ekologik xavfsizlik

DOC 64.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1708371446.doc ekologik xavfsizlik tabiatda uchraydigan ayrim kimyoviy elementlar radiofaollik xislatiga ega bo'lib, ularning parchalanishi va elementlarga o'tish jarayonida nurlanish yuzaga keladi. radiofaol moddalarning yarim bo'linishi bir necha soatdan 4,5 mlrd. yilga to'g'ri keladi. muhitga tushgan radiofaol moddalarga qarshi kurashishning yo'li yo'q, faqat ogohlantirish mumkin xolos, hattoki radiofaol moddalaming muhitni zararlantirishini neytral holga keltiradigan biologik chirish va boshqa yo'l1ari, mexanizmlari ham ma'lum emas. radiofaol moddalar yarim parchalanishiga (bir necha haftadan bir necha yil) qadar ular o'sirnlik va hayvonlar tanasiga o'tib bo'ladi. ozuqa xalqasi bo`yicha o'simlikdan hayvonga, hayvondan insonga o'tib, uning organizmida to'planadi. muhitning ifloslanishi, tirik moddaning hosil bo'lishida qatnashuvchi oddiy elementlarning izotoplari kam uchraydigan radiofaol moddalarga qaraganda ancha xavfli bo'ladi. radiofaol moddalar ichida eng xavflisi stronsiy-90 va seziy 137 hisoblanadi. ular atmosferada yadro portlatilishida yuzaga keladi va atom sanoatining qoldiqlari sifatida muhitga tushadi. bu ikki radiofaol moddaning birinchisi stronsiy-90 umurtqali organizmlarni suyak to'qimalariga tez o'tadi, ikkinchisi seziy137 esa tana mushaklarida to'planadi …

m bo'ladi; radiatsiya 100 rad ko`rsatkichda bo'lganda rak kasalligi ko`payadi va inson tola naslsiz-sterilizatsiyalanib qoladi. tabiiy muhitda radiofaol moddalarning hosil bolishiga atom va vodorod bombalarining yer usti va yer ostida portlatilishi sabab bolgan. amerikaliklar 1945-yilda yaponiyaning xerosima va nagasaki shaharlarida atom bombasining sinovini o'tkazishgan. shu shaharlarda 210 mingdan ortiq odam olgan. radiofaollik hozirgacha saqlangan. ma'lumki, 1949-yildan 1962-yillar orasida sobiq ittifoqda 179 yadro portlatish sinovlari bolgan. ularning umumiy quvvati 452 mega tonnaga teng bolgan. aqsh 1963-yilgacha 217 ta atmosfera va 89 ta yer osti yadro sinovi o'tkazgan, umumiy quvvati 141 mega tonna bolgan. semipalatinsk poligonida 1963-yilgacha atmosfera va yer ostida 124 ta, 1964-69-yillar ichida 343 ta yadro sinovi o'tkazilgan bolib, ularning umumiy quvvati xerosimaga tashlangan 2500 ta bomba quvvatiga teng bolgan. sobiq ittifoqda o'tkazilgan 714 ta yadro portlatishlarining 467 tasi qozog'istonda va 131 tasi shimoliy poligon ―novaya zemlya‖ da bolgan. shular ichida 1962-yili 53 mega tonnali eng kuchli yadro bombasi ham …

n 60 rentgen, bir hafta ichida 200, bir oyda 130, bir yilda 160 rentgen to'plangan. qoraovul posyolkasida radiofaollik 250 r/soat, sarjal va qaynar qishloqlarida 150 r/soat bo'lgan. shunday radiofaollikka ega bo'lgan qishloqlarga yadro sinovidan 9 kun o'tgandan keyin aholi o'z joyiga qaytarilgan. ayrim yer osti yadro sinovlari (200 kilotonna quvvatli) 2-3 km doiradagi tekis maydonlarni baland-past holatga keltirib, ayrim joylar 50-80 m baland bo'lib qolgan, 3-5 m kattalikdagi toshlar epitsentrdan 1 km nariga otib yuborilgan. shu yerlarga 26 yildan keyin borilganda, radiofaollik juda yuqori ekanligi kuzatilgan. yadro sinovlarining butun tiriklik va insonlar salomatligiga zararliligi endi-endi yuzaga chiqmoqda. masalan, 1975-85-yillar ichida semipalatinskda leykoz kasalligi, onkologik o'lim7 marta oshgan, nafas yo'llarida rak kasalligi bo`yicha 2 marta; harbiy poligonga yaqin joylarda o'tkazilgan yadro sinovlaridan 4-15 yil keyin aholi ichida onkologik kasalliklaming tez ko`payishi kuzatilgan. shu kasallik tufayli o'lim 2 barobar ko`paygan. radiofaol nurlar ta'sirida aholida xavf1i shishlar (o'simtalar) 40% ga oshgan. aholi ichida …

yer ustidagi radiofaollik yer usti va yer osti suvlarida ham o'tgan. masalan, yer osti suvlarida, yem-xashak va chorvachilik mahsulotlarida radiofaolli yod, seziy, stronsiy miqdori sinov o'tkazilmagan joylarga qaraganda 30-100 marta yuqori bo'lgan. shuning uchun bunday joylarda yurgan hayvonlar suti, sut-go'sht mahsulotlari, shunday yerlarga ekilgan g'alla hosilida radionukleidlar yuqori darajada bo'lgan (golubchikov, 1992-yil). yadro sinovlarining qoldiqlari uzoq yillar butun tiriklikka xavf tug'dirib turadi. masalan, bundan 35 yil avval chelyabinskka yaqin joyda yadro qoldiqlari saqlanadigan ombor portlagan. radiatsiya atmosfera, yer va shu jumladan, 270000 aholini zararlagan. 1964-yildan buyon qozog'istonning aktog'ida ochiq holdagi uran rudalaridan eng arzon yo'l bilan olinadi. uran ajratadigan fabrikada radiatsiya kuchi 5700 mlni soat yoki ayrim fransuz aes laridagi radiatsiyadan 230 barobar ortiqdir. 1963-yili yadro qurollarini portlatish taqiqlanganligi haqidagi shartnomaga ko`p davlatlar o'zi imzosini qo'yganda, kosmik fazo, suv osti va atmosferada 170 mega tonna portlatilgan yadro mahsuloti bo'lgan edi. bu ko`rsatkich xerosimaga tashlangan atom bombasi kabi 8,5 ming bombaning …

da 500 mr/soatni tashkil qildi. halokatga uchragan reaktordan chiqqan radiofaol mahsulotlarning atmosferaga tarqalishi ikki manba asosida yuzaga keldi: a) bir zumda reaktorning portlashi natijasida hosil bo'lgan; b) issiq manba - bunda yuqori harorat grafigi va parchalangan mahsulotlarning radiofaollik bo'linishi, yonishi bilan yuzaga keladi. radiofaol moddalarning muhitga chiqishi va tarqalishiga shu yerdagi qum va boshqa materiallar katta imkon bergan, ular radiofaollikni olib atrofga tarqatgan, atmosferadan yer yuziga tushgan, shunday yerlar radiofaol mahsulotlar bilan ifloslangan. bu holat 4-5 kunlar kuchli bo'lib, aes dan g'arbiy yo`nalish, keyin janubi-g'arbiy, shimolig'arbiy, shimoli-sharqiy va janubi-sharqiy yo`nalishlarda kuzatilgan. chernobil aes falokatining og'irligi belorus va ukrain xalqining boshiga tushdi. shu ikki respublikada 550 dan ortiq qishloqlarning 110 mingdan ortiq aholisi radiatsiya oldi. yuzlab kishilar turli kasaliiklar sababli hayotdan ko`z yumdi, ayniqsa, bolalar ko`p zararlangan, ular orasida kamqonlik va oq qon kasalliklari ko`paygan. 30 km hudud mutloq hayotsiz, berk joyga aylantirilgan, aholi o'z joylari, narsalarini tashlab ketishgan. u yerdagi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ekologik xavfsizlik"

1708371446.doc ekologik xavfsizlik tabiatda uchraydigan ayrim kimyoviy elementlar radiofaollik xislatiga ega bo'lib, ularning parchalanishi va elementlarga o'tish jarayonida nurlanish yuzaga keladi. radiofaol moddalarning yarim bo'linishi bir necha soatdan 4,5 mlrd. yilga to'g'ri keladi. muhitga tushgan radiofaol moddalarga qarshi kurashishning yo'li yo'q, faqat ogohlantirish mumkin xolos, hattoki radiofaol moddalaming muhitni zararlantirishini neytral holga keltiradigan biologik chirish va boshqa yo'l1ari, mexanizmlari ham ma'lum emas. radiofaol moddalar yarim parchalanishiga (bir necha haftadan bir necha yil) qadar ular o'sirnlik va hayvonlar tanasiga o'tib bo'ladi. ozuqa xalqasi bo`yicha o'simlikdan hayvonga, hayvondan insonga o'tib, uning organizmida to'planadi. muhitning ifloslanishi,...

DOC format, 64.0 KB. To download "ekologik xavfsizlik", click the Telegram button on the left.

Tags: ekologik xavfsizlik DOC Free download Telegram