muhit va ekologik omillar

DOC 197.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1708371482.doc muhit va ekologik omillar reja: 1. ekologik omillar tushunchasi. 2. ekologik omillar tasnifi. 3. abiotik omillar. 4. rivojlanishni chegaralovchi va davriy ekologik omillar. 5. nodavriy ekologik omillar. 6. organizmlar qalinligiga bog'liq va bog'liq bo'lmagan omillar. 7. organizmlarning ekologik individualligi. 8. organizmlarning makonda joylashish tamoyillari. 9. abiotik omillarga organizmlarning moslashishi. 10. yorug'likning ekologik mohiyati. 11. hayvonlar hayotida yorug'likning roli. 12. fotoperiodlik. ekologik omillar tushunchasi. organizmlarning bir ekotizimdan ikkinchisiga tarqalishi va ekotizimning bir qismidan uning boshqa qismiga tarqalishi turli omillar bilan belgilanadi. ekologiya uchun organizmlarning ekologik omillarga bo'lgan munosabati qiziqish uyg'otadi. omillarning hayotga ta'siri ba'zi miqdoriy va sifatli qonuniyatlar bilan tavsiflanadi. minimal yoki maksimal omil bilan organizm yashashi mumkin, ammo gullamaydi (stressli zonalar). omil qiymatlarining butun oralig'i minimal va maksimal darajada, bu yerda tananing hayotiy faoliyati chimdlilik darajasi deb ataladi. 1840 yilda da mineral o'g'itlarning o'simliklariga ta'sirini ko'rsatadigan yu. libix ularning har qanday dozasini cheklash o'sishning sekinlashishiga olib kelishini aniqladi. bu …

qilish qiyin, lekin ortiqcha suv ham o`simlikni qiynab qo`yishi mimkin. ham ortiqcha, ham yetishmasligi (tananing optimal talablariga nisbatan) mavjud bo'lgan omillar cheklovchi omillar deb ataladi. muhitni ikkiga bo'lish mumkin: i) abiotik muhit -tabiatning hamma va kuchi va undagi voqeliklar joyi. ular o'zlarining kelib chiqishi bilan tirik organizmlar faoliyatiga bog'liq emas; 2) biotik muhit - tabiatning har xil kuchlari, harakatlari va undagi voqeliklar o'zlarining kelib chiqishi bilan hozir yashayotgan tirik organizmlarning hayot-faoliyatiga bog'liq. organizmlarni to'g'ridan-to'g'ri o'rab turgan yashash muhiti (sharoiti) - ayrim organizm yoki biotsenozni abiotik va biotik omillar yig'indisining ta'siri natijasida organizmning o'sish, ko`payish joyi. masalan, o'tloqzorlar, u yerlarda ekologiyadagi 4 ta yashash muhiti farqlanadi: 1) suv; 2) yer-havo; 3) tuproq; 4) tirik organizmlar tanasi. turli-tuman rangda gullayotgan o'simliklar, ularning ko`rinishi, hidini biz -insonlar va uning ichida uchib yurgan asalarilar har xil qabul qilamiz. ba'zi hayvonlarning sezish organlarijuda ham o'tkirki, ular insonlar qabul qila olmaydigan hid, tovush va boshqa tabiiy …

hun o'ziga xos sharoit kerak. cho'l hududlarida uchraydigan o'simliklar, yashaydigan hayvonlar yuqori harorat va quruq sharoitga moslashgan. tundra, arktika hududlaridagi o'simlik va hayvonlar namlikning fiziologik kamligi, past haroratli sharoitga moslashgan; sho'r suv havzalarida uchraydigan organizmlar esa mineral moddalarning konsentratsiyasining yuqoriligini turlicha qabul qiladi. tirik organizmning ekologik omillarga moslashishi va ularni turlicha qabul qilishlari ularning evolutsion rivojlanish jarayonida vujudga kelgan. ekologik omillar tasnifi. tabiiy muhitda uchraydigan har xil omillarni 3 ta asosiy ekologik guruhga taqsimlash mumkin: i) abiotik; 2) biotik; 3) antropogen omillar guruhi. i. abiotik omillar - organizmlarga ta'sir qiladigan neorganik muhitning majmua omillaridir. bu omillarni kimyoviy (atmosferaning tarkibi, suvning sho'rligi, tuproqning tarkibi, loyqaning kimyoviy tarkibi), flzikaviy yoki iqlim (harorat, bosim, yorug'lik, namlik, shamol) omillariga bo'lish mumkin. yer yuzasining tuzilishi (relyef), geologik va klimatik, abiotik omillarning xilma-xilligi tirik organizmlarning tarixiy rivojlanishi, muhitga moslashishida katta ahamiyatga ega bo'lgan. tirik organizmlarning son va sifati, biomassasi, ularning ma'lum areal ichida taqsimlanishi ma'lum chegaralovchi …

ganizmga (xo'jayin-parazit: sigir, ot, it tanasi kana, bakteriyalarga, katta daraxtlar moxlar, zamburug'lar va boshqa epifit o'simliklariga) yashash muhiti; 3) bir organizm ikkinchi organizmning ko`payishiga sabab bo'lishi (o'simliklarning hasharotlar yordamida changlanishi); 4) turli organizmlarning boshqa organizmlar (o'simlik urug'ining hayvonlar, qushlar) yordamida tarqalishi: 5) bir turning ikkinchi turga fizikaviy va kimyoviy ta'sir qilishi (katta shoxlagan daraxtning tagida o'sayotgan o'tli o'simliklarga fizikaviy ta'siri: piyoz, sarimsoq va qizil qalampirning, ularga yaqin o'sayotgan o'simliklarga kimyoviy ta'siri). 3. antropogen omillar - insonning hayot-faoliyatining organik dunyoga ta'siridan iborat. jamiyat rivojlanishi bilan insonlarning tabiatga ta'sir qilishining yangi-yangi xillari kelib chiqib, atrofmuhitda salbiy ekologik o'zgarishlar sezila boshlaydi. abiotik omillar. atrof-muhitning kimyoviy va fizikaviy omillari orasida biz uchta omilni ajratamiz: iqlim, tuproq qoplami va suv muhitining omillari. 1. asosiy iqlim omillari: 1. quyoshning yorug`lik energiyasi. hayotning asosiy qiymati infraqizil nurlar (tolqin uzunligi 0,76 mikrondan katta) bo'lib, quyoshning barcha energiyasining 45 % ni tashkil etadi. fotosintez jarayonlarida quyosh nurlari energiyasining 0,4% …

havo haroratiga bogliq. muayyan harorat uchun maksimal deb ataladigan suv buglari bilan havo to'yinganligining malum bir chegarasi mavjud. maksimal va bu havoning suv buglari bilan to'yinganligi o'rtasidagi farq namlik yetishmovchiligi (to'yinganlik yetishmasligi) deb ataladi. namlik yetishmovchiligi muhim ekologik parametrdir, chunki u ikki qiymatni ifodalaydi: harorat va namlik. malumki, vegetatsiya davrining muayyan segmentlarida namlik yetishmasligining oshishi o'simliklarning mevasini ko'paytirishga yordam beradi va ba'zi hasharotlar ko'payishning «epidemiyasi» ga olib keladi. 4. yog'ingarchilik. suv buglarining kondensatsiyasi va kristallanishi tufayli atmosferaning yuqori qatlamlarida bulutlar va atmosfera yog'inlari hosil bo'ladi. tuproq qatlamida shudring va tumanlar hosil bo'ladi. namlik ekosistemalarning o'rmon, dast va chol hududlariga bo'linishini belgilovchi asosiy omil hisoblanadi. 1000 mm dan past bo'lgan yillik yog'ingarchilik miqdori ko'plab daraxt turlari uchun stress mintaqasiga to'g'ri keladi. turli o`simliklarning qurg'oqchilikka chidamliligi ham turlichadir. 5. atmosferaning gaz tarkibi. bu nisbatan barqaror, asosan azot va kislorod, karbonat angidrid, inert gazlar aralashmasidan iborat. atmosfera havosida qattiq va suyuq zarralar ham …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "muhit va ekologik omillar"

1708371482.doc muhit va ekologik omillar reja: 1. ekologik omillar tushunchasi. 2. ekologik omillar tasnifi. 3. abiotik omillar. 4. rivojlanishni chegaralovchi va davriy ekologik omillar. 5. nodavriy ekologik omillar. 6. organizmlar qalinligiga bog'liq va bog'liq bo'lmagan omillar. 7. organizmlarning ekologik individualligi. 8. organizmlarning makonda joylashish tamoyillari. 9. abiotik omillarga organizmlarning moslashishi. 10. yorug'likning ekologik mohiyati. 11. hayvonlar hayotida yorug'likning roli. 12. fotoperiodlik. ekologik omillar tushunchasi. organizmlarning bir ekotizimdan ikkinchisiga tarqalishi va ekotizimning bir qismidan uning boshqa qismiga tarqalishi turli omillar bilan belgilanadi. ekologiya uchun organizmlarning ekologik omillarga bo'lgan munosabati qiziqish uyg'otadi. omi...

DOC format, 197.0 KB. To download "muhit va ekologik omillar", click the Telegram button on the left.

Tags: muhit va ekologik omillar DOC Free download Telegram