bioxavfsizlik va ekoxavfsizlik

DOCX 22,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1685011822.docx bioxavfsizlik va ekoxavfsizlik reja: 1. tabiatni muhofaza qilish 2. bioxavfsizlik sivilizasiyaning inson va tabiat o’zaro aloqalari natijasida yuzaga kelayotgan dunyoviy muammolarini bartaraf etish hozirgi kunda dunyo hamjamiyati oldida turgan asosiy masaladir. chunki, sodir bo’layotgan ekologik muammolar jumladan, ozon qatlamining yemirilishi, dunyo iqlimining ko’tarilishi, cho’llashish va boshqalar kelajakda «insoniyatning yashab qolishi» ga xavf mavjudligini ko’rsatmoqda. dunyo hamjamiyati oldidagi bu muammoni yechimini topish inson va tabiat tizimidagi muammolarga yangicha yondoshishni, ekologik xavfsizlikni ta’minlashni talab qiladi. bmtning atrof muhit va taraqqiyot bo’yicha 1992 yil rio de janeyroda qabul qilgan taraqqiyotning yangi strategiyasi – barqaror rivojlanish konsepsiyasini insoniyatning global muammolarni yechishdagi yangicha yo’nalish sifatida qarash mumkin. mantiqiy jihatdan qaraganda barqaror rivojlanish tushunchasi o’z tarkibida ikkita asosiy tushunchani: antroposentrik va biosferosentrik tushunchalarni birlashtiradi. antroposentrik yo’nalishda insoniyatning yashab qolish ehtimoli va uning doimiy rivojlanishni saqlab qolish qobiliyati tushunilsa, biosferasentrik yo’nalishda biosferani yer sharidagi tabiiy hayotning asosi va uning tabiiy rivojlanishi tushuniladi. bu tushuncha mohiyatini ochib …

a barqaror rivojlanishga o’tishni oladi. bu jarayon biosferaga bo’ladigan barcha antropogen ta’sirlarni kamaytirish orqali amalga oshiriladi. v.i. vernadskiyning noosfera haqidagi ta’limotida ham aynan shunday g’oya ilgari suriladi. insoniyat yaqin kelajakda ekosistema “markazida” turadi va o’z xavfsizligi jihatidan biosferaning ifloslanishiga yo’l qo’ymaydi hamda biosfera qonuniyatlariga bo’ysunadi. demak ekologik xavfsizlikni asosida ekogumanistik g’oya yotadi. shundan kelib chiqqan holda ekologik xavfsizlikni ta’minlash barqaror rivojlanishning asosiy omilidir. ayrim hollarda quyidagicha savol tug’iladi: ekologik xavfsizlikning tabiatni muhofaza qilishdan farqi nimada? barqaror rivojlanishni ta’minlashda bu ikkala tushunchaning qaysi biri muhimroq? t.tillyayev (2005) «oxir oqibatda insoniyatning tabiatga bo’lgan munosabati «tabiatni muhofaza qilish» tushunchasini ekologik xavfsizlik tushunchasi bilan almashinishiga sabab bo’ldi» deb yozgan edi. bu ikkita tushuncha mohiyatan biosferadagi muvozanatni tartibga solish uchun xizmat qilsada, bizning fikrimizcha bu ikkita tushuncha bir-biridan farq qiladi. tabiatni muhofaza qilishda go’yoki inson tabiat ustidan hukumron bo’lib, tabiatdagi muammolarni bartaraf qilishga qodir, o’zi esa tabiatning unsuri emas. bu o’rinda birinchi darajali bo’lib tabiatni …

yoriy-majburiy ravishda tabiatga nisbatan ijobiy munosabatda bo’ladi. shu nuqtai nazardan qaraganda ekologik xavfsizlik tushunchasi barqaror rivojlanishni ta’minlashda muhimroq ahamiyat kasb etadi. barqaror rivojlanishni ta’minlash turli mintaqalarning tabiiy sharoiti, ekologik muammolarning mavjudligi va ularning sodir bo’lish imkoniyatlari jihatdan hududiy tafovutlarga ega. hududlarni barqaror rivojlantirish uchun ekologik xavfsizlik quyidagi darajalarda ta’minlanishi zarur: · mahalliy darajada ekologik xavfsizlik kichik tabiiy geografik o’lkalar (okrug, voha, vodiy va h.k.), kichik tabiat komplekslari (o’rmon, ko’l va h.k.) miqyosida; · milliy darajada ekologik xavfsizlik muayyan davlatlarda ekotizimlar barqarorligini ta’minlash bo’lib kichik tabiat komplekslari-tabiiy geografik zonalar miqyosida; · regional darajada ekologik xavfsizlik muayyan mintaqalarda ekotizimlar barqarorligini ta’minlashga yo’naltirilgan tadbirlar tizimini o’z ichiga olib, yirik tabiat komplekslari, tabiat zonalari, iqlim mintaqalari, qit’a yoki materiklar doirasida. · global darajada ekologik xavfsizlik yer yuzasida ekotizimlar barqarorligini ta’minlashga yo’naltirilgan jaxon hamjamiyatining faoliyati bo’lib, butun geografik qobiq va uning tarkibiy sferalari doirasida. jamiyatda davlatning[footnoteref:1] kechiktirib bo’lmaydigan xavfsizligini ta’minlash davrida barqaror rivojlanish strategiyasiga o’tish …

rsatkich ekanligini tan olingan. yevropa xavfsizligi xartiyasining an’anaviy o’zgarishida ham ekologik xavfsizlik ko’rsatkichi hisobga olinadi. bu shuni anglatadiki, hududlarda insonlarning tabiatdan foydalanish huquqi atrof muhini muhofaza qilish normalarini saqlagan holda chegaralanishi kerak. atrof muhit konvensiyasidan keyin dunyo hamjamiyatining ko’plab mamlakatlari oldida hududlarning milliy xavfsizligini ta’minlash bu davlatlar oldiga yangi ekologik vazifalarni qo’ymoqda. shuning uchun tabiatdan foydalanuvchi ishlab chiqarishlarda ekologik standartlar «ifloslovchi ishlab chiqarish jarayonidagi barcha holatlar uchun javobgardir ya’ni ishlab chiqarish-tarqatish-iste’mol qilish-chiqindilarni qayta ishlash» prinsipiga asoslanishi kerak. shu asosda hududlarning ekologik xavfsizligini ta’minlash xarajatlari zarur minimal darajagacha undirilishi kerak. bunday holatda hududlarda mahsulot ishlab chiqarish va iste’mol qilish jarayonini barqarorlashtirish strategiyasi va prinsiplari davlatning milliy xavfsizlik tuzilmasiga muvofiqtirilishi kerak. noosferaning xavfsizlik strategiyasiga muvofiq ravishda va barqaror rivojlanishga o’tish uchun davlat boshqaruvida quyidagi uchta holat hisobga olinishi kerak: · mamalakat hududining tabiati va regionlarda biosfera holati. bu bo’limda hududlarni ekologik xavfsizlik va tabiatdan foydalanish bo’yicha rayonlashtirish, hududiy tizimlarni ekologik barqarorligini aniqlashtirish …

maradorligi, resurslar salohiyati, tabiatdan foydalanishning iqtisodiy jihatlari, davlat siyosatining hayotiyligi va boshqalar baholanishi hamda ekologik holat analiz qilinishi kerak. ayrim hollarda barqaror rivojlanish konsepsiyasi bo’yicha butunlay teskari qarashlar ham uchrab turadi. barqaror rivojlanish konsepsiyasi dunyoni boshqarishning yangi shakli ammo, u barcha davlatlar manfaatlari uchun emas. unda g’arb davlatlari va aqsh o’zining tabiiy resurslarga bo’lgan ehtiyojini rivojlanayotgan davlatlar evaziga qondirishi ko’zda tutiladi. bu konsepsiyaning hayotiyligi bo’yicha noto’g’ri malumotlar tarqatiladi. tabiat resurslari tugab, ekologik xavfli vaziyatda qolgan mamlakatlar o’zining strategik mavqyeyini yo’qotadi va ixtiyoriy ravishda bu davlatlarning ekologik koloniyasiga aylanib qoladi. respublikamizning geografik – strategik imkoniyatlari, tabiiy sharoiti va resurslari jamiyatimizni barqaror rivojlanishi uchun zamin yaratadi. ammo respublikamizdagi ekologik vaziyat barqaror rivojlanishni ta’minlash yo’lida to’siq bo’lishi mumkin. buni quyidagilarda ko’rish mumkin: · respublikamizda yer resurslarining chegaralanganligi sharoitida tuproqning sho’rlanishi, tuproqning turli ximikatlar shu jumladan, mineral o’g’itlar bilan ifloslanishi, kon sanoati evaziga qishloq xo’jalik yerlarining kamayishi, cho’llashish jarayonining tezlashayotganligi va h.k. · suv …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "bioxavfsizlik va ekoxavfsizlik"

1685011822.docx bioxavfsizlik va ekoxavfsizlik reja: 1. tabiatni muhofaza qilish 2. bioxavfsizlik sivilizasiyaning inson va tabiat o’zaro aloqalari natijasida yuzaga kelayotgan dunyoviy muammolarini bartaraf etish hozirgi kunda dunyo hamjamiyati oldida turgan asosiy masaladir. chunki, sodir bo’layotgan ekologik muammolar jumladan, ozon qatlamining yemirilishi, dunyo iqlimining ko’tarilishi, cho’llashish va boshqalar kelajakda «insoniyatning yashab qolishi» ga xavf mavjudligini ko’rsatmoqda. dunyo hamjamiyati oldidagi bu muammoni yechimini topish inson va tabiat tizimidagi muammolarga yangicha yondoshishni, ekologik xavfsizlikni ta’minlashni talab qiladi. bmtning atrof muhit va taraqqiyot bo’yicha 1992 yil rio de janeyroda qabul qilgan taraqqiyotning yangi strategiyasi – barqaror rivojlanis...

Формат DOCX, 22,0 КБ. Чтобы скачать "bioxavfsizlik va ekoxavfsizlik", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: bioxavfsizlik va ekoxavfsizlik DOCX Бесплатная загрузка Telegram