keksalik qo'shimcha – qariya yoshidagi kishilar va ijtimoiy xizmatlar

DOCX 20 pages 72.9 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 72.9 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

vi bob. qariya yoshidagi kishilar: ehtiyojlari va ijtimoiy xizmatlar 7.1. qarish nazariyalari va ularni evolyutsiyasi keksalik inson umrining so‘nggi bosqichi hisoblanib, u kishida namoyon bo‘lgan, surunkali kasalliklarga tez-tez yo‘liqadigan aholi guruhini tashkil etadi. keksa kishi mehnatga layoqatsiz va o‘zgalar yordamiga muhtoj bo‘ladi. inson organizmida ro‘y beradigan o‘zgarishlar: jismoniy quvvatning zaiflashuvi, ish qobiliyatining susayishi, tashqi ta'sirlarga moslashish va javob reaksiyalarining sekinlashuvi va boshqalar 55-60 yosh chegarasida vujudga keladi. keksalik davrining boshlanishiga shartli ravishda mehnatga layoqatli yoshdan katta bo‘lgan aholi - 55 va undan yuqori yoshdagi ayollar, 60 va undan yuqori yoshdagi erkaklarni qariyalar guruhiga kiritish mumkin. so‘nggi yillarda inson umrining keksalik davrini tasniflash bo‘yicha turli yondashuvlar vujudga keldi. masalan, gerontologlar tasnifiga ko‘ra, 60-74 yoshdagilar - qariyalar, 75-84 yoshdagilar - keksalar, 85 va undan yuqori yoshdagilar - juda keksalardir. butun jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti tasnificha, 60-74 yoshdagilar - qariyalar, 75-89 yoshdagilar - keksalar, 90 va undan yuqori yoshdagilar - uzoq umr ko‘ruvchilar, …

2 / 20

% amerikaliklar 65 yoshdan kattalarni tashkil etgan bo‘lsa; 2004-yilda 12%, 2011-yilda 21,2 %, 2020- yilda 25,3 % va 2030 yilda esa 31, 5 % tashkil etishi kutilmoqda.[footnoteref:1] [footnoteref:2] [footnoteref:3] [1: socialwelfare, past and present. 406 p.] [2: socialwelfare, past and present. 406 p.] [3: socialwelfare, past and present. 406 p.] 1- jadval aqshda 60 yosh va undan katta yoshdagilarning umum aholi soniga nisbati91 65 yosh va undan kattalar / yil foizda 2010 21,2 2020 25,3 2030 31,5 75 yosh va undan kattalar / yil 2010 8,1 2020 9,0 2030 11,9 85 va undan kattalar / yil 2010 2,0 2020 2,2 2030 2,6 keksa kishilar hayotini belgilovchi ijtimoiy shart-sharoitlar ta'sirida quyidagi muammolar vujudga keldi: · hayot faoliyatining sog‘lig‘i bilan bog‘liq holda cheklanganligi (eng ko‘p tarqalgan surunkali kasalliklar - artirit, yurak-qon tomir kasalliklari, qon bosimi kasalligi, arteroskleroz, ortopedik kasallar); · bandlik (odatda keksalarning 75%i ishlamaydi yoki qisman band bo‘ladi); · moddiy ahvoli …

3 / 20

farovon yashashlari, jamiyat hayotida faol ishtirok etishlari, uzoq umr ko‘rishlari maqsadida davlat tomonidan olib boriladigan chora-tadbirlar (siyosiy, huquqiy, iqtisodiy, tibbiy, ijtimoiy, madaniy, ilmiy, axborot-targ‘ibot) qaratilgan bo‘ladi. ushbu ijtimoiy siyosat doirasiga keksa yoshdagi fuqarolar, siyosat dasturini amalga oshiruvchi muassasalar va subyektlar, barcha toifadagi qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi organlar kiradi. qarilik nazariyalari. qarilik holatini baholash va jamiyatga yaxshi moslashishi maqsadida to‘xtovsizlik nazariyasi, faoliyat nazariyasi, almashinuv va rivojlanish nazariyalari ishlab chiqilgan va amal qilmoqda. to‘xtovsizlik nazariyasi - ushbu nazariya inson hayoti boshlanishida o‘ziga xos xususiyatlarini paydo bo‘lishi bilan belgilanadi va umri mobaynida jiddiy o‘zgarmaydi. u asosan insonning ijtimoiy va yetuk shaxs sifatida rivojlantirib, uning ijtimoiy amaliyotini umr davomiyligiga qarab takomillashtirib borada va shu tariqa inson qarilik sharoitiga moslashadi. faoliyat nazariyasi - inson umri davomida shug‘ullanadigan faoliyat turi hisoblanadi. rivojlanish nazariyasi - inson umrining har bir davriga ko‘nikish va ijtimoiy 92 hayotga moslashishi tushuniladi. almashinish nazariyasi - ushbu holatda yoshlikni keksalikka, oylik ish …

4 / 20

mamlakatlarida pensiya tizimlari moliyaviy barqarorligini ta'minlash, aholi sug‘urta badallarini tartibga solish va pensionerlarga nisbatan to‘lanadigan pensiya badallarini indeksatsiyalash, ularning uzluksizligini ta'minlashga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi. mamlakatdagi umr davomiyligi va pensiyaga chiqish yoshini inobatga olgan holda bmt tomonidan mamlakatdagi qarish koeffitsiyentini hisoblashning quyidagi usullari qabul qilingan: m'm=^-.1ot%, c bu yerda: - aholi tarkibida 60 yoki 65 yoshdan katta bo‘lgan aholi soni; 92 socialwelfare, past and present. 409 p. 93 socialwelfare, past and present. 409 p. s - mamlakatdagi umumiy aholi soni. odatda w60 koeffitsiyenti rivojlanayotgan, o‘tish iqtisodiyoti mamlakatlarida qo‘llaniladi. bunga sabab ushbu mamlakatlarda iqtisodiy-ijtimoiy sohadagi muammolarning borligi, aholi umr davomiyligi ko‘rsatkichi nisbatan pastligi, aholining pensiyaga chiqish yoshi erta belgilanganligi va boshqa omillar bilan izohlanadi. w65 esa asosan rivojlangan, aholi umr davomiyligi yuqori va aholini pensiyaga chiqish yoshi nisbatan kechroq belgilangan mamlakatlarda qo‘llaniladi. 2- jadval j.boje - grane - e.rossetlarning aholini demografik keksayish jarayonini baholash shkalasi[footnoteref:4] [4: megkob …

5 / 20

ar demografik keksayishning boshlang‘ich darajasidagi mamlakatlar, keksayishning o‘rta darajasidagi, yuqori va eng yuqori daradagi mamlakatlarga ajratiladi (2-jadval). mamlakatlarni aholini keksayish koeffitsiyenti w65 orqali hisoblangan taqdirda oon shkalasi bo‘yicha mamlakatlar yosh mamlakatlar, keksayish arafasidagi va aholisi keksa mamlakatlar guruhlariga ajratiladi (3-jadval). 3- jadval bmtning aholini demografik keksayish darajasini baholash shkalasi95 bosqichlar aholining keksayish darajasi 1 7 demografik keksa mamlakatlar bmt tomonidan aholini demografik yosh tarkibi jihatdan keksayishini baholash amaliyotida yuqorida keltirilgan ikki usulni umumiy tarzda o‘zida aks ettiruvchi uslubiyotga ko‘ra, mamlakatlardagi jami aholi tarkibida 60 yosh va undan kattalarning ulushiga ko‘ra demografik yosh, keksayib borayotgan, keksa va demografik keksa mamlakatlar guruhlariga ajratiladi (4-jadval). 4- jadval mamlakatlarning aholini keksayish darajasiga ko‘ra guruhlanishi[footnoteref:5] [footnoteref:6] [5: megkob b. m. ^emorpa^ua. m.: hh$pa-m, 2008. 688 c. ma'lumotlari asosida tuzilgan] [6: birlashgan millatlar tashkiloti ma'lumotlariga asosan muallif tomonidan tuzilgan.] jami aholi tarkibida 60 va undan katta yoshdagilarning ulushi, %da guruhning nomi i 8 foizdan kam demografik …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "keksalik qo'shimcha – qariya yoshidagi kishilar va ijtimoiy xizmatlar"

vi bob. qariya yoshidagi kishilar: ehtiyojlari va ijtimoiy xizmatlar 7.1. qarish nazariyalari va ularni evolyutsiyasi keksalik inson umrining so‘nggi bosqichi hisoblanib, u kishida namoyon bo‘lgan, surunkali kasalliklarga tez-tez yo‘liqadigan aholi guruhini tashkil etadi. keksa kishi mehnatga layoqatsiz va o‘zgalar yordamiga muhtoj bo‘ladi. inson organizmida ro‘y beradigan o‘zgarishlar: jismoniy quvvatning zaiflashuvi, ish qobiliyatining susayishi, tashqi ta'sirlarga moslashish va javob reaksiyalarining sekinlashuvi va boshqalar 55-60 yosh chegarasida vujudga keladi. keksalik davrining boshlanishiga shartli ravishda mehnatga layoqatli yoshdan katta bo‘lgan aholi - 55 va undan yuqori yoshdagi ayollar, 60 va undan yuqori yoshdagi erkaklarni qariyalar guruhiga kiritish mumkin. so‘nggi yillard...

This file contains 20 pages in DOCX format (72.9 KB). To download "keksalik qo'shimcha – qariya yoshidagi kishilar va ijtimoiy xizmatlar", click the Telegram button on the left.

Tags: keksalik qo'shimcha – qariya yo… DOCX 20 pages Free download Telegram