adiabatik jarayonda bajarilgan ish

PPTX 20 pages 541.6 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 541.6 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

powerpoint presentation adiabatik jarayonda bajarilgan ish boboqulova sarvinoz 1. adiabatik kompressiya va ekspansiya 2. adiabatik jarayonda bajarilayotgan ish 3. adiabatik jarayonlarning amaliy qo'llanilishi reja: adiabatik jarayonlarda issiqlik almashinuvi bo'lmaydi, shuning uchun γ ning qiymati energiya saqlanish qonunini qo'llash orqali, xususan, pv γ =const tenglamasidan foydalanib hisoblab chiqiladi, bu yerda p bosim, v hajmni bildiradi. adiabatik koeffitsiyent (γ) ideal gazlar uchun 1,67 dan (helium kabi monatomik gazlar uchun) 1,4 ga (kislorod va azot kabi diatomik gazlar uchun) qadar o'zgaradi va gazning molekulyar tuzilishiga bog'liq. γ ning qiymati 700 k temperaturadagi havo uchun taxminan 1,4 bo'lsa, past haroratlarda bu qiymat biroz o'zgaradi va shu sababli, masalan, -100°c da moskva shahri atrofida o'tkazilgan tajribalarda aniqroq o'lchovlar kerak bo'ladi. adiabatik koeffitsiyent (γ) adiabatik kengayish adiabatik kengayish jarayonida, masalan, 20 litr hajmli silindr ichidagi gaz 300 kelvin haroratdan 250 kelvin haroratgacha kengayganda, tashqi muhitga 500 joule ish bajarilishi mumkin. 1 atmosfera bosim ostida 10 kub …

2 / 20

vvatli turbinada, adiabatik kompressorlarni qo'llash, energiya sarfini kamaytirish va samaradorlikni 2-3 % ga oshirishga yordam beradi. adiabatik jarayonning ta'rifi adiabatik jarayon – bu tizimning atrof-muhit bilan issiqlik almashinuvisiz sodir boʻladigan termodinamik jarayon boʻlib, masalan, 100 kpa bosim ostida 25°c haroratdagi havo silindr ichida tez kengayganda, issiqlik almashinuvi deyarli noldan farq qilmaydi. adiabatik kompressorda, masalan, 500 litr hajmli, samarqand shahridagi bir zavodda ishlatiladigan kompressorlarda, gaz siqilganda uning harorati koʻtariladi, lekin tizim tashqi muhit bilan issiqlik almashmaydi, bu jarayon adiabatik deb ataladi. ideal adiabatik jarayon faqat nazariy jihatdan mumkin, chunki haqiqiy jarayonlarda har doim ham oz miqdordagi issiqlik almashinuvi sodir boʻladi adiabatik jarayon va entropiya adiabatik kompressorda, masalan, toshkent shahridagi zavodlarda qo'llaniladiganlarida, gaz siqilganda uning harorati 100°c dan 200°c gacha ko'tarilishi mumkin, bu jarayonda entropiya esa o'zgarmaydi. adiabatik jarayonda tizimning entropiyasi o'zgarmaydi (δs = 0), chunki bu jarayon 273 k dan past haroratlarda, masalan, 200 k da, muhit bilan issiqlik almashinuvisiz sodir …

3 / 20

oimiy tenglama bilan ifodalanadi, bu yerda γ (gamma) – adiabatik koeffitsient bo'lib, u gazning tabiatiga bog'liq, masalan, diatomik gazlar uchun γ taxminan 1.4 ga teng. adiabatik jarayonning asosiy xususiyatlari adiabatik jarayonda issiqlik almashinuvi nolga teng bo'ladi (q=0), ya'ni tizim atrof-muhit bilan issiqlik almashmaydi; masalan, 1 kg havo 25°c dan 100°c gacha tez kengaytirilsa, bu jarayon taxminiy adiabatik hisoblanadi. ideal gaz uchun adiabatik jarayonni pv γ = const formula orqali ifodalash mumkin, bu yerda p bosim, v hajm, γ esa adiabatik koeffitsiyent (masalan, diatomik gazlar uchun γ ≈ 1.4). adiabatik kengayishda gazning harorati pasayadi, siqilishda esa ortadi; bu jarayonni 1824 yilda fransua sadi carnot o'zining issiqlik mashinalari nazariyasida tahlil qilgan. adiabatik siqilish adiabatik siqilish paytida, masalan, 10 litr hajmli silindrda joylashgan havo 2 bar bosim bilan 5 litrgacha siqilsa, havoning temperaturasi sezilarli darajada ko'tariladi va bu jarayon energiya o'zgarishi bilan birga keladi. adiabatik siqilish jarayonida tizimning ichki energiyasi 100 kpa bosim …

4 / 20

qartiradi va xavfsizlikka tahdid soladi. adiabatik jarayonlarni amalda qo‘llashda, masalan, 200 litr hajmdagi silindrda 30°c haroratdagi gaz uchun, issiqlik almashinuvi juda tez sodir bo‘lishi kerak, aks holda jarayon izotermik xususiyatga ega bo‘ladi va hisob-kitoblar noto‘g‘ri bo‘ladi. adiabatik jarayonda temperatura va bosim o'rtasidagi bog'liqlik adiabatik jarayonda ideal gaz uchun temperatura t va bosim p o'rtasidagi bog'liqlik pv γ = const formula bilan ifodalanadi, bu yerda γ – adiabatik koeffitsiyent bo'lib, 1,4 ga yaqin qiymatga ega (masalan, havo uchun). adiabatik jarayon davomida temperatura o'zgarishi bosim o'zgarishi bilan bog'liq bo'lib, masalan, 2 bar dan 4 bargacha bosim oshishi natijasida temperatura taxminan 20-30°c ga ko'tarilishi mumkin (aniq qiymat gazning xossalariga va jarayon sharoitlariga bog'liq). 1 atmosferali bosimda va 25°c temperaturada joylashgan 10 litr hajmli silindr ichidagi gaz adiabatik ravishda siqilganda, temperatura va bosimning o'sishi gazning xossalariga va siqilish darajasiga bog'liq bo'ladi. toshkentdagi tajriba natijalari shuni ko'rsatadiki. ideal gaz uchun adiabatik jarayon tenglamasi adiabatik kengayish …

5 / 20

-javob adiabatik jarayonda bajarilgan ishni hisoblashda 1,5 mol ideal gaz uchun 273 k dan 373 k gacha bo'lgan izotermik siqilish jarayonida 100 j ish bajarilganligi haqida toshkentdagi fizika laboratoriyasida o'tkazilgan tajriba natijalari keltirilgan. adiabatik jarayonda bajarilgan ishning miqdori gazning boshlang'ich va oxirgi holati parametrlariga (bosim, hajm, temperatura) bog'liq bo'lib, masalan, 100 kpa bosim va 2 m³ hajmda 300 k temperaturadagi gaz uchun andijon viloyatidagi zavodlarda aniq hisob-kitoblar o'tkaziladi. adiabatik jarayonda bajarilgan ishni aniqlash uchun γ=1.4 bo'lgan ikki atomli gaz uchun p1v1 va p2v2 qiymati berilganida, formuladan foydalanib, samarqand shahridagi universitet talabalari amaliy mashg'ulotlarda hisob-kitoblarni bajarishlari mumkin. adiabatik jarayonda ishning hisoblanishi adiabatik jarayonda bajarilgan ishni hisoblash uchun ideal gaz uchun pv γ = c tenglamasidan foydalaniladi, bu yerda γ – adiabatik koʻrsatkich boʻlib, 1,4 ga teng (masalan, havo uchun) va c – doimiydir. adiabatik kompressorda, masalan, 200 kpa dan 500 kpa gacha bosim oshirishda bajarilgan ishni hisoblash uchun pv γ = …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adiabatik jarayonda bajarilgan ish"

powerpoint presentation adiabatik jarayonda bajarilgan ish boboqulova sarvinoz 1. adiabatik kompressiya va ekspansiya 2. adiabatik jarayonda bajarilayotgan ish 3. adiabatik jarayonlarning amaliy qo'llanilishi reja: adiabatik jarayonlarda issiqlik almashinuvi bo'lmaydi, shuning uchun γ ning qiymati energiya saqlanish qonunini qo'llash orqali, xususan, pv γ =const tenglamasidan foydalanib hisoblab chiqiladi, bu yerda p bosim, v hajmni bildiradi. adiabatik koeffitsiyent (γ) ideal gazlar uchun 1,67 dan (helium kabi monatomik gazlar uchun) 1,4 ga (kislorod va azot kabi diatomik gazlar uchun) qadar o'zgaradi va gazning molekulyar tuzilishiga bog'liq. γ ning qiymati 700 k temperaturadagi havo uchun taxminan 1,4 bo'lsa, past haroratlarda bu qiymat biroz o'zgaradi va shu sababli, masalan, -100°c da...

This file contains 20 pages in PPTX format (541.6 KB). To download "adiabatik jarayonda bajarilgan ish", click the Telegram button on the left.

Tags: adiabatik jarayonda bajarilgan … PPTX 20 pages Free download Telegram