xesh funksiyalar va ulardan axborot xavfsizligini ta’minlashda foydalanish

DOCX 16 pages 271.2 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 271.2 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti kurs ishi mustaqil ish referat diplom ishi diqqat !!! diqqat !!! diqqat !!! https://seller.soff.uz/account/register/tqrzkf3dtl - ushbu havola link orqali siz ham sotuvchi bo’ling, document joylang va daromad qiling, shu mening linkim orqali ro'yxatdan o'tganlarga 20-30 ta tayyor mustaqil va kurs ishlari beraman, xoxlagan fanidan! ishni boshlab olish uchun yaxshi taklif bu! @soff_seller xesh funksiyalar va ulardan axborot xavfsizligini ta’minlashda foydalanish reja: 1. kirish……………………………………………………………..3 2. xesh funksiya…………………………………………………….4 3. xesh funksiyalar turlari…………………………………………..5 4. xesh funksiyalar qo’llanilishi va axborot xavfsizligidagi o’rni….8 5. xulosa…………………………………………………………….13 6. foydalanilgan adabiyotlar………………………………………..14 kirish o’zbekiston respublikasida axborot texnologiyasining milliy infrastrukturasi jadallik bilan rivojlanmoqda.bu respublikamizning mustaqillikka erishganidan beri jamiyatimiz hayotida tubdan o’zgarishlar sodir bo’lganidan darak beradiki, hozirda iqtisodiyot, telekommunikasiya sohasi axborot industriyasi oldidagi maqsad va masalalar o’zgardi. hajmi muttasil oshuvchi axborotni saqlash va uzatish jarayonlarini avtomatlashtirish masalasini yechishga imkon beruvchi kompyuter tarmoqlari ma’lumotlarini avtomatlashtirilgan ishlash vositalarining paydo bo’lishi va tarqalishi ushbu jarayonlarni …

2 / 16

nksiyadan foydalanish hisoblanadi. xesh-funksiyaning qiymatini uning kalitini bilmasdan turib qalbakilashtirib bo’lmaydi, shu sababli xeshlash kalitini shifrlangan ko’rinishda yoki jinoyatchining «qo’li yetmaydigan» joydagi xotirada saqlash kerak. kriptografik uslublardan (shifrmatnga va dastlabki matnga oʻgirish, elektron raqamli imzoni shakllantirish va tekshirish, xesh-funksiya shakllantirish va tekshirish) foydalanishga asoslangan axborotni oʻzgartirish jarayoni. axborotni shifrlash uni begonalar tomonidan oʻrganish yoki oʻzgartirish imkoniyatini yoʻqqa chiqaradi. shuningdek, maʼlumotlarga va dasturlarga, ulardan noqonuniy foydalanish maqsadida, ruxsatsiz raqamli imzo tizimiga kirishning oldini olishni taʼminlaydi. shifrlashning ikki usuli mavjud: simmetrik va asimmetrik. simmetrik shifrlashda, kodlash va kodni ochish uchun birgina kalitning oʻzidan foydalaniladi. asimmetrik shifrlashda ikkita kalitdan foydalaniladi. ulardan biri (ochiq kalit) dastlabki matnni shifrmatnga oʻgirishni, ikkinchisi esa (yopiq kalit) dastlabki matnga oʻgirishni taʼminlaydi. xesh funksiya xesh funksiyalar – ixtiyoriy uzunlikdagi kirish ma’lumotini chiqishda belgilangan uzunlikdagi xesh qiymatga aylantirib beruvchi bir tomonlama funksiyalarga aytiladi. xesh funksiyalar kriptografiya va zamonaviy axborot xavfsizligi sohasida ma’lumotlarni to’laligini tekshirishda foydalaniladi. elektron to’lov tizimlari protokollarida ham …

3 / 16

bloklarga ajratilib chiqiladi. agar m-ma’lumot uzunligi «m» -ga karrali bo‘lmasa, u holda oxirgi to‘lmay qolgan blok «m»- uzunlikga olindan kelishib olingan maxsus usulda biror simvol yoki belgi (masalan “0” yoki “1”) bilan to‘ldirilib chiqiladi. natijada hosil qilingan m-ma’lumot bloklariga: m= { m1, m2 ,.......mn) quyidagicha siqishni (svertkani) hisoblash protsedurasi qo‘llaniladi: h0 = , hi = f ( mi , hi-1) , i =1,2,......n h(m)= hn ; bu yerda -qandaydir fiksirlangan boshlang‘ich vektor. misol sifatida quyidagi keng tarqalgan: f ( mi , hi-1) = e k( mi hi-1) i =1,2,......n xesh-funksiyani keltirib o‘tish mumkin. bu yerda e-simmetrik shifrlash algoritmi (masalan des, gost 28147-87, aes –fips 197 va hakoza), k- esa shifrlash algoritmi maxfiy kaliti, h0 = 0, - xor (mod 2 bo‘yicha mos bitlarni qo‘shish) amali. xesh funksiyalar turlari oddiy xesh funksiyalar: adler-32, crc, fnv, murmur2, pjw-32, tth, jenkins hash. kriptografik xesh funksiyalar: cubehash, blake, bmw, echo, fsb, fugue, grøstl, jh, …

4 / 16

kod qo‘shimcha vositalar (masalan: himoyalangan aloqa tarmog‘i, shifrlash yoki eri algoritmlari) yordamida berilgan ma’lumot to‘laligini kafolatlaydi. bu turdagi xesh funksiyalardan bir-biriga ishonch bildiruvchi va ishonchi bo‘lmagan tomonlar foydalanishlari mumkin. odatda kalitsiz xesh funksiyalardan quyidagi xossalarni qanoatlantirishi talab qilinadi: 1) bir tomonlilik; 2) kolliziyaga bardoshlilik; 3) xesh qiymatlari teng bo‘lgan ikkita ma’lumotni topishga bardoshlilik. birinchi shart bajarilganda, berilgan xesh qiymatga ega bo‘lgan ma’lumotni topishning murakkab ekanligini, ikkinchi shart bajarilganda bir xil xesh qiymatga ega bo‘lgan ma’lumotlar juftini topishning murakkab ekanligini, uchinchi shart xesh qiymati ma’lum bo‘lgan berilgan ma’lumot uchun xesh qiymati shunga teng bo‘lgan ikkinchi ma’lumotni topishning murakkab ekanligini bildiradi. masalan, nazorat yig‘indini topuvchi src xesh funksiyasi chiziqli akslantirish bo‘ladi va shuning uchun ham bu uchta shartdan birontasini ham qanoatlantirmaydi. ma’lumotlarni uzatishda yoki saqlashda ularning to‘laligini nazoratlashda har bir ma’lumotning xesh qiymati (bu xesh qiymat ma’lumotni autentifikatsiya qilish kodi yoki “imitoqo‘yish”-ma’lumot bloklari bilan bog‘liq bo‘lgan qo‘shimcha kiritilgan belgi deyiladi) hisoblaniladi va …

5 / 16

70 buzg‘unchiga ma’lum bo‘lmagan maxfiy kalitga ega bo‘lishi kerak. bu maxfiy kalit faqatgina ma’lumotni uzatuvchi va qabul qiluvchi tomonlarga ma’lum bo‘lishi kerak. bunday xususiyatga ega xesh funksiyalarga kalitli xesh funksiyalar deyiladi. kalitli xesh funksiyalar yordamida hosil qilinadigan “imitoqo‘yish”lar imitatsiya (impersonation) turidagi hujumlarda qalbaki ma’lumotlarni hosil qilishga (fabrication) va “o‘zgartirish” (substitution) turidagi hujumlarda uzatiladigan ma’lumotni modifikatsiya (modification) qilishga yo‘l qo‘ymaslikda foydalaniladi. ma’lumot manbaining autentifikatsiyalash masalasi axborot- kommunikatsiya tizimlarining bir-biriga ishonmaydigan ikki tomoni orasida ma’lumot almashinuvida yuzaga keladi. bu masalani hal qilishda ikkala tomon ham biladigan maxfiy kalitdan foydalanib bo‘lmaydi. bu holatda ma’lumotning manbaini autentifikatsiya qilishga imkon beradigan elektron raqamli imzo sxemasi qo‘llaniladi. bunda odatda foydalanuvchining maxfiy kalitiga asoslangan imzo qo‘yishdan oldin xatolik kodini aniqlovchi xesh funksiya yordamida ma’lumot siqiladi. bu holda xesh funksiya maxfiy kalitga ega bo‘lmaydi hamda u fiksirlangan bo‘lishi va hammaga ma’lum bo‘lishi mumkin. unga qo‘yilgan asosiy talab imzolangan hujjatni o‘zgartirish hamda bir xil xesh qiymatga ega bo‘lgan ikkita …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xesh funksiyalar va ulardan axborot xavfsizligini ta’minlashda foydalanish"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti kurs ishi mustaqil ish referat diplom ishi diqqat !!! diqqat !!! diqqat !!! https://seller.soff.uz/account/register/tqrzkf3dtl - ushbu havola link orqali siz ham sotuvchi bo’ling, document joylang va daromad qiling, shu mening linkim orqali ro'yxatdan o'tganlarga 20-30 ta tayyor mustaqil va kurs ishlari beraman, xoxlagan fanidan! ishni boshlab olish uchun yaxshi taklif bu! @soff_seller xesh funksiyalar va ulardan axborot xavfsizligini ta’minlashda foydalanish reja: 1. kirish……………………………………………………………..3 2. xesh funksiya…………………………………………………….4 3. xesh funksiyalar turlari…………………………………………..5 4. xesh funksiyalar qo’llanilishi va axborot xavfsizligidagi o’rni….8 5. xulosa…………………………………………………………….13 6. foydalanilgan ...

This file contains 16 pages in DOCX format (271.2 KB). To download "xesh funksiyalar va ulardan axborot xavfsizligini ta’minlashda foydalanish", click the Telegram button on the left.

Tags: xesh funksiyalar va ulardan axb… DOCX 16 pages Free download Telegram