qadimgi xitoy iqtisodiy g’oyalari

PPTX 29 pages 332.3 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 332.3 KB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

termiz davlat pedagogika intituti maktabgacha ta’lim fakulteti maktabgacha ta’lim yo’nalishi 1-kurs 105-guruh talabasi saparboyeva zebinisoning ”bolalarni ijtimoiy moslashuvi” fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu: qadimgi xitoy iqtisodiy g’oyalari 1 « qadimgi xitoy iqtisodiy g’oyalari. qadimgi xitoy mutafakkirlari ichida konfutsiy (m.av. 551 – 479-y.) alohida o’rin tutadi. konfutsiyning fikrlari uning shogirdlari yozib qoldirgan «lun yuy» («suhbat va mulohaza») to’plamida aks ettirilgan. uning fikricha, mehnat ham kishilarning, ham davlatning boyligini ko’paytiradi. konfutsiy «buyuk jamoa mulki» (dehqonlar jamoasi mulki) va xususiy egalik (quldorlar mulki)ni farqlaydi, ikkinchisini ko’proq qo’llaydi. bu yerda u xo’jalik yuritishda xususiy mulkni ustun qo’yadi. konfutsiy aqliy mehnat bilan jismoniy mehnat farqini ko’rsatib, aqliy mehnat bilan «yuqori» tabaqali kishilar, jismoniy mehnat bilan esa, asosiy qismi qullardan iborat bo’lgan «oddiy» kishilar shug’ullanadi, deb ta‘kidlaydi. 2 eramizdan avvalgi yettinchi asrda xitoyda yashab ijod etgan mutafakkir guan szi (eramizdan avvalgi 725-645-yillar)ning iqtisodiy faoliyati va uni turli joylarda amalga oshirish mumkinligi tahlilini o’rganish maqsadida biz uning yangi …

2 / 29

eglamentlashtirilgan patriarxal munosabatlarda ustalik bilan xo’jalik yuritilsa, «xalqda hamma narsa muhayyo bo’ladi». 4 lekin guan szining ―guan-szi kitobi‖ ma‘muriy qolipdan uzoq asar sifatida mashhur. u o’z ichiga iqtisodiy tafakkurnig markaziga tegishli bir qator g’oyalarni oladi. ehtimol, ularning eng muhimi talab/taklif nazariyasining taxmini bo’lgan uning ―yengil/og’ir‖ nazariyasidir. guan szi tovar agar u mo’l bo’lsa, uning vazni yengillashgan va uning narxi pasayganligini ta‘kidlagan. u ―qulf ostiga berkitilsa‖, uning vazni og’irlashgan va narxi ko’tarilgan bo’ladi. tovarning yengilligi va og’irligiga asoslangan holda narxlarning muayyan darajasida tovarlar bozor tomon yoki undan tashqari tomon harakat qila boshlaydi. 5 shu tarzda yengil/og’ir nazariyasi talab va taklif qonunining ta‘kidlanishi bo’lgan. guan szi yengil/og’ir nazariyasidan pulning miqdor nazariyasini rivojlantirish uchun foydalangan, pul og’ir bo’lganida uning narxi ko’tarilganligini ta‘kidlagan (tovarlar narxi pasayadi) va pul yengil bo’lganida, uning narxi pasayadi (tovarlar narxi ko’tariladi). bu tebranishni to’xtatish uchun u pul og’ir bo’lganida (buning yordamida narx darajasi ko’tarilib), hukumat tovarlarni xarid qilishi lozimligini …

3 / 29

mat qiladi» asarda barqaror iqtisodiy rivojlanishning zarurligi to’g’risida aniq fikr yuritiladi va qayerda nonning narxi tartiblanib turilsa, o’sha yerda tinchlik, osoyishtalik bo’ladi, deb qayd etiladi. iqtisodiyotni tartibga solib turish uchun asar mualliflari davlatning don zaxiralarini tashkil etishni, yer egalariga imtiyozli kredit berishni, temir va tuzga bo’lgan to’g’ri soliqlarni egri soliqlar bilan almashtirish, ya‘ni ulardan foydalanib ishlab chiqariladigan tovarlarga bo’lgan soliqni kengay- tirishni tavsiya etadilar. «guyan-szi» mualliflari «davlatni boy, xalqni mamnun» holda ko’rishni xohlaganlar. asarda yer va suvlarni davlat ixtiyoriga o’tkazish, ulardan daromad olish yo’lida foydalanish, baholarni tartibga solish va boshqa hozirgi kunda ham e‘tiborga molik iqtisodiy g’oyalar ilgari surilgan. 2.mavzu : ix-iv asrlarda o'rta osiyodagi iqtisodiy fiklar. xix asr o'rtalaridagi namoyondalar seniyor bastiya mak-kulloh va kerilarning iqtisodiy qarashlari reja: 1.vilyam senior va"tiyilish"nazariyasi . 2.fransiyalik iqtisodchi bastia qarashlari. 3.genri keri nazariyasi. 4.klassik maktabning so'ngi vakillaridan biri mak-killax fikrlari.klassik maktab g'oyalarini boyitishga angllyada n . senior, fransiyada f.bastia, klassik maktab g'oyalarini boyitishga …

4 / 29

eb e'lon qiladi. «tiyilish. nazariyasida n .senior kapitalni kapitalistning berayotgan «qurboni» deb hisobladi. uning ta'kidlashicha, kapitalist o'z kapitalini ishlab chiqarish sohasiga qo'yganda (investisiya) o'zining shaxsiy iste'molidan go'yo ma'lum davr «tiyilib» turadi, mehnat esa o'z navbatida, ishchining dam olish va tinchlik evaziga qilgan «qurboni»deb qabul qilinadi. shunllg uchun ish haqi va foyda kapitalist va ishchi bergan tegishli «qurboniar» uchun bab-baravar mukofot emish. xix asrning 40-50-yillarida fransuz va xalqaro ishbilannonlar orasida f.bastianing (1801-1850) nomi va iqtisodiy qarashlari keng ommalashdi. u boy fransuz ishbilannoni oilasida tug'ildi. bastia 40-yillari bir qancha pamfletlar chiqarib, ularda erkin savdo foydasiga proteksionizmni inkor etuvchi, vino ishlab chiqaruvchilar manfaatini himoya qiluvchi, sotsialistik g'oyalarga qarshi bo'lgan qarashlani faol targ'ib etdi. bu pamfletlar g'oyasi mazmun jihatdan original bo'lmasa-da, yozilish shakli bilan ajralib turadi. f.bastianing eng asosiy g'oyasi jamiyatdagi ijtimoiy antagonizmning mavjudligini inkor etishdir. uningcha, o'sha davrdagi jamiyat dunyodagi «eng go' zal, mukammal, mustahkam butunjahon assotsiatsiyalaridandir. barcha qonuniy manfaatlar uyg'unlashgandir. f.bastia 1850-yilda …

5 / 29

aqlanib qolishini tanqid qilar edi. shu sababli aqshda yuzaga kela boshlagan iqtisodiy fikr klassik maktabga qarshi chiqdi. bu g'oyalar genri charlz keri (1793-1879) tadqiqotlarida o'z aksini topdi. 1837-40-yillarda uning «siyosiy iqtisod prinsiplari» va 1857-59-yillarda « ijtimoiy fanlarning asoslari» nomli asarlari chop etildi. bu asarning qisqacha varianti 1865-yilda«ijtimoiy fanlar uchun qo'llanma» nomi bilan chop etildi. f.bastia amerikalik shu olimdan ilhomlandi. g.ch. keri ingliz siyosiy iqtisodiga keskin qarshi chiqib, aqsh kapitalizmini madh etdi. uning asosiy asari «manfaatlar uyg'unllgi» (1872) kitobidir. g.kerining qarashlari angliyaga qarshi ruhda edi. u rikardoning ta'limoti va maltus aqidalarini rad qildi.g .kerining metodologiyasi subyektiv idealizm va mexanitsizm bilan obyektiv iqtisodiy qonunlarni tabiat qonunlariga almashtirish bilan xarakterlanadi g.keri proletariat bilan burjuaziya manfaatlarining bir xilligini go'yo kapitaiistik jamiyatda mehnat unumdorligi oshishi bilan ish haqi ham oshib boraveradi, shuning natijasida ishchi bilan kapitalistning iqtisodiy ahvoiidagi tafovut asta-sekin kamayadi, degan qoida bilan asoslamoqchi bo'idi. g .keri kapitalistik jamiyatda aholining nisbiy ko'payishi va ekspluatatsiya …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi xitoy iqtisodiy g’oyalari"

termiz davlat pedagogika intituti maktabgacha ta’lim fakulteti maktabgacha ta’lim yo’nalishi 1-kurs 105-guruh talabasi saparboyeva zebinisoning ”bolalarni ijtimoiy moslashuvi” fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu: qadimgi xitoy iqtisodiy g’oyalari 1 « qadimgi xitoy iqtisodiy g’oyalari. qadimgi xitoy mutafakkirlari ichida konfutsiy (m.av. 551 – 479-y.) alohida o’rin tutadi. konfutsiyning fikrlari uning shogirdlari yozib qoldirgan «lun yuy» («suhbat va mulohaza») to’plamida aks ettirilgan. uning fikricha, mehnat ham kishilarning, ham davlatning boyligini ko’paytiradi. konfutsiy «buyuk jamoa mulki» (dehqonlar jamoasi mulki) va xususiy egalik (quldorlar mulki)ni farqlaydi, ikkinchisini ko’proq qo’llaydi. bu yerda u xo’jalik yuritishda xususiy mulkni ustun qo’yadi. konfutsiy aqliy mehnat bilan j...

This file contains 29 pages in PPTX format (332.3 KB). To download "qadimgi xitoy iqtisodiy g’oyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi xitoy iqtisodiy g’oyala… PPTX 29 pages Free download Telegram