quyosh-yerdagi hayot manbai

DOC 636.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1682924444.doc quyosh-erdagi hayot manbai reja: 1. past potensialli quyosh qurilmalari haqida asosiy ta`surotlar va ularning ishlash printsipi 2. kollektor quyi tizimi. quyosh kollektori konstruktsiyasi 3. kollektor ishi samaradorligi 4. quyosh energiyasidan foydalanishning zamonaviy usullari. maishiy ehtiyojlar uchun issiq suv 5. quyosh energiyasi yordamida turar-joy binolarini passiv isitish 6. quyoshli issiq suv ta’minoti tizimi (qistt) 7. issiqlik saqlash quyosh tizimi. 8. taqsimlash va iste`mol quyi tizimi erdagi hayot millionlab yillar davomida quyosh bilan bog’langan bo’lib, buni quyidagi misollarda, birinchi navbatda, yorug’lik bilan bog’liq bo’lgan fotosintez jarayonida ko’rish mumkin. ma’lumki, o’simlik yaproqlarida yashil modda-xlorifill bo’lib, yorug’lik energiyasi ta’sirida karbonat angidrid gazi va suv hisobiga organik modda hosil qiladi. bu jarayonda karbonat angidridni havodan, suvni esa ildizlar orqali tuproqdan oladi. natijada o’simlik tanasida uglerodlar, oqsil, yog’ va boshqa murakkab moddalar to’planadi. bu kishi organizmi va uning sog’lig’i uchun zarur moddalar hisoblanadi. ikkinchidan, hozirgi kunda insonlar foydalanayotgan organik yoqilg’ilar - toshko’mir, torf, tabiiy gaz, …

shi uchun ham eng zarur shartlaridan biridir. quyosh nurlari ta’sirida er sathining turli qismlari bir xil isimaydi. natijada atmosferada shamol hosil bo’ladi. shamol energiyasidan ham amaliy maqsadlar uchun foydalanish mumkin, chunki uning yillik o’rtacha energiya zahirasi 1,66 1020 j ni tashkil etadi. sayyoramizning issiqlik balansini shaklanishida ham quyosh energiyasi asosiy ro`l o’ynaydi, masalan quyosh radiatsiyasi hisobiga er yuzasida issiqlik taqsimoti amalga oshiriladi. issiq havo oqimi faqat materiklardan ob-havo va iqlim sharoitlarini vujudga keltirmasdan, balki okeanlarda ham iliq oqimni yuzaga keltiradi. shunday qilib, inson azaldan quyosh energiyasidan tabiiy sharoitda foydalanib kelgan. ammo, keyinhalik maxsus geliotexnik qurilmalar yordamida undan energetika maqsadlari uchun foydalanishning ham katta imkoniyatlarini ochdi. shuning uchun quyida quyosh tuzilishi va uning energiya manbai haqida qisqacha to’xtalamiz. quyosh-bizning quyosh sistemamizning markaziy jismi bo’lib, u qizigan plazma holatidir. uning yuza qismining (sirtining) haroratsi 600 k ga, markaziy qismining harorati esa 10 million gradusga teng. er bilan quyosh orasidagi o’rtacha masofa 150 …

tmosferasiga yetib kelgan quyosh energiyasining taxminan 40 % qismi atmosfera tomonidan qaytarilishi natijasida kosmik fazoga qaytib tarqaladi, 16 %i atmosfera tomonidan yutiladi, qolgan qismi esa atmosferadan o’tib, er sirtigacha yetib keladi. odatda, er atmosferasi chegarasida quyosh energiyasi uning intensivligi bilan xarakterlanadi va bu miqdorga quyosh doimiysi deyiladi. quyosh doimiysini quyidgicha aniqlash mumkin: quyoshning radiusi r va uning markazidan ergacha bo’lgan masofani r bilan belgilasak, so’ngra markazi quyosh markazi bilan mos keladigan sferani qaraymiz. bunday sferaning sirti 4πr2 ga teng bo’ladi va undan vaqt birligi ichida: 4πr2*i (1) energiya miqdori o’tadi. bunda i-er atmosferasi chegarasidagi quyosh energiyasi intensivligi hisoblanadi. yuqoridagi energiya miqdori (1), o’z navbatida vaqt birligi ichida quyosh sirtidan nurlanayotgan energiya miqdori: 4πr2 e (2) ga teng (1) va (2) larni tenglashtirsak, 4πr2i =4πr2e (3) bo’ladi, bundan: (4) ni olamiz. ikkinchi tomondan, quyoshni absolyut qora jism deb qarasak, stefan- bolg’tsman qonuniga ko’ra: r2 e= 𝜎t4 (5) bo’ladi. natijada (4) va …

rlar hisoblanadi. ul’trabinafsha nurlarning er energetika balansiga bo’lgan hissasi 7% dan oshmaydi. ul’trabinafsha nurlari insonlar terisini qoraytiradi, ammo uzoq ta’sir etganda yallig’lantirishi ham mumkin. ul’trabinafsha nurlari quyosh radiatsiyasi spektrida 7% ni tashkil etishiga qaramasdan, o’simlik va hayvonlar hayotida ahamiyati kattadir. ikkinchi qismi - to’lqin uzunligi 380 dan 780 nm gacha bo’lgan nurlardan iborat bo’lib, spektrning ko’rinadigan qismini tashkil etadi. spektrning ko’rinuvchi qismi, energetika balansiga 46% hissa qo’shadi. spektrning ko’rinuvchi qismida, energiyaning to’lqin uzunligi bo’yicha taqsimlanishi bir xil bo’lmasdan, uning maksimumi taxminan 550 nm to’lqin uzunligiga to’g’ri keladi. bu nurlar hayot uchun katta ahamiyatga ega. uchinchi qismi - to’lqin uzunligi 780 dan 3400 nm gacha bo’lgan nurlardan iborat bo’lib, spektrning infraqizil qismini tashkil etadi, infraqizil nurlar energetika balansining 47% ini tashkil etadi. bu erda shuni ta`kidlab o’tish kerakki, quyoshning tushish burchagiga qarab, erga tushayotgan quyosh radiatsiyasi spektrining ul’trabinafsha, infraqizil va ko’rinuvchan qismlarining miqdori o’zgarib turadi. masalan, quyosh balandligi 300 bo’lganda spektrda …

yasi miqdori shu joylarda undan amaliy maqsadlar uchun foydalanishga yetarlidir. quyida (jadval) misol tariqasida quyosh nurlariga tik ravishda 1m2 yuzaga tushadigan to’g’ri radiatsiya miqdori (q⊥, âò ì 2 )ning qiymatlarini keltiramiz. jadval kenglik soat 12 oy φ = 400 yanvar 823,6 777,2 730,8 624,4 359,6 - - dekabr fevral 870 858,4 798,4 701,8 533,6 - - noyabr mart 904,8 883,2 846,8 777,2 754 371,2 - oktyabr aprel 928 916,4 887,4 846,8 742,4 598,5 197,2 sentyabr may 928 916,4 887,4 846,8 777,2 632,2 394,4 avgust iyun 930 883,2 883,2 846,8 777,2 678,6 510,4 iyul to’g’ri radiatsiya oqimi aktinometr yordamida, yig’indi radiatsiya miqdori esa piranometr yordamida o’lchanadi. quyoshdan to’g’ri tushadigan radiatsiya miqdoridan tashqari, osmon gumbazidan, atrofdagi obg’ektlardan sochilgan energiya ham, gorizontal yuzaga tushadigan radiatsiya ham mavjud. sochilgan radiatsiya miqdori jadvalda keltirilgan. sochilgan quyosh radiatsiyasi miqdori, qc ,вт м2 jadval kenglik soat 12 oy φ=400 dekabr 58 58 52,2 40,6 23,2 - - …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "quyosh-yerdagi hayot manbai"

1682924444.doc quyosh-erdagi hayot manbai reja: 1. past potensialli quyosh qurilmalari haqida asosiy ta`surotlar va ularning ishlash printsipi 2. kollektor quyi tizimi. quyosh kollektori konstruktsiyasi 3. kollektor ishi samaradorligi 4. quyosh energiyasidan foydalanishning zamonaviy usullari. maishiy ehtiyojlar uchun issiq suv 5. quyosh energiyasi yordamida turar-joy binolarini passiv isitish 6. quyoshli issiq suv ta’minoti tizimi (qistt) 7. issiqlik saqlash quyosh tizimi. 8. taqsimlash va iste`mol quyi tizimi erdagi hayot millionlab yillar davomida quyosh bilan bog’langan bo’lib, buni quyidagi misollarda, birinchi navbatda, yorug’lik bilan bog’liq bo’lgan fotosintez jarayonida ko’rish mumkin. ma’lumki, o’simlik yaproqlarida yashil modda-xlorifill bo’lib, yorug’lik energiyasi ta’sirida ka...

DOC format, 636.0 KB. To download "quyosh-yerdagi hayot manbai", click the Telegram button on the left.

Tags: quyosh-yerdagi hayot manbai DOC Free download Telegram