yasash aksiomalari. yasashga doir eng sodda masalalar. sirkul va chizg’ich yordamida yasashga doir elementar masalalar

PPTX 4.8 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1732607122.pptx konstruktiv geometriya aksiomalari. konstruktiv geometriyada geometrik figurani “yasash” deganda uning barcha elementlarini topishni tushuniladi. geometriyaning yasashga doir asosiy talablarni tegishli aksiomalar orqali ifoda qilinadi. konstruktiv geometriya masalalarini ixtiyoriy qurollar vositasida yechishda quyidagi aksi omalar o’rinli deb qabul qilinadi. 1. berilgan, 𝐹 1 𝐹 2 . . . .𝐹 𝑘 figuralarning har biri yasalgan. bu yerda “berilgan figura” va “figura aniqlangan” tushunchalarini ajratib yubormaslik kerak. agar biror”figura berildi”deb aytilsa, bu figura tasvirlangan, chizilgan, ya’ni yasalgan deb tushunish kerak. agar biror “figura aniqlangan” deb aytilsa, bu ibora orqali figuraning o’zi berilmagan bo’lib, faqat figuraning vaziyatini aniqlaydigan elementlar berilgan degan ma ’noni tushunmoq kerak. masalan, to ’g’ri chiziqning ikki nuqtasi berilgan bo ’lsa, bu nuqtalarni birlashtiradigan yagona to ’g’ri chiziq mavjud, ya’nib u to’g’ri chiziq o’zining ikki nuqtasi bilan aniqlangan, biroq bu to’g’ri chiziq o’zining ikki nuqtasi bilan aniqlangan, biroq bu to ’g’ri chiziq yasalmagan(chizimagan) uni yasash kerak. 1. 2. ikkita figura …

di. 1. agar a, b nuqtalar (a ≠ b) belgilangan bo’lsa, ab nurni yasash mumkin. 2. agar o nuqta va ab kesma yasalgan bo’lsa markazi o nuqtada va radiusi r=ab bo’lgan aylanani chizish mumkin. bu aylanani s(o,r)ko’rinishida belgilaymiz. yasashga doir masalalarni b osqichlab yechish masalani to ’g’ri yechishning garovidir. lekin shuni es dan chiqarmaslik kerakki, har qanday masalani yechishda ham bu to’rtta bosqichga qat’iy roiya qilish shart emas. masalaning og ’ir yengilligiga, sodda- murakkabligiga qarab, bu bosqichl arning ba’zilariga to’xtalmasdan ketish ham mumkin. shu aksiomalarga suyanib, quyidagi ba’zi sodda masalalarni yechish mumkin.  𝐴,𝐵 nuqtalar berilgan bo’lsa, 𝐴𝐵 nurni yasang (6-aksioma).  𝐴,𝐵 nuqtalar berilgan bo’lsa, 𝐴𝐵 kesmani yasang. 6-aksiomaga asosan, 𝐴𝐵 va 𝐵𝐴 nurlarni yasaymiz. 3-aksiomaga ko’ra, bu nurlarning kesishmasi izlangan 𝐴𝐵 kesma bo’ladi.  𝐴,𝐵 nuqtalar berilgan bo’lsa, 𝐴𝐵 to’g’ri chiziqni yasang.  agar aylana markazi va radiusiga teng kesma yasalgan bo’lsa, aylanani yasang.  parallel bo’lmagan ikkita …

sm). bu aylananing o nur bilan kesishish nuqtasini 𝐶 1 bilan belgilaymiz. 3-qadam. markazi c 1 nuqtada, radiusi esa bc ga teng bo’lgan aylana chizamiz ( 4-rasm). uning avvalgi aylana bilan kesishgan nuqtalaridan birini 𝐵 1 bilan belgilaymiz. 4-qadam. ob 1 nurni o’tkazamiz (4-rasm). hosil bo’lgan 𝐵 1 𝑂𝐶 1 burchak o nurga qo’yilgan va berilgan a burchakka teng bo’ladi. 2-masala. berilgan ikkita burchak yig’indisiga teng bo’lgan burchak yasang (5a-rasm). yasash: 1-qadam. avval birinchi burchakka teng bo’lgan bac burchakni yasaymiz (5b-rasm). 2-qadam. ac nurga ikkinchi burchakka teng bo’lgan cad burchakni b va d nuqtalar ac nurga nisbatan turli yarimtekislikda yotadigan qilib qo’yamiz. hosil bo’lgan bad burchak berilgan burchaklar yig’indisiga teng burchak bo’ladi. 3-masala. berilgan ikkita burchak ayirmasiga teng burchakni yasang. yasash: berilgan burchaklar e va f bo’lib ∠f > ∠e bo’lsin (6a-rasm). ab nur yasaymiz. ab nurga nisbatan bitta yarim tekislikda joylashadi gan qilib ∠bac = ∠e va ∠bad = …

aridan birini c deb belgilaymiz. 3-qadam. c va o nuqtalardan o’tuvchi oc to’g’ri chiziqni yasaymiz (3-rasm). oc to’g’ri chiziq berilgan a to’g’ri chiziqqa uning o nuqtasidan o’tuvchi perpendikulyar bo’ladi. masala. berilgan a to’g’ri chiziqqa unda yotmaydigan o nuqtadan o’tuvchi perpendikulyar to’g’ri chiziqni yasang. yasash: 1-qadam. markazi o nuqtada bo’lgan, a to’g’ri chiziqni kesib o’tuvchi ixtiyoriy aylana chizamiz. u berilgan to’g’ri chiziqni a va b nuqtalarda kesib o’tsin ( 4-rasm). 2-qadam. markazlari a va b nuqtada bo’lgan, radiusi birinchi chizilgan aylana radiusiga teng aylanalar chizamiz. bu aylanalarning kesishish nuqtalaridan biri o nuqta bo’ladi. ikkinchisini o 1 bilan belgilaymiz (4-rasm). 3-qadam. o va o 1 nuqtalardan o’tuvchi to’g’ri chiziq chizamiz. oo 1 toʻgʻri chiziq berilgan o nuqtadan o’tuvchi a to’g’ri chiziqqa perpendikulyar va unda yotmagan o nuqtadan o’tuvchi to’g’ri chiziq bo’ladi. masala. berilgan kesmani teng ikkiga bo’ling. yasash: ab kesma berilgan bo’lsin. 1-qadam. radiusi berilgan ab kesmaga teng bo’lgan, markazlari esa a …

ib olinadi. natijada asosi y ya’ni yasalishi lozim bo ’lgan figura bilan hamjihatlikda bo’lgan bir qancha yordamchi figuralar hosil bo ’ladi. yordamchi figuralarda masala shartida berilganlar bilan bir qatorda, izlangan ya ’ni yasalishi lozim bo’lgan asosiy figuraning nuqtalari ham joy lashadi. shu tariqa berilganlar va izlanganlar orasidagi bog ’lanishlarni o’rnatish natijasida asosiy figurani yasash imkoniyatlari axtariladi va aniqlanadi. yasash mumkin bo ’lgan yordamchi figura orqali izlangan figurani yasashga o ’tiladi. yasash bosqichi: analiz bosqichida aniqlanganlarni amaliy jihatdan bajarilishini nazarda tutadi. bunda yasalishi mumkin bo ’lgan yordamchi figuralar yasash vositalari yordamida yasaladi va ular orqali yasalishi lozim bo ’lgan asosiy figuraning nuqtalari va elementlari yasab olinadi. isbot bosqichi: masala yechimining sinash bosqichi bo ’lib tahlil bosqichida taxminan chizib olingan asosiy figura bilan yasash bosqichida yasalgan figuraning masala shartlariga javob berishi isbotlanadi. tekshirish bosqichi: masala yechishning ya kunlash bosqichi hisoblanib, unda masala shartida belgilanganlar ga asosan figura yasash mumkinmi ? agar mumkin …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yasash aksiomalari. yasashga doir eng sodda masalalar. sirkul va chizg’ich yordamida yasashga doir elementar masalalar"

1732607122.pptx konstruktiv geometriya aksiomalari. konstruktiv geometriyada geometrik figurani “yasash” deganda uning barcha elementlarini topishni tushuniladi. geometriyaning yasashga doir asosiy talablarni tegishli aksiomalar orqali ifoda qilinadi. konstruktiv geometriya masalalarini ixtiyoriy qurollar vositasida yechishda quyidagi aksi omalar o’rinli deb qabul qilinadi. 1. berilgan, 𝐹 1 𝐹 2 . . . .𝐹 𝑘 figuralarning har biri yasalgan. bu yerda “berilgan figura” va “figura aniqlangan” tushunchalarini ajratib yubormaslik kerak. agar biror”figura berildi”deb aytilsa, bu figura tasvirlangan, chizilgan, ya’ni yasalgan deb tushunish kerak. agar biror “figura aniqlangan” deb aytilsa, bu ibora orqali figuraning o’zi berilmagan bo’lib, faqat figuraning vaziyatini aniqlaydigan elementlar berilgan...

PPTX format, 4.8 MB. To download "yasash aksiomalari. yasashga doir eng sodda masalalar. sirkul va chizg’ich yordamida yasashga doir elementar masalalar", click the Telegram button on the left.

Tags: yasash aksiomalari. yasashga do… PPTX Free download Telegram