор ишлаб чиқаришдаги аҳамияти ва уни муҳофаза қилиш зарурияти режа: 1. инсониятнинг табиатга таъсир доирасининг кенгайиб бориши 2. фан-техника инқилоби ва унинг табиатдаги ўзгаришларга таъсири 3. ишлаб чиқаришнинг интенсивлашуви ва унинг салбий оқибатлари 1. инсониятнинг табиатга таъсир доирасининг кенгайиб бориши инсоннинг табиатга таъсир этиши одам пайдо бўлган даврлардан бошланган. лекин кишилик жамияти ривожланишининг илк даври - ибтидоий жамоа даврида одамлар асосан овчилик ва балиқ тутиш билан кун кечирганларида, уларнинг ҳаёт фаолияти табиий шароит ва ресурслар билан, айниқса, чамбарчас боғлиқ эди. инсоннинг табиатга бўлган таъсири эса, асосан йирик ҳайвонлар сонининг камайишида акс этган. бинобарин, ибтидоий босқичда инсон фаолиятида табиат таъсири устунлик қилган. инсоннинг табиатга кўрсатадиган таъсири эса унча сезиларли эмас эди. бироқ, инсоннинг табиатга етказадиган салбий таъсир доираси тобора кенгая борган: йирик ҳайвонлар овланавериб камайиб кетган, ўрмонлар ёнғинлар натижасида зарар кўрган ва ҳоказо. демак, ўша вақтдаёқ экологик инқироз намуналари кузатила бошланган, овланадиган йирик ҳайвонлар тугай бошлагач, ибтидоий одам кун …

затила бошлади. баъзи бир қимматли ҳайвон турлари бутунлай қирилиб кетди. бирмунча сўнгги даврларда ибтидоий даврдагига нисбатан маҳсулот кўпроқ ишлаб чиқарила бошланди, натижада одамлар меҳнат фаолиятининг табиатга салбий таъсири кенг миқёсда ёйилди. чунончи, ўрта ер денгизининг асосий ўрмонлари ўша даврдаёқ йўқ қилинган экан. шунингдек, евроосиёнинг каттагина қисми ўзлаштирилди ва ишлаб чиқаришга янги табиий ресурслар: жуда катта яйлов ва ўрмон бойликлари, кўплаб фойдали қазилма (темир ва қумуш) конлари жалб этилди. 1-расм. дунё ўрмон ресурсларининг қитъалар бўйича тақсимланиши айни пайтда, ишлаб чиқаришнинг моддий асосини ташкил қилувчи деҳқончилик кенгайиб, ўрмон массивларининг қисқариши давом этди. ўрмонлардан очилган ерларни экин майдонлари ва яйловлар тобора кенг эгаллай бошлади. айни вақгда, кўплаб ҳашаротлар ва кемирувчилар яшаши учун янги, қулай экологик шароит вужудга келди. бинобарин, улар тобора кўпайиб, қишлоқ хўжалик зараркунандаларига айландилар. шу билан бирга табиий ландшафтларнинг ўзгариши, ўрмонларнинг камайиши, яланг ерларнинг орта бориши ҳисобига ҳайвонот дунёсида ҳам ўзгариш рўй берди. фан-техника инқилоби ва техниканинг ривожланиши даврида, табиий ресурслар …

флора турлари йўқ бўлиб кетди ёки улар сони кескин камайди. xix асрнинг иккинчи ярми ва xx аср бошида кимё саноатининг ривожланиши, темир йўллар қурилиши, денгиз ва дарёларда кемаларнинг пайдо бўлиши, айниқса, фойдалй қазилмалардан тобора кўпроқ фойдаланиш кенгайди. масалан, дунё бўйича чўян эритиш 1860 й. 4,2 млн. тоннадан 1900 й. 38 млн. тоннагача кўтарилди. бу вақтга келиб, саноатда ва хўжаликнинг бошқа соҳаларида ички ёнув двигателларидан кенг фойдаланилиши муносабати билан техника тараққиётида катта ўзгариш юз берди. ишлаб чиқаришда янги мураккаб машиналарни ва меҳнат қуролларини жорий қилиш, шаҳарлар ва саноат марказларининг кўпайиши, ишлатиладиган ёқилғи миқдорининг кескин ўсишига олиб келдики, бу ҳол фойдаланилмайдиган чиқиндиларнинг, ташландиқларнинг, шлакларнинг, чанг, қурум ва тутунларнинг кўпайишига сабаб бўлди. буларнинг ҳаммаси атроф табиий муҳитнинг сезиларли ўзгаришига ва ифлосланишига олиб келмоқда. ташқи муҳит ифлосланишининг бу қадар ошиб боришига қарамай, табиатдаги мувозанатни сақлаш масаласига етарли аҳамият берилмаяпти: бунинг устига саноат корхоналарининг чиқиндилари, ташландиқлари, шаҳарлардан тўпланган ахлатлар тоза сув ҳавзаларига, асосан дарёларга ташланмоқда. …

имкониятига ҳали ҳам эга. саноатнинг ривожланиши табиий ресурсларнинг камая боришидан ташқари, янги муаммони — атроф-муҳитнинг ифлосланиши муаммосини келтириб чиқарди. сув ҳавзалари, атмосфера ҳавоси, тупроқлар саноат чиқиндилари билан кучли ифлосланиб бораётганлиги маълум. булар бугунги кунда ўсимлик ва ҳайвонот дунёси, шунингдек, одамлар соғлиғига ҳам кучли хавф бўлиб қолди. мазкур салбий омил аста-секин бутун ер юзини ўз таъсири остига ола бошлади. бунинг асосий сабаби шунда эдики, агар, инсоннинг хўжалик фаолияти xx аср бошларига қадар лоакал ва регионал характерга эга бўлса, эндиликда сайёравий, яъни глобал масштабга айланиб кетди. бу ҳол xx асрнинг 40-50-йилларидан бошлаб аниқроқ кўрина бошлади. шу вақтга келиб, ер юзининг бирон-бир бурчагида инсоннинг у ёки бу даражада табиатга таъсири бўлмаган жой қолмади. ҳатто, антарктиданинг қўл теккизилмагандек кўринган табиатида ҳам радиоактив чанглар ва дцт пестициди борлиги, ёқилғи маҳсулотлари ва бошқа сунъий бирикмалар мавжудлиги қайд қилинди. шундай қилиб, xx асрнинг иккинчи ярмига келиб, турли табиат ресурсларининг регионал танқислиги атроф-муҳитнинг эса, глобал масштабда ифлосланиши ва …

сига 216 минг кишига кўпайган. сўнгги маълумотларга кўра, жаҳон аҳолисининг сони 1990 йилда 5438 млн. кишига, 2000 йилда 6030 млн. кишига, 2007 йилда эса 6290 млн. кишига тенг бўлди. 2012 йилнинг охирида эса дунё аҳолиси сони 7 млрд.дан ошди. 2. фан-техника инқилоби ва унинг табиатдаги ўзгаришларга таъсири xx асрнинг тахминан 50-йилларидан бошлаб, ишлаб чиқариш кучларининг «фан-техника инқлоби» деб ном олган сакраб ўсиши муносабати билан инсон билан табиат ўртасидаги ўзаро таъсир мисли кўрилмаган масштабга етди ва кўп жиҳатдан янги шаклларга эга бўлди. фан-техника инқилоби туфайли саноат ва транспортнинг гуркираб ўсиши, урбанизациянинг кучайиши, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришини кимёлаштириш - бу омилларнинг ҳаммаси табиий ресурслардан фойдаланишни ниҳоятда жадаллаштириб юборди. табиийки, бу омилларнинг атроф-муҳитга ўсимлик ва ҳайвонот дунёсига, фойдали қазилмалар захирасига, тупроқлар ҳолатига, атмосфера ҳавоси ва сув ҳавзалари сифатига бўлган салбий таъсири ҳам кучаймоқда. фан-техника тараққиёти атмосферада, денгиз ва океанларда, ички сув ҳавзаларида ва ер ости сувли қатламларида содир бўладиган сувнинг айланма ҳаракатига, яъни …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "атроф-муҳитнинг такрор ишлаб чиқаришдаги аҳамияти ва уни муҳофаза қилиш зарурияти"

1669314100.docx атроф-муҳитнинг такрор ишлаб чиқаришдаги аҳамияти ва уни муҳофаза қилиш зарурияти режа: 1. инсониятнинг табиатга таъсир доирасининг кенгайиб бориши 2. фан-техника инқилоби ва унинг табиатдаги ўзгаришларга таъсири 3. ишлаб чиқаришнинг интенсивлашуви ва унинг салбий оқибатлари 1. инсониятнинг табиатга таъсир доирасининг кенгайиб бориши инсоннинг табиатга таъсир этиши одам пайдо бўлган даврлардан бошланган. лекин кишилик жамияти ривожланишининг илк даври - ибтидоий жамоа даврида одамлар асосан овчилик ва балиқ тутиш билан кун кечирганларида, уларнинг ҳаёт фаолияти табиий шароит ва ресурслар билан, айниқса, чамбарчас боғлиқ эди. инсоннинг табиатга бўлган таъсири эса, асосан йирик ҳайвонлар сонининг камайишида акс этган. бинобарин, ибтидоий босқичда инсон фаолиятида табиат таъси...

Формат DOCX, 89,6 КБ. Чтобы скачать "атроф-муҳитнинг такрор ишлаб чиқаришдаги аҳамияти ва уни муҳофаза қилиш зарурияти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: атроф-муҳитнинг такрор ишлаб чи… DOCX Бесплатная загрузка Telegram