mirzo ulug‘bek memorial muzeyi katalogi

DOCX 22 pages 1.0 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mirzo ulug‘bek muzeyi majmamasi reja: 1. kirish...................................................................................................................3 2. mirzo ulug’bek muzeyi majmuasi....................................................................5-7 3. ulugʻbek rasadxonasi.......................................................................................6-8 4. mirzo ulug‘bek muzey-majmuasining katalogi haqida..................................9-13 5. xulosa.................................................................................................................14 6. foydalanilgan adabiyotlar..................................................................................15 kirish rasadxona mirzo ulugʼbek[footnoteref:1] tomonidan 1429 yilda samarqand yaqinidagi koʼhak tepaligida qurilgan. silindr shaklidagi uch qavatli bino asosining diametri 60 metr boʼlgan. markazidan janub-shimol yoʼnalishida, radiusi 40 metrli qoʼshaloq yoy shaklidagi kvadrant barpo etilgan. kvadrant aylananing toʼrtdan bir qismi boʼlib, 90 darajali yoyni anglatadi. rasadxona kvadrantining ostki qismi qoyani kesib, 11 metrli chuqurlikka joylashtirilgan. kvadrantning tepa qismi yer sathidan 31 metr, hozirgi oʼlchov bilan 10 qavatli bino balandligicha koʼtarilgan. [1: https://samarkand.uz/about_region/monuments_museums/mirzo-ulugbek-muzeyi-majmuasi] rasadxonaga yuzma-yuz qilib, oʼsha davrlardayoq dunyoni oʼziga qaratgan registonning bir boʼlagini oʼzida ifoda etgan muzeyning 2010 yilda bunyod …

2 / 22

ton xalq rassomi а.ikromjonov moʼyqalamiga mansub mirzo ulugʼbekning portreti va oʼzbekiston respublikasi prezidenti i.karimovning mirzo ulugʼbek haqidagi soʼzlari bilan boshlanadi muzey ekspozitsiyasida sohibqiron аmir temur davlatchiligiga oid xarita, yevropa davlatlarining qirollari tomonidan yozilgan xat nusxalari namoyish etilgan. oʼz asrining buyuk astronomi mirzo ulugʼbekning tugʼilishiga oid miniatyura nusxasi, ulugʼbek davri fani va madaniyati rivojiga ulkan hissa qoʼshgan ulugʼ olimlar jaloliddin rumiy, аli qushchi portretlari va oʼsha davrda zarb qilingan tangalar ekspozitsiya mazmunini boyitgan. rasadxona tarixi bilan bogʼliq vaqf hujjati namunasi, meʼmorlar nilьsen, g.pugachenkova, m.bulatovlar tomonidan tayyorlangan rasadxona maketlari tomoshabinlar diqqatini tortadi. mirzo ulugʼbekning xvii asrda jahonning buyuk astronomlari davrasida tasvirlangan linagravyura, buyuk olim qalamiga mansub “zij” asari hamda kengliklar darajalarini aniqlashda qoʼllangan maketlar loyihasi, qiblanomalar ekspozitsiyadan oʼrin olgan. 2009 yilning aprel oyida qashqadaryo viloyatining kitob tumani kengliklari “maydanak” fazoni kuzatish rasadxonasida yangi sayyora aniqlanib, jahonshumul voqelikka asos solindi. muzeyning ichkaridan ko'rinishi ulugʻbek haykali va yulduzli stela oʻrnatilgan joydan muzey binosining oʻng …

3 / 22

rixiy obidalarni keng koʻlamli kapital ta’mirlash va qayta tiklash ishlari amalga oshirildi. muzey mirzo ulugʻbek hayoti va ijodi, ilmiy izlanishlari, oʻsha davr astronomiya va matematikasi haqida hikoya qiladi. bundan tashqari muzeyda tarixiy astronomiya va riyoziyot asbob-uskunalari, asboblarini ko'zdan kechirish mumkin. mazkur muzeyda tarixiy kitoblar hamda qoʻlyozmalar, rasadxona va uning atrofidagi hududlar xarobalari, jumladan afrosiyobdan topilgan eksponatlar, samarqand va oʻzbekistonning boshqa bir qator meʼmoriy yodgorliklarining kichraytirilgan maketlari, jumladan buxoro va shahrisabzning ayrim meʼmoriy yodgorliklari va boshqa eksponatlarni tomosha qilishingiz mumkin. mirzo ulugʻbek memorial muzeyi ulugʻbek rasadxonasi ulugʻbek rasadxonasi - samarqanddagi 15-asr meʼmorchiligining nodir namunalaridan biri, koʻhna astronomik kuzatuv muassasasi.ulugʻbek farmoyishi bilan 1428 — 29 yilda koʻhak (choʻponota) tepaligida ulkan silindr shaklida bunyod etilgan; ayrim qoʻlyozmalar ("boburnoma")ga koʻra, bal. 30,4 m dan iborat 3 qavatli qilib qurilgan. unda oʻndan ortiq turli astronomik qurilma va asboblar bo'lgan. ulardan eng asosiysi radiusi 40,2 m li qoʻshaloq yoydan iborat kvadrant (yoki sekstantga yaqin) qurilma hisoblanadi. …

4 / 22

alar yordamida quyosh, oy, sayyoralar va alohida yulduzlar kuzatilgan. mirzo ulugʻbekning eng yirik astronomik asari "ziji koʻragoniy" rasadxonada yaratilgan. uning qurilishi va keyingi ilmiy faoliyati ulugʻbek taklifi bilan yigʻilgan qator mashhur olimlar gʻiyosiddin koshiy, qozizoda rumiy, ali qushchi va boshqalar nomi bilan bogʻliq. ulugʻbek rasadxonasining arxeologik qoldiqlari 1908-yil v.l. vyatkin rahbarligida olib borilgan qazilma ishlari natijasida topilgan. xususan, bu yerda diametri 48 m keladigan, qalinligi bir gʻisht boʻlgan aylanma devor borligi va uning markazida qoʻshaloq yoydan iborat ulkan bosh qurilmaning qoldiq qismlari aniqlangan. uning katta zallari, turli katta - kichik xonalari boʻlgan. boburning yozishicha, ulugʻbek rasadxonasining sirti koshin va sirli parchinlar bilan bezatilgan. rasadxona ichiga oʻrnatilgan juda katta asbob yordamida quyosh, oy, sayyora va yulduzlar katta aniqlik bilan oʻrganilgan. rasadxonada kutubxona ham boʻlgan. ichki devorda osmon tasviri, yulduzlar xaritasi, togʻ, dengiz, mamlakatlar belgilangan yer shari tasviri ishlangan. keyinchalik u qarovsiz qolib, xvi asrda vayron qilingan. hozir ulugʻbek rasadxonasidagi katta asbob …

5 / 22

asi, shahrimizdagi maktablar va aholi vakillari ishtirok etib, mirzo ulug‘bek haykali poyiga gulchambar qo‘yildi [5: https://uz.wikipedia.org/wiki/mirzo_ulug%ca%bbbek_memorial_muzeyi] mirzo ulug‘bek tavalludining 628 yilligi arafasida mirzo ulug‘bek muzey-majmuasining katalogi ham nashr qilindi. samarqand davlat muzey-qo‘riqxonasi tomonidan chop etilgan ushbu katalog tarixchilar, muzeyshunoslar va keng jamoatchilik uchun mo‘ljallangan katalog kirish so‘zi bilan boshlanib, unda sharq dunyosida ix-xii asrlarda bunyod qilingan dastlabki rasadxonalar al-xorazmiy faoliyat olib borgan bag‘dod va damashq rasadxonalari, umar xayyom faoliyat ko‘rsatgan isfaxondagi rasadxona, nosiruddin tusiyning marog‘adagi (tabriz yaqinida) rasadxonasi tarixiga to‘xtalib, ushbu ilm maskanlarida erishilgan fan yutuqlari mirzo ulug‘bek tomonidan qunt bilan o‘zlashtirilganligiga to‘xtalib o‘tilgan. xv asrda mirzo ulug‘bek hukmronligi yillarida samarqandda to‘plangan ko‘plab olimlarga ulug‘bek tomonidan homiylik qilinib, ular bilan birgalikda o‘sha davrgacha yozilgan ilmiy asarlarning o‘rganilishi, ularga sharhlar yozilishi va natijada yanada aniq ma’lumotlar olish imkonini beradigan, oldingilaridan afzalroq va aniqroq qurilmalarga ega bo‘lgan yangi rasadxona qurish ehtiyoji paydo bo‘lganligi urg‘ulangan. natijada o‘z davrining yirik allomalaridan “aflotuni zamon”, mavlono …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mirzo ulug‘bek memorial muzeyi katalogi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mirzo ulug‘bek muzeyi majmamasi reja: 1. kirish...................................................................................................................3 2. mirzo ulug’bek muzeyi majmuasi....................................................................5-7 3. ulugʻbek rasadxonasi.......................................................................................6-8 ...

This file contains 22 pages in DOCX format (1.0 MB). To download "mirzo ulug‘bek memorial muzeyi katalogi", click the Telegram button on the left.

Tags: mirzo ulug‘bek memorial muzeyi … DOCX 22 pages Free download Telegram