talab va taklif nazariyasi. bozor muvozanati

DOC 14 pages 74.5 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 74.5 KB

File type DOC

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

talab va taklif nazariyasi. bozor muvozanati reja: 1. talab tushunchasi va uning miqdoriga ta‘sir etuvchi omillar. talab qonuni. 2. taklif tushunchasi. taklif miqdoriga ta‘sir etuvchi omillar. taklif qonuni. 3. talab miqdori va taklif miqdori o’rtasidagi nisbatning o’zgarishi. bozor muvozanati. 4. iste‘molchi hatti-harakati nazariyasi. insonlar hayotida turli ehtiyojlar paydo bo’ladi. bular moddiy, ma’naviy va ijtimoiy ehtiyojlardir. ehtiyojlar jamiyat taraqqiyotining mahsulidir. ehtiyojlarning xarakteri, tuzilishi va ularni ta’minlash uslublari ishlab chiqaruvchi kuchlarining taraqqiyot darajasi, fan-texnika taraqqiyoti, ijtimoiy tuzumning xususiyatlariga bog’liqdir. ehtiyojlar ichida moddiy, iqtisodiy ehtiyojlar muhim bo’lib, ular ishlab chiqarish faoliyati bilan chambarchas bog’liq bo’lib, unda ishlab chiqarish ehtiyojlarining shakllanishi va taraqqiyotida asosiy rol o’ynaydi. insonlar ehtiyoji, ularning iste’molini qondirish borasidagi talabga aylanadi. talabning asosi ehtiyojdir. bozor pul bilan ta’minlanmagan ehtiyojga ahamiyat bermaydi. demak, har qanday tovarga yoki xizmatga tug’ilgan ehtiyoj, albatta, sotib olish quvvatiga ega bo’lishi lozim. pul bilan ta’minlangan ehtiyoj talabga aylanadi va xaridorlarning u yoki bu tovarni sotib olishga tayyorligini …

2 / 14

ri bog’liqligini ifodalaydi. agarda ma’lum bir tovarning bahosi pasaysa, mazkur tovarga bo’lgan talab ortadi. agarda, tovarning bahosi ortsa, u holda mazkur tovarga bo’lgan talab ozayadi. demak, tovarning bahosi va unga talab miqdori o’rtasida qarama-qarshi munosabat mavjuddir. talab qonuni tubandagi uch sharoitda amal qilmaydi. chunonchi, avvalo, tovarlar baholarining o’sishi kutilishi munosabati bilan talabning o’ta kuchayishi sharoitida; ikkinchidan, pulni joylashtirish maqsadida qimmmatbaho oltin, antikvariat kabi kamyob tovarlarga munosabatda; uchinchidan, talabning bir tovardan ikkinchi sifatli tovarga kuchayishi sharoitida, talabning avvalgi muayyan bir turdagi, ma’lum sifatli va baholi tovardan yanada sifatliroq va qimmatroq tovarga kuchayishidir. talab qonuni birinchi marotaba frantsuz olimi kurno tomonidan ifodalangan. olim baho va talab munosabatlarini matematik usulda yechishga harakat qilib, talab qonuni baho vazifasining qisman ifodalanishini, talabning kamayishi jarayonini, ya’ni baho ko’tarilishi bilan talab pasayishini ko’rsatib bergan edi. bunday fikrda jon bor va baho ko’tarilishi bilan talab kamayib, tovarlarni sotib olish uchun intilish susayishining yuz berishi ma’lum narsa. talabning bahoga …

3 / 14

rsatadi. bozordagi talab elastik (o’zgaruvchan) bo’ladi. bu hodisa talab qonuni bilan izohlanadi. talab qonuni bozordagi talab tovarlarning narxiga nisbatan teskari mutanosiblikda o’zgarishini bildiradi. talab qonuni narx darajasi bilan talab miqdorining teskari mutanosiblikda bog’liqligini ko’rsatadi. uni tq1g’v*q formulasi bilan ifoda etish mumkin. bunda t- talab, q- tovar miqdori, v-tovar narhi. talab qonuniga asosan, narx oshsa, talab miqdori qisqaradi, narx pasaysa, aksincha talab ortadi. talab qonuni talab bilan narx o’rtasidagi miqdori bog’liqlik borligidan dalolat beradi, bu bog’lanish mutlaq emas, talabga narxdan tashqari boshqa omillar ham ta’sir etadi. agar narx talabni qisqartirsa, boshqa omillar uni oshirishi mumkin yoki aksincha. talab qonuni amal qilgan sharoitda narx talab elastikligini (o’zgaruvchanligini) yuzaga keltiradi. narxning o’zgarishiga nisbatan talabning o’zgarish darajasi talabning elastikligi deyiladi. talab tushunchasi va uning miqdoriga ta‘sir etuvchi omillar. talab qonuni. kishilarning ehtiyoji ilmiy va hayotiy tushuncha bo’lib, iqtisodiy taraqqiyotning barcha bosqichlarida amal qilib kelmoqda, chunki bu tushuncha kishilarning hayotiy vositalarga bo’lgan zaruriyatini bildiradi. ehtiyojning …

4 / 14

lgan talabning ikki turi bor va ular bir-biridan farq qilinadi. shu boisdan, yakka talab va bozor talabi bo’ladi. har bir iste‘molchining, ya‘ni alohida shaxs, oila, korxona, firmaning moddiy va nomoddiy ne‘matlarga bo’lgan talabi – bu yakka talab deyiladi. bir qancha iste‘molchilarning tovarlar va xizmatlarga bo’lgan talablari yig’indisi bozor talabi deyiladi. misol keltiramiz. bir kg kartoshkani narxi 600 so’m bo’lsa, talab 5 kg bo’ladi (bir oy davomida). 500 so’m bo’lsa, 7 kg bo’ladi, 300 so’m bo’lsa, talab 10 kg chiqadi. bozor talabi esa, 1 tonna, 2 tonna, 4 tonna va xaqozo bo’lishi mumkin. mahsulot narxi va sotib olinadigan tovar miqdori o’zgarishi o’rtasida bo’ladigan teskari yoki qarama-qarshi bog’liqlik talab qonuni deyiladi. talab miqdori va hajmi faqat narxga bog’liq bo’lib qolmasdan, bir qator omillar ham ta‘sir qiladi: 1. iste‘molchilarning didi, ya‘ni tovarlar va xizmatlarni sotib olishga yoki olmaslikka moyilligi yoki moyil emasligidir. 2. bozor iste‘molchilarning soni. 3. iste‘molchilarning daromadlari 4. bir-biriga bog’liq tovarlarning …

5 / 14

li tovarlarni xarid qiladilar va aksincha. masalan, non, kartoshka o’rnida go’sht, asal va sut maxsulotlari xarid qilinadi. daromadning o’zgarishi bilan talab miqdori to’g’ri bog’liqlikda o’zgaradigan tovarlar oliy toifali tovarlar deyiladi. daromadlar o’zgarishi bilan talab miqdori teskari bog’liqlikda o’zgaradigan tovarlar past toifali tovarlar deyiladi. iste‘molchilar daromadi va ular tomonidan sotib olinadigan tovarlar miqdori o’rtasidagi bog’liqlik nemis iqtisodchisi va statisti ernst engel (1821-1896) tomonidan chuqur tadqiq etilgan. shunga ko’ra, iste‘molchi daromadi bilan u tomonidan sotib olinishi mumkin bo’lgan tovarlar miqdori o’rtasidagi o’zaro bog’liqlik engel qonuni deyiladi. haqiqatan ham, aholi daromadlari o’sib borishi bilan tovarlar ko’proq xarid qilinadi, daromadlar pasaysa (kamaysa) xarid qilish ham pasayadi. past toifali tovarlar uchun engel egri chizig’i pasayuvchi ko’rinishda bo’lib, daromadlar oshib borishi bilan iste‘molchilar ularni kamroq miqdorda sotib oladilar. agar tovarning iste‘moli daromad darajasiga bog’liq bo’lmasa, u xolda engel egri chizig’i tik holda bo’ladi. engel egri chizig’i 4. o’zaro bog’liq tovarlar narxi o’zgarishining talabga ta‘sirini o’rganishda ularning …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "talab va taklif nazariyasi. bozor muvozanati"

talab va taklif nazariyasi. bozor muvozanati reja: 1. talab tushunchasi va uning miqdoriga ta‘sir etuvchi omillar. talab qonuni. 2. taklif tushunchasi. taklif miqdoriga ta‘sir etuvchi omillar. taklif qonuni. 3. talab miqdori va taklif miqdori o’rtasidagi nisbatning o’zgarishi. bozor muvozanati. 4. iste‘molchi hatti-harakati nazariyasi. insonlar hayotida turli ehtiyojlar paydo bo’ladi. bular moddiy, ma’naviy va ijtimoiy ehtiyojlardir. ehtiyojlar jamiyat taraqqiyotining mahsulidir. ehtiyojlarning xarakteri, tuzilishi va ularni ta’minlash uslublari ishlab chiqaruvchi kuchlarining taraqqiyot darajasi, fan-texnika taraqqiyoti, ijtimoiy tuzumning xususiyatlariga bog’liqdir. ehtiyojlar ichida moddiy, iqtisodiy ehtiyojlar muhim bo’lib, ular ishlab chiqarish faoliyati bilan chambarchas bog’liq bo’l...

This file contains 14 pages in DOC format (74.5 KB). To download "talab va taklif nazariyasi. bozor muvozanati", click the Telegram button on the left.

Tags: talab va taklif nazariyasi. boz… DOC 14 pages Free download Telegram