kurs ishi: polimerlarning mexanik mustahkamligi, sudraluvchanligi va uzoq muddatligi

DOCX 18 pages 34.3 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.3 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

kurs ishi mavzu: polimerlarning mexanik mustahkamligi, sudraluvchanligi va uzoq muddatligi reja: kirish 1) polimerlarning mexanik mustahkamligi 2) polimerlarning mexanik sudraluvchanligi 3) polimerlarning uzoq muddatligi x u l o s a adabiyotlar kirish polimerlar (yun. polymeres — koʻp qismlardan tashkil topgan) — molekulalari (makromolekulalar) bir yoki bir necha turli koʻp sonli takrorlanuvchi guruxlar (monomer zvenolari)dan tashkil topgan yuqori molekulyar massali (bir necha mingdan bir necha milliongacha) kimyoviy birikmalar. makromolekula tarkibidagi atomlar bir-biri bilan asosiy yoki koordinatsion valentlik kuchi vositasida bogʻlangan. polimerlar tabiiy — biopolimerlar (rksillar, nuklein kislotalar, tabiiy smoladar) va sintetik (polietilen, polipropilen, fenolformaldegid smolalar) p.ga bulinadi. polimer bir xil struktu-rali zvenolar (mas, polivinilxlorid — ch2chcl—) yoki oʻzaro navbatlashuvchi turli xossaga ega zvenolar (sopolimer)dan tashkil topgan boʻladi; vi-nilxlorid va vinilatsetat sopolimeri bunga misol boʻla oladi. bir nechta kichik oddiy molekulalarning birikishidan hosil boʻlgan p. oligomerlar deb ataladi. monomerning 2 mo-lekulasi qoʻshilishidan hosil boʻlgan molekula d i m ye r deyiladi. bunday …

2 / 18

otlarining xossalarini (puxtaligi, kimyoviy bardoshliligi, elektr oʻtkazmaslik va h.k.) oʻzgartirishga imkon beradi. 1. polimerlarning mexanik mustahkamligi yuqori molekulyar birikmalar makromolekula zanjirining tuzilishiga qarab karbozanjirli va geterozanjirli sinflarga bo’linadi. karbozanjirli polimerlar o’z navbatida quyidagi gruppalarga bo’linadi: 1. to’yingan poliuglevodorodlar; 2. to’yinmagan poliuglevodorodlar; 3. poliuglevodorodlarning galloidli hosilalari; 4. polispirtlar va ularning hosilalari; 5. polikarbon kislotalar va ularning hosilalari; 6. poliaminlar va ularning hosilalari; 7. polialdegid va poliketonlar; 8.poliaromatik birikmalar. geterojanjirli polimerlar quyidagi gruppalarga bo’linadi: 1. zanjirida kislorod tutgan polimerlar: a) oddiy va murakkab sintetik poliefirlar; b) selyuloza va uning hosilalari. 2. zanjirida azot tutgan polimerlar 3. zanjirida oltingugurt tutgan polimerlar. 4. elementorganik polimerlar. polimerlarni turli sinf va gruppalarga bo’lishning bu sxemasiga ularning tarkibi asos qilib olinganligi tufayli bu erda chiziqli, tarmoqlangan va to’rsimon yuqori molekulyar birikmalar alohida gruppalarga ajratilmagan. bunday polimerlar o’z kimyoviy tarkibiga ko’ra yuqoridagi gruppalardan biriga kiradi. karbozanjirli yuqori molekulyar birikmalar, asosan, to’yinmagan – olefin, diolefin va asetilen bog’larining uzilishi …

3 / 18

ndagi atomlarning erkin harakatlanishi uchun imkoniyat bersa, ikkinchi tomondan qo’shni makromolekula bilan o’zaro ta’sir kuchini ham orttiradi. shu bilan birga bu hol makromolekulada yangi-yangi izomerlar va optik faol atomlar sonining ko’payishiga sabab bo’ladi. polietilen karbozanjirli polimerlarning eng oddiy vakili hisoblanadi. uning molekulalari parafin uglevodorodlardagi kabi uzun polimetilen xalqalaridan iborat. shuning uchun bu polimer o’zining ko’p xossalari bilan parafinlarni eslatadi. uning makromolekulalari va elementar xalqalari o’zaro van-der-vaal’s kuchlari ta;sirida bo’ladi. bu ta’sir ancha kuchsiz bo’lganligi tufayli gruppalar orasidagi masofaning kattalashishi bilan u tezda kamayib ketadi. polietilenning boshqa polimerlarga nisbatan ancha yumshoqligi, mumga o’xshash xossalari va suyuqlanish temperaturasining pastligi ham shundadir. agar polietilenning metilen gruppasidagi vodorod atomlari boshqa radikal bilan almashsa (masalan, polistirol, poliizobutilen) makromolekula zanjirining o’zaro joylashish zichligi juda kamayadi. masalan poliizobo’tilen hatto xona temperaturasida ham kauchuksimon bo’lib, o’zining boshlang’ich uzunligiga nisbatan 15 martagacha cho’zila oladi. u tashqi ko’rinishi jihatdan ham parafin va mumga o’xshaydi. demak yon zanjirdagi metil gruppalar elementar …

4 / 18

rish natijasida makromolekulalarida dipollarning o’zaro ta’siri kam, yumshoq, 1150 atrofida suyuqlanuvchan, oson eriydigan polimer hosil bo’ladi. makromolekula tarkibidagi ikki uglerod o’rtasidagi qo’shbog’ ularning bu bog’ atrofida erkin aylanishiga to’sqinlik qiladi. bu esa makromolekulani egiluvchaligini hatto elastikligini ham kamaytiradi. bundan tashqari, zanjirda qo’shbog’larning mavjudligi makromolekulalarning tsis- va trans- geometrik izomerlar holatida bo’lishiga sabab bo’ladi. polimerlarning bunday izomerlari bir-biridan zichligi, eruvchanligi, kristallarining amorflanish temperaturalari har xilligi bilan tubdan farq qiladi. polimerlardagi bunday geometrik izomeriya qo’sh bog’larni to’yintirish natijasida sekin-asta yo’qola boradi. agar tabiiy kauchuk to’rsimon holatga keltirilsa yoki hcl bilan to’yintirilsa qo’shbog’lar yo’qoladi va olingan polimer bir xil xususiyatga ega bo’ladi. ma’lumki, funksional gruppalar makromolekula tekisligida yotib, zanjirning bir tomoniga joylashgan bo’lsa, bunday polimerlar izotaktik, makromolekula tekisligining pastida va yuqorisida galma-gal joylashgan bo’lsa sindiotaktik, tartibsiz joylashgan bo’lsa ataktik polimerlar deb ataladi. makromolekulalarning bunday tuzilishi ularning xususiyatlarini keskin farqlanishiga sabab bo’ladi. ataktik va izotaktik polistirollarning muhim qiyosiy xossalari xossalari ataktik polistirol izotaktik polistirol …

5 / 18

$5000 8 – 9 erimaydi stereotartibli polimer makromolekulalari izotaktik va sindiotaktik yoki izotaktik va ataktik bloklardan tashkil topgan bo’lishi ham mumkin. r ch2 ch2 | ch2 ch2 ch2 ch2 ch2 \ / \ / \ / \ / \ / \ / ch ch ch ch ch ch | | | | | r r r r r ataktik blok izotaktik blok ular odatda stereoblok polimerlar deb ataladi. stereoblok polimerlarda radikallar zanjirning bir tekisligida, ba’zan ikkinchi tekisligida yoki betartib ravishda joylashgan bo’ladi. bloklarning katta-kichikligini nazorat qilib (o’zgartirib), tarkibi bir xil polimerlarning xossalarini xohlagan tomonga o’zgartirish mumkin. agar bloklar kichiklashib borsa, polimer sekin – asta ataktik yuqori molekulyar birikmalarga, kattalashib borsa, izotaktik birikmalarga aylana boradi. stereoblok polimer tarkibidagi ataktik bloklar unga yuqori elastiklik xossasini bersa, izotaktik bloklar hisobiga polimer plastik xossasiga ega bo’ladi. ular ko’p xossalari bilan to’rsimon polimerlarga ham o’xshab ketadi. lekin ba’zi suyuqliklarda erishi, yuqori temperaturada plastik holga o’tishi …$

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kurs ishi: polimerlarning mexanik mustahkamligi, sudraluvchanligi va uzoq muddatligi"

kurs ishi mavzu: polimerlarning mexanik mustahkamligi, sudraluvchanligi va uzoq muddatligi reja: kirish 1) polimerlarning mexanik mustahkamligi 2) polimerlarning mexanik sudraluvchanligi 3) polimerlarning uzoq muddatligi x u l o s a adabiyotlar kirish polimerlar (yun. polymeres — koʻp qismlardan tashkil topgan) — molekulalari (makromolekulalar) bir yoki bir necha turli koʻp sonli takrorlanuvchi guruxlar (monomer zvenolari)dan tashkil topgan yuqori molekulyar massali (bir necha mingdan bir necha milliongacha) kimyoviy birikmalar. makromolekula tarkibidagi atomlar bir-biri bilan asosiy yoki koordinatsion valentlik kuchi vositasida bogʻlangan. polimerlar tabiiy — biopolimerlar (rksillar, nuklein kislotalar, tabiiy smoladar) va sintetik (polietilen, polipropilen, fenolformaldegid smolalar) p.g...

This file contains 18 pages in DOCX format (34.3 KB). To download "kurs ishi: polimerlarning mexanik mustahkamligi, sudraluvchanligi va uzoq muddatligi", click the Telegram button on the left.

Tags: kurs ishi: polimerlarning mexan… DOCX 18 pages Free download Telegram