toʻqimani kislorod bilan toʻyinishini aniqlash usullari va nafas olish tizimi

PPTX 35 pages 7.5 MB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.5 MB

File type PPTX

Pages 35

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

toâqimani kislarod bilan toâyinishini aniqlash usullari va nafas olish tizimi reja nafas va uning turlari haqida nafas olish va chiqarish mexanizmi oâpka xajmi va sigâimilari, zararli boâshliq va xavo yoâlari ahamiyati nafas olish va chiqarishda havo miqdorlari oâpka ventilyasiyasi va gazlar almashinuvi qonda kislarod va korbanatni tashilishi toâqimalarda gazlar almashinuvi va boshqarilishi. nafas va uning turlari haqida nafas â murakkab jarayonlar yigâindisi boâlib, organizmni kislorod bilan taê¼minlab karbonat angidridini chiqarishdan iborat. barcha tirik mavjudotlar hayot faoliyati davomida energiya sarflab turadi. energiya esa energiyaga boy moddalarning fermentativ parchalanishi natijasida hosil boâladi. sarflangan energiya oârnini toâldirib turish kerak. bu esa murakkab jarayon, biologik oksidlanish hisobiga sodir boâladi va energiya ajralishi bilan kechadi. oksidlanish jarayonida kislorod ishtirok etsa - aerob, kislorodsiz ketsa-anaerob nafas olish deb ataladi. barcha umurtqali hayvonlar uchun xos holat aerob nafas olishdir. bu jarayon hujayralar mitoxondriyalarida kechadi. inson va oâpka tipida nafas oluvchi hayvonlarda nafas quyidagi jarayonlarni oâz ichiga oladi: …

2 / 35

qarganda esa uning bir qismi tashqariga chiqadi. koâkrak qafasi hajmining ortishi nafas muskullarining qisqarishiga bogâliq. insprator muskullar qisqarganda koâkrak qafasi kattalashadi. ekspirotor muskullar qisqarganda esa koâkrak qafasi hajmi kichrayadi. nafas olish va chiqarish mexanizmi nafas olish mexanizmi. nafas olish faol jarayon boâlib, bir qancha qarshiliklarni yengishga yoânaltirilgan. nafas olishda, koâtarilgan koâkrak qafasining ogâirligi, tashqi qobirgâalararo muskullar, diafragma, koâkrak qafasi elastiklik qarshiliklari, toâqimalarning qovushqoqligi, qorin boâshligâidagi bosim, oâpkaning elastik qarshiligi, nafas yoâllarining aerodinamik qarshiliklarni yengishga toâgâri keladi. nafas olish jarayonida koâkrak qafasi hajmi uchta-vertikal, sagital va frontal yoâlnalishlarda kengayadi. shu vaqtda diafragma yassilashib, pastga tushadi. nafas muskullariga asosan koândalang targâil skelet muskullari va diafragma kiradi. ular boshqa skelet muskullaridan oâzlarining. nafas muskullariga asosan koândalang targâil skelet muskullari va diafragma kiradi. ular boshqa skelet muskullaridan oâzlarining nihoyatda ahamiyatli ekanligi bilan farq qiladi, chunki nafas muskullari butun hayot davomida ritmik qisqarib turishi kerak. ikki turdagi asosiy va qoâshimcha (yoki yordamchi) nafas muskullari tafovut …

3 / 35

chik koâkrak, oldingi tishsimon muskullar, yelka kamarini va yelkani qimirlatmay turuvchi muskullar-trapetsiyasimon, rombsimon, koârakni koâtaruvchi muskullar kiradi. nafas chiqarish mexanizmi. nafas chiqarish passiv jarayon boâlib, nafas olish muskullari boâshasha boshlagach ,yuqorida sanab oâtilgan qarshiliklar taê¼sirida, diafragma gumbazi koâtarilib koâkrak qafasi dastlabki holiga aytadi. tez-tez va chuqur nafas chiqarilganda esa nafas chiqarish muskullari ishtirok etadi. bularga: ichki qobirgâalararo muskullar, qorin muskullari (qiyshiq, koândalang va toâgâri) qoâshimcha nafas chiqarish muskullariga yana umurtqani bukuvchi muskullar ham kiradi. oâpka xajmi va sigâimilari, zararli boâshliq va xavo yoâlari ahamiyati oârta yoshli odam tinch turganda 500 ml (300 dan 800) gacha havoni nafasga oladi. bu oâpkaning nafas olish hajmi deyiladi. odam 500 ml nafas havosi ustiga yana qoâshimcha 3000 ml gacha havo olishi mumkin. ushbu hajm nafas olishning qoâshimcha hajmi deb ataladi. tinch nafas olib chiqargandan soâng, chuqur nafas chiqarish orqali, yana qariyib 1500 ml havoni chiqarish mumkin. bu hajm nafas chiqarishning qoâshimcha hajmi deyiladi. chuqur …

4 / 35

etmaydi. shuning uchun nafas yoâllari anatomik zararli boâshliq deyiladi. nafas olib chiqarilganda bu yerdagi havo miqdori oâzgarmaydi, u taxminan 140-150 ml ga teng. nafas havosining 1/3 qismini tashkil qiladi. shunday qilib 500 ml nafas havosidan 350 ml gina oâpka alveolalarigacha yetib boradi. alveolalarda oddiy nafas chiqargandan soâng oârtacha 2500 ml havo boâladi (funksional qoldiq sigâim). shunday qilib oddiy nafas olinganda alveolyar havoning (2500:350=7) /7 qismi yangilanar ekan. havo yoâllarining ahamiyati. havo yoâllarida gazlar almashinuvi sodir boâlmaydi, lekin ular nafasda muhim vazifalarni bajaradi. havo yoâllaridan oâtayotgan atmosfera havosi namlanadi, isiydi, chang va mikroorganizmlardan tozalanadi. burun boâshligâi shilliq pardasi ishlab chiqargan shilimshiq suyuqlik kichik zarralarni, mikroorganizmlarni oâziga yopishtirib - tutib oladi va u yerdan xilpillovchi epiteliy hujayralar tashqariga qarab harakat qilib (7-19mm /min), yopishib qolgan tuzilmalarni siljitadi. shilimshiq suyuqlik tarkibida bakteriotsid hususiyatiga ega boâlgan lizotsim moddasi mavjud. chang-gâubor va yigâilib qolgan shilimshiq xiqildoq, kekirdak, traxeyalardagi retseptorlarni taê¼sirlab yoâtal, burun boâshligâi retseptorlarini taê¼sirlab …

5 / 35

ashgan sayin sekinlashadi. bu esa alveolalardan kichik qon aylanishi doirasi tomirlariga gazlarning diffuziya yoâli bilan oâtishiga qulaylik yaratadi. odam atmosfera havosidan nafas oladi, uning tarkibida 20,94% kislorod, 0,03% karbonat angidrid, 79,03% azot bor. nafas chiqargandagi havo tarkibida 16% kislorod, 4,5% karbonat angidrid, 79,5% azot bor. alveolyar havoda 14% kislorod, 55% karbonat angidrid, 80,5% azot bor. oâpka ventilyasiyasi va gazlar almashinuvi oâpka ventilyatsiyasi. vaqt birligi ichida oâpkadan oâtgan havoning miqdori oâpka ventilyatsiyasi deb ataladi. nafas harakatlari hisobiga alveolyar havoda gazlar tarkibi oâzgaradi. kislorodning u yerga kirishi va karbonat angidridning chiqarib yuborilishi taê¼minlanadi. oâpka ventilyatsiyasining samaradorligi nafasning chuqurligi va miqdoriga bogâliq. katta yoshdagi odam tinch turganida minutiga 16-20 marotaba nafas oladi. insonda nafas olish nafas chiqarishga qaraganda qisqaroq boâlib: 1:1,3 nisbatni tashkil qiladi. oâpka ventilyatsiyasini keng tarqalgan va koâproq maê¼lumot beradigan koârsatkichi - oâpkaning minutlik hajmi boâlib, erkaklarda tinch turganda 6-10 l/min ni tashkil qiladi va jismoniy ish bajarganda bu koârsatkich 30 …

6 / 35

a alveolalarning havodagi parsial bosimi va qondagi gazlar tarangligi farqi boâlishi kerak. qonda kislarod va korbanatni tashilishi qonda kislorodning tashilishi. kislorod qonda ikki xil - erigan va gemoglobin bilan birikkan holda tashiladi. qon plazmasida kislorod juda kam miqdorda erigan holda boâladi. harorat 37 s boâlganda uning eruvchanligi 0,03 ml/l 0-1mm sim ustga teng. 100 ml qonda tarangligi 100 mm sim ust boâlganda, erigan holda 0,3 ml kislorod boâladi. bu tirik organizm hayot faoliyati uchun yetarli emas. kislorodning asosiy qismi gemoglobin bilan birikkan holda tashiladi. gemoglobin nafas pigmenti boâlib, tarkibida oâziga xos oqsil qismi globin va oâzida ikki valentli temir tutuvchi gem dan tashkil topgan. gemoglobin kislorod bilan oson dissotsiatsiya boâluvchi birikma oksigemoglobinni hosil qiladi. bunda temirning valentligi oâzgarmaydi. gemoglobin toâla toâyinguncha qon bilan birikkan kislorodning miqdori qonning kislorod sigâimi deyiladi. qonning kislorod sigâimi gemoglobin miqdoriga bogâliq. 1 gr gemoglobin 1,36 ml kislorodni biriktirib olishi mumkin. qonda gemoglobin miqdori 14 g …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "toʻqimani kislorod bilan toʻyinishini aniqlash usullari va nafas olish tizimi"

toâqimani kislarod bilan toâyinishini aniqlash usullari va nafas olish tizimi reja nafas va uning turlari haqida nafas olish va chiqarish mexanizmi oâpka xajmi va sigâimilari, zararli boâshliq va xavo yoâlari ahamiyati nafas olish va chiqarishda havo miqdorlari oâpka ventilyasiyasi va gazlar almashinuvi qonda kislarod va korbanatni tashilishi toâqimalarda gazlar almashinuvi va boshqarilishi. nafas va uning turlari haqida nafas â murakkab jarayonlar yigâindisi boâlib, organizmni kislorod bilan taê¼minlab karbonat angidridini chiqarishdan iborat. barcha tirik mavjudotlar hayot faoliyati davomida energiya sarflab turadi. energiya esa energiyaga boy moddalarning fermentativ parchalanishi natijasida hosil boâladi. sarflangan energiya oârnini toâldirib turish kerak. b...

This file contains 35 pages in PPTX format (7.5 MB). To download "toʻqimani kislorod bilan toʻyinishini aniqlash usullari va nafas olish tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: toʻqimani kislorod bilan toʻyin… PPTX 35 pages Free download Telegram