Orqaga

toʻqimani kislorod bilan toʻyinishini aniqlash usullari va nafas olish tizimi

PPTX 35 sahifa 7,5 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (6 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 35
to‘qimani kislarod bilan to’yinishini aniqlash usullari va nafas olish tizimi reja nafas va uning turlari haqida nafas olish va chiqarish mexanizmi o’pka xajmi va sig’imilari, zararli bo’shliq va xavo yo’lari ahamiyati nafas olish va chiqarishda havo miqdorlari o’pka ventilyasiyasi va gazlar almashinuvi qonda kislarod va korbanatni tashilishi to’qimalarda gazlar almashinuvi va boshqarilishi. nafas va uning turlari haqida nafas – murakkab jarayonlar yig‘indisi bo‘lib, organizmni kislorod bilan taê¼minlab karbonat angidridini chiqarishdan iborat. barcha tirik mavjudotlar hayot faoliyati davomida energiya sarflab turadi. energiya esa energiyaga boy moddalarning fermentativ parchalanishi natijasida hosil bo‘ladi. sarflangan energiya o‘rnini to‘ldirib turish kerak. bu esa murakkab jarayon, biologik oksidlanish hisobiga sodir bo‘ladi va energiya ajralishi bilan kechadi. oksidlanish jarayonida kislorod ishtirok etsa - aerob, kislorodsiz ketsa-anaerob nafas olish deb ataladi. barcha umurtqali hayvonlar uchun xos holat aerob nafas olishdir. bu jarayon hujayralar mitoxondriyalarida kechadi. inson va o‘pka tipida nafas oluvchi hayvonlarda nafas quyidagi jarayonlarni o‘z ichiga oladi: …
2 / 35
qarganda esa uning bir qismi tashqariga chiqadi. ko‘krak qafasi hajmining ortishi nafas muskullarining qisqarishiga bog‘liq. insprator muskullar qisqarganda ko‘krak qafasi kattalashadi. ekspirotor muskullar qisqarganda esa ko‘krak qafasi hajmi kichrayadi. nafas olish va chiqarish mexanizmi nafas olish mexanizmi. nafas olish faol jarayon bo‘lib, bir qancha qarshiliklarni yengishga yo‘naltirilgan. nafas olishda, ko‘tarilgan ko‘krak qafasining og‘irligi, tashqi qobirg‘alararo muskullar, diafragma, ko‘krak qafasi elastiklik qarshiliklari, to‘qimalarning qovushqoqligi, qorin bo‘shlig‘idagi bosim, o‘pkaning elastik qarshiligi, nafas yo‘llarining aerodinamik qarshiliklarni yengishga to‘g‘ri keladi. nafas olish jarayonida ko‘krak qafasi hajmi uchta-vertikal, sagital va frontal yo‘lnalishlarda kengayadi. shu vaqtda diafragma yassilashib, pastga tushadi. nafas muskullariga asosan ko‘ndalang targ‘il skelet muskullari va diafragma kiradi. ular boshqa skelet muskullaridan o‘zlarining. nafas muskullariga asosan ko‘ndalang targ‘il skelet muskullari va diafragma kiradi. ular boshqa skelet muskullaridan o‘zlarining nihoyatda ahamiyatli ekanligi bilan farq qiladi, chunki nafas muskullari butun hayot davomida ritmik qisqarib turishi kerak. ikki turdagi asosiy va qo‘shimcha (yoki yordamchi) nafas muskullari tafovut …
3 / 35
chik ko‘krak, oldingi tishsimon muskullar, yelka kamarini va yelkani qimirlatmay turuvchi muskullar-trapetsiyasimon, rombsimon, ko‘rakni ko‘taruvchi muskullar kiradi. nafas chiqarish mexanizmi. nafas chiqarish passiv jarayon bo‘lib, nafas olish muskullari bo‘shasha boshlagach ,yuqorida sanab o‘tilgan qarshiliklar taê¼sirida, diafragma gumbazi ko‘tarilib ko‘krak qafasi dastlabki holiga aytadi. tez-tez va chuqur nafas chiqarilganda esa nafas chiqarish muskullari ishtirok etadi. bularga: ichki qobirg‘alararo muskullar, qorin muskullari (qiyshiq, ko‘ndalang va to‘g‘ri) qo‘shimcha nafas chiqarish muskullariga yana umurtqani bukuvchi muskullar ham kiradi. o’pka xajmi va sig’imilari, zararli bo’shliq va xavo yo’lari ahamiyati o‘rta yoshli odam tinch turganda 500 ml (300 dan 800) gacha havoni nafasga oladi. bu o‘pkaning nafas olish hajmi deyiladi. odam 500 ml nafas havosi ustiga yana qo‘shimcha 3000 ml gacha havo olishi mumkin. ushbu hajm nafas olishning qo‘shimcha hajmi deb ataladi. tinch nafas olib chiqargandan so‘ng, chuqur nafas chiqarish orqali, yana qariyib 1500 ml havoni chiqarish mumkin. bu hajm nafas chiqarishning qo‘shimcha hajmi deyiladi. chuqur …
4 / 35
etmaydi. shuning uchun nafas yo‘llari anatomik zararli bo‘shliq deyiladi. nafas olib chiqarilganda bu yerdagi havo miqdori o‘zgarmaydi, u taxminan 140-150 ml ga teng. nafas havosining 1/3 qismini tashkil qiladi. shunday qilib 500 ml nafas havosidan 350 ml gina o‘pka alveolalarigacha yetib boradi. alveolalarda oddiy nafas chiqargandan so‘ng o‘rtacha 2500 ml havo bo‘ladi (funksional qoldiq sig‘im). shunday qilib oddiy nafas olinganda alveolyar havoning (2500:350=7) /7 qismi yangilanar ekan. havo yo‘llarining ahamiyati. havo yo‘llarida gazlar almashinuvi sodir bo‘lmaydi, lekin ular nafasda muhim vazifalarni bajaradi. havo yo‘llaridan o‘tayotgan atmosfera havosi namlanadi, isiydi, chang va mikroorganizmlardan tozalanadi. burun bo‘shlig‘i shilliq pardasi ishlab chiqargan shilimshiq suyuqlik kichik zarralarni, mikroorganizmlarni o‘ziga yopishtirib - tutib oladi va u yerdan xilpillovchi epiteliy hujayralar tashqariga qarab harakat qilib (7-19mm /min), yopishib qolgan tuzilmalarni siljitadi. shilimshiq suyuqlik tarkibida bakteriotsid hususiyatiga ega bo‘lgan lizotsim moddasi mavjud. chang-g‘ubor va yig‘ilib qolgan shilimshiq xiqildoq, kekirdak, traxeyalardagi retseptorlarni taê¼sirlab yo‘tal, burun bo‘shlig‘i retseptorlarini taê¼sirlab …
5 / 35
ashgan sayin sekinlashadi. bu esa alveolalardan kichik qon aylanishi doirasi tomirlariga gazlarning diffuziya yo‘li bilan o‘tishiga qulaylik yaratadi. odam atmosfera havosidan nafas oladi, uning tarkibida 20,94% kislorod, 0,03% karbonat angidrid, 79,03% azot bor. nafas chiqargandagi havo tarkibida 16% kislorod, 4,5% karbonat angidrid, 79,5% azot bor. alveolyar havoda 14% kislorod, 55% karbonat angidrid, 80,5% azot bor. o’pka ventilyasiyasi va gazlar almashinuvi o‘pka ventilyatsiyasi. vaqt birligi ichida o‘pkadan o‘tgan havoning miqdori o‘pka ventilyatsiyasi deb ataladi. nafas harakatlari hisobiga alveolyar havoda gazlar tarkibi o‘zgaradi. kislorodning u yerga kirishi va karbonat angidridning chiqarib yuborilishi taê¼minlanadi. o‘pka ventilyatsiyasining samaradorligi nafasning chuqurligi va miqdoriga bog‘liq. katta yoshdagi odam tinch turganida minutiga 16-20 marotaba nafas oladi. insonda nafas olish nafas chiqarishga qaraganda qisqaroq bo‘lib: 1:1,3 nisbatni tashkil qiladi. o‘pka ventilyatsiyasini keng tarqalgan va ko‘proq maê¼lumot beradigan ko‘rsatkichi - o‘pkaning minutlik hajmi bo‘lib, erkaklarda tinch turganda 6-10 l/min ni tashkil qiladi va jismoniy ish bajarganda bu ko‘rsatkich 30 …
6 / 35
a alveolalarning havodagi parsial bosimi va qondagi gazlar tarangligi farqi bo‘lishi kerak. qonda kislarod va korbanatni tashilishi qonda kislorodning tashilishi. kislorod qonda ikki xil - erigan va gemoglobin bilan birikkan holda tashiladi. qon plazmasida kislorod juda kam miqdorda erigan holda bo‘ladi. harorat 37 s bo‘lganda uning eruvchanligi 0,03 ml/l 0-1mm sim ustga teng. 100 ml qonda tarangligi 100 mm sim ust bo‘lganda, erigan holda 0,3 ml kislorod bo‘ladi. bu tirik organizm hayot faoliyati uchun yetarli emas. kislorodning asosiy qismi gemoglobin bilan birikkan holda tashiladi. gemoglobin nafas pigmenti bo‘lib, tarkibida o‘ziga xos oqsil qismi globin va o‘zida ikki valentli temir tutuvchi gem dan tashkil topgan. gemoglobin kislorod bilan oson dissotsiatsiya bo‘luvchi birikma oksigemoglobinni hosil qiladi. bunda temirning valentligi o‘zgarmaydi. gemoglobin to‘la to‘yinguncha qon bilan birikkan kislorodning miqdori qonning kislorod sig‘imi deyiladi. qonning kislorod sig‘imi gemoglobin miqdoriga bog‘liq. 1 gr gemoglobin 1,36 ml kislorodni biriktirib olishi mumkin. qonda gemoglobin miqdori 14 g …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 35 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"toʻqimani kislorod bilan toʻyinishini aniqlash usullari va nafas olish tizimi" haqida

to‘qimani kislarod bilan to’yinishini aniqlash usullari va nafas olish tizimi reja nafas va uning turlari haqida nafas olish va chiqarish mexanizmi o’pka xajmi va sig’imilari, zararli bo’shliq va xavo yo’lari ahamiyati nafas olish va chiqarishda havo miqdorlari o’pka ventilyasiyasi va gazlar almashinuvi qonda kislarod va korbanatni tashilishi to’qimalarda gazlar almashinuvi va boshqarilishi. nafas va uning turlari haqida nafas – murakkab jarayonlar yig‘indisi bo‘lib, organizmni kislorod bilan taê¼minlab karbonat angidridini chiqarishdan iborat. barcha tirik mavjudotlar hayot faoliyati davomida energiya sarflab turadi. energiya esa energiyaga boy moddalarning fermentativ parchalanishi natijasida hosil bo‘ladi. sarflangan energiya o‘rnini to‘ldirib turish kerak. b...

Bu fayl PPTX formatida 35 sahifadan iborat (7,5 MB). "toʻqimani kislorod bilan toʻyinishini aniqlash usullari va nafas olish tizimi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: toʻqimani kislorod bilan toʻyin… PPTX 35 sahifa Bepul yuklash Telegram

O'xshash fayllar

Bularni ham yoqtirishi mumkin

Hammasini ko'rsatish
nafas olish tizimi — PDF PDF
nafas olish tizimi
18 sahifa 334,1 KB
nafas olish tizimi — DOC DOC
nafas olish tizimi
20 sahifa 183,5 KB
nafas olish tizimi — PPTX PPTX
nafas olish tizimi
21 sahifa 1,1 MB
nafas olish tizimi — PDF PDF
nafas olish tizimi
69 sahifa 24,7 MB
nafas olish tizimi — DOCX DOCX
nafas olish tizimi
5 sahifa 125,6 KB
nafas olish tizimi — PPTX PPTX
nafas olish tizimi
33 sahifa 3,8 MB
nafas olish tizimi — PPTX PPTX
nafas olish tizimi
— 183,8 KB
hazim tizimi va nafas olish tizimi — PPTX PPTX
hazim tizimi va nafas olish tizimi
21 sahifa 1,1 MB
nafas olish tizimi kasalliklari — PPTX PPTX
nafas olish tizimi kasalliklari
22 sahifa 338,6 KB
odam nafas olish tizimi — PPTX PPTX
odam nafas olish tizimi
— 3,0 MB
nafas olish tizimi kasalliklari — PPTX PPTX
nafas olish tizimi kasalliklari
6 sahifa 575,9 KB
nafas olish tizimi anatomiyasi — PPTX PPTX
nafas olish tizimi anatomiyasi
44 sahifa 12,4 MB