eron islom respublikasi tarixi taqdimoti

PPTX 30 pages 8.8 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 8.8 MB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

filologiya fanlarini o`qitish (arab tili ) i-kurs talabasi shodmonova dilnuraning mamlakatshunoslik fanidan tayyorlagan taqdimoti fan o`qituvchisi:toxir xatamov reja: eron islom respublikasi tarixi eron islom respublikasining hozirgi holati eron islom respublikasining iqtisodiyoti oʻzbekiston — eron munosabatlari mavzu: eron islom respublikasi tarixi eron hududida odamzod ilk paleolit davridan yashaydi. eronliklar toʻgʻrisidagi dastlabki maʼlumotlar ossuriya yozma yodgorliklarida keltirilgan. miloddan avvalgi 834-yilda shoh salmanasar iiining sharqqa qilgan yurishini tavsiflovchi mixxat yozuvlarida qadimiy fors tilida soʻzlashuvchi xalqlar istiqomat qilgan parsua mamlakati qayd etilgan. miloddan avvalgi 3-ming yillik boshida eronning janubi-gʻarbida dastlab shahardavlatlar, keyinroq elam davlati paydo boʻldi. miloddan avvalgi 2-ming yillik davomida eron hududiga hind-eron tillarida soʻzlashuvchi hind-yevropa qabilalari kirib kela boshlagan. eronning hozirgi nomi oʻsha xalqlar — oriylar nomi (qadimiy eroncha aguapa — „oriylar mamlakati“) dan olingan. bu davrda eron hududining bir qismi ossuriya hukmronligi ostida boʻlgan. miloddan avvalgi taxminan 673—672-yillarda ossuriyaga qarshi koʻtarilgan gʻalayon natijasida eron togʻligining shimoli-gʻarbiy qismida midiya davlati paydo boʻldi. …

2 / 30

hozirgi eron va turkmaniston chegaralarida parfiya qirolligi vujudga kelib, miloddan avvalgi 2-asr oʻrtalarida eronning barcha hududi uning tarkibida boʻlgan. miloddan avvalgi 1-asrdan parfiya rim bilan uzoq muddatli urushga kirdi. milodiy 224-yil parfiya qaramogʻidagi forsiya hukmdori ardasher i parfiyaning soʻnggi qiroli artaban v ni urushda yenggach, sosoniylar davlatini tuzdi. sosoniylar hukmronligi davrida 3-asr oʻrtalarida moniylik, 5-asr oxirlarida mazdakiylik paydo boʻddi. 7-asrda eronni arablar bosib oldi va u arab xalifaligi tarkibiga kirdi. eronda islom dini tarqalib, 10-asrda aholining koʻp qismi unga eʼtiqod qila boshladi. 9—10-asrlarda eron hududida noibliklar vujudga keldi. 900 yilda xuroson va butun sharqiy eron somoniylar qoʻl ostiga oʻtdi, soʻng sharqiy eron oʻrta osiyoning bir qismi va hozirgi afgʻoniston hududi bilan birgalikda gʻaznaviylar davlati tarkibiga kirdi. 11-asrda eronga turkiy qabila (oʻgʻuz)lar kirib keldi. ulardan biri — saljuqiylar gʻaynaviylar qoʻshinini tormor qilib, eronni va unga qoʻshni mamlakatlarni bosib oldi va saljuqiylar davlatini tuzdi. 12-asr boshlarida saljuqiylar davlati parchalanib, qator sultonliklar paydo …

3 / 30

afaviylar poytaxti boʻlmish isfahonni egalladilar. afgʻon xonlarining hukmronligiga qarshi xalq harakati boshlanib ketdi. 1723-yil eronning shimoli-gʻarbiy va markaziy viloyatlariga bostirib kirgan turklar quvib chiqarildi. eron davlati nodirshoh rahbarligida juda katta imperiyaga aylandi. 1747-yil fitna natijasida shoh oʻldirildi va eron davlati parchalanib ketdi. 18-asr oxirida zand va qojar xonlari oʻrtasida uzoq davom etgan kurashdan keyin eronda qojarlar sulolasi oʻrnatildi. 18-asr oxiridan eron yevropa mamlakatlarining mustamlakachilik obʼyektiga aylandi. 19-asrdagi rossiya-eron urushlari natijasida muqaddam eron bosib olgan kavkazorti hududlari rossiyaga oʻtdi. 19-asrning 50-yillari oʻrtalarida mamlakatda ijtimoiy ziddiyatlarning kuchayishi bobiylar qoʻzgʻolonlarida oʻz aksini topdi. 19-asrning. 60-yillari — 20-asr boshlarida eron asosan, buyuk britaniya va rossiyaning yarim mustamlakasiga aylandi. 19-asr oxiridan zulm va ijtimoiy ziddiyatlarning kuchayishi 1905—11 yillardagi eron inqilobining boshlanishiga zamin yaratdi. natijada konstitutsiya eʼlon qilindi, parlament (majlis) chaqirildi. 1911-yil oxirida eron inqilobi angliya va rossiya tomonidan bostirildi. birinchi jahon urushi yillari (1914— 18)da eron urushga kirgan davlatlarning harbiy harakatlari maydoniga aylandi. 1919-yil eron …

4 / 30

n aloqalarini kuchaytira boshladi. ikkinchi jahon urushi yillari (1941-yil avgustda) eron hududiga sovet va ingliz qoʻshinlari kiritildi (1945-yil oxiri — 1946-yil mayda olib chiqib ketildi). 1941-yil 16-sentabrda rizoshoh taxtdan voz kechdi va uning oʻrniga oʻgʻli muhammad rizo pahlaviy oʻtirdi. 1943-yil 9-sentabrda eron germaniyaga qarshi urush eʼlon qildi, lekin harbiy harakatlarda qatnashmadi. 1945—46 yillar eronda kuchli antiimperialistik va demokratik harakatlar avj oldi. hukumat aqsh va buyuk britaniya yordamiga tayanib, bu harakatlarga chek qoʻydi. 1960-yillarning boshlarida mamlakatda ijtimoiy va ichki siyosiy vaziyat keskinlashdi. shoh hukumati monarxiya tuzumi va harbiy qudratini mustahkamlash maqsadida islohotlar oʻtkazishga kirishdi (agrar islohotlar oʻtkazildi, maorif va sogʻliqni saqlash tizimini yaxshilashga oid ayrim tadbirlar amalga oshirildi). ammo shoh tuzumining reaksion ichki siyosati, gʻarbparastligi eronda islom dinining fundamental qadriyatlarini tiklashga intiluvchi ruhoniylarning keskin qarshiligiga uchradi. 1979-yil fevralda monarxiyaga qarshi inqilob natijasida shoh tuzumi agʻdarildi. inqilobga surgundan qaytgan shialar yetakchisi oyatullo humayniy (1964-yil mamlakatdan surgun qilingan) rahbarlik qildi. muhammad rizo pahlaviy …

5 / 30

faoliyati man qilingan. hozirgi kunda mamlakatning ichki siyosiy hayotida bir qator islom partiya va uyushmalari mavjud boʻlib, ular orasida eʼtiborga loyiq boʻlganlari kurashayotgan ruhoniylar jamiyati, islomiy eron birdamlik partiyasi, islomiy eron hamjihatlik partiyasi, taraqqiyotga xizmat qiluvchilar uyushmasi, imom humayniy siyosati tarafdorlari uyushmasidir. eronda boshqaruvning respublika shakli o‘rnatilgan, hokimiyat qisman va rasman xalqning irodasiga bog‘langan, eng muhim qarorlarni esa ruhoniylar kengashi tomonidan saylanadigan oyatulloh qabul qiladi. prezidentlikka nomzodlar ham oliy rahnamo tasdig‘idan o‘tishi kerak. marhum prezident raisiy 2017 yilda ilk bor oyatulloh tasdig‘idan o‘tib, saylovda nomzod bo‘lganiga qadar xalq ichida taniqli siyosatchilardan emas edi. o‘sha yili u hasan ruhoniyga yutqizgan. biroq, 2021 yilda raisiyning qo‘li baland kelib, saylovda g‘olib bo‘lgan edi. o‘zbekistonning erondagi elchixonasida faoliyat yuritgan siyosatshunos shoislom akmalovning fikricha, ibrohim raisiy ijro hokimiyatiga 3 yil rahbarlik qilgan bo‘lsa-da, o‘zidan jiddiy iz qoldirdi. xususan, davlatni egallagan 2022 yildagi noroziliklarni bostirish va hal etish, shht, briksga a’zolik, iht doirasidagi siyosiy faollik aynan …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eron islom respublikasi tarixi taqdimoti"

filologiya fanlarini o`qitish (arab tili ) i-kurs talabasi shodmonova dilnuraning mamlakatshunoslik fanidan tayyorlagan taqdimoti fan o`qituvchisi:toxir xatamov reja: eron islom respublikasi tarixi eron islom respublikasining hozirgi holati eron islom respublikasining iqtisodiyoti oʻzbekiston — eron munosabatlari mavzu: eron islom respublikasi tarixi eron hududida odamzod ilk paleolit davridan yashaydi. eronliklar toʻgʻrisidagi dastlabki maʼlumotlar ossuriya yozma yodgorliklarida keltirilgan. miloddan avvalgi 834-yilda shoh salmanasar iiining sharqqa qilgan yurishini tavsiflovchi mixxat yozuvlarida qadimiy fors tilida soʻzlashuvchi xalqlar istiqomat qilgan parsua mamlakati qayd etilgan. miloddan avvalgi 3-ming yillik boshida eronning janubi-gʻarbida dastlab shahardavlatlar, keyinroq elam d...

This file contains 30 pages in PPTX format (8.8 MB). To download "eron islom respublikasi tarixi taqdimoti", click the Telegram button on the left.

Tags: eron islom respublikasi tarixi … PPTX 30 pages Free download Telegram