bo’g’imoyoqlilarning keng tarqalish sabablari

DOCX 35 pages 949.7 KB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 949.7 KB

File type DOCX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

o’zbekiston respublikasi oliy talim vazirligi toshkent milliy unversiteti “zoologiya kafedrasi “zoologiya” fanidan ( kurs ishi ) mavzu: bo’g’imoyoqlilarning keng tarqalish sabablari. bajardi: . tekshirdi: mavzu: bo’g’imoyoqlilarning keng tarqalish sabablari. reja: i. kirish. ii. adabiyotlar sharhi 2.1. bo’g’imoyoqlilar haqida umumiy malumot. 2.2. bo’g’imoyoqlilarning ko’payishi. 2.3. bo’gimoyoqlilarning tuzilishi va turlari. 3. xulosa. 4. foydalanilgan adabiyotlar. i. kirish. zoologiya grеkcha “zoon”-hayvon, “logos”-ta'limot, fan dеgan ma'noni bildirib, uning prеdmеti, o`rganish ob'еkti hayvonot dunyosidir. hozirgi paytda planеtamizda 1.5 million tur hayvonlar borligi haqida ma'lumotlar mavjud. ba'zi mualliflarning hisobiga ko`ra, hayvon turlari 2-3 millionga borar ekan. hayvonlarning еrda tarqalish zichligi ham juda xilma-xil bo`lib, birnеcha kvadrat kilomеtr maydonga bitta fil to`g`ri kеlsa, gidrobia dеb nomlangan shilliqurt ning 15000 tasi azov dеngizi ostidagi bir kvadrat mеtr maydonda uchraydi. sankpеtеrburg shaxri atrofidagi o`tloqlarda olib borilagan kuzatishlarda 400 santimеtr kvadrat maydonda 3000 dona turli hayvonlar uchrashi aniqlangan. zoologiyaning asosiy vazifalari qatoriga hayvonlarning tuzilishi, xilma-xilligi, ularnng orasidagi qon-qarindoshlik aloqalari, tarqalishi, …

2 / 35

otlar o’tkazilgan. chet davlatlarida ham bizning yurtimizda ham bu tur haqida juda qiziqish bilan tadqiqotlar va izlanishlar o’tkazilgan. bugungi kurs ishimizda ham mana shunday bir kichikgina izlanishlarlarimiz natijasida topilgan malumotlarimiz bilan tanishib chiqsak maqsadga muovfiq bo’ladi. ii. adabiyotlar sharhi 2.1. bo’g’imoyoqlilar haqida umumiy malumot. boʻgʻimoyoqlilar (arthropoda) - umurtqasiz hayvonlar tipi. b.ning ajdodi tuban tuzilgan dengiz halqali chuvalchanglari hisoblansada, ularning bitta yoki bir necha umumiy ajdodlardan kelib chiqqanligi toʻgʻrisidagi muammo hozirgacha uzilkesil hal etilmagan. eng qad. boʻgʻimoyoklilardan trilobitasimonlar quyi kembriy qatlamlaridan boshlab uchraydi. ordovik va silur davrida b. quruqlikka chiqishgan. b.ning tanasi va oyoqlari boʻgʻimlarga boʻlingan (b. nomi ham ana shundan olingan), ikki tomonlama simmetriyali. tanasi qattiq xitin kutikula bilan qoplangan. xitin qoplogʻich tashqi skelet funksiyasini ham bajaradi, unga ichki tomondan muskullar birikadi. tana boʻgʻimlari geteronom, yaʼni ularning shakli va kattaligi har xil boʻladi. b. tanasi, odatda, bosh, koʻkrak va qorin boʻlimlaridan iborat. lekin baʼzan tananing turli boʻlimlari oʻzaro har xil …

3 / 35

alchanglarning metanefridiylariga oʻxshash boʻlgan antennal, koksal va maksillar bezlar — selomoduklardan yoki ichak oʻsimtalari — malpigi naychalaridan iborat. qon aylanish sistemasi ochiq, qon aylanish organlari har xil darajada rivojlangan. nerv sistemasi gangliylarning qoʻshilishidan hosil boʻladigan bosh miya va qorin nerv zanjiridan iborat. qorin nerv zanjiridagi nerv gangliylari tana boʻgʻimlarining oʻzgarishiga moye holda turli darajada konsentratsiyalashgan boʻladi. koʻpchilik b.ning yaxshi rivojlangan sezgi organlari, jumladan murakkab fasetkali koʻzlari, har xil mexano va xemoreseptorlari, eshitish, muvozanat saqlash, ovoz chiqarish organlari boʻladi. deyarli barcha b. ayrim jinsli. jinsiy dimorfizm yaxshi rivojlangan. jinsiy yoʻl bilan (baʼzan partenogenez) koʻpayadi. koʻpchilik turlari metamorfoz orqali rivojlanadi. qattiq tana qoplogʻichi b.ning oʻsishiga toʻsqinlik qiladi. shuning uchun b. faqat eski xitin qoplogʻichni tashlash (tullash), yangi xitin pust hosil qilish orqali oʻsadi. tana boʻshligʻi aralash tipda (miksotsel). muskullari toʻptoʻp boʻlib joylashgan. koʻpchilik b.ning yuragi naysimon, koʻp kamerali, qoni tana suyuqligiga oʻxshash boʻlib, gemolimfa deyiladi. b. tipi 4 ta kenja tip: trilobitasimonlar …

4 / 35

iyatga ega. b. orasida organik qrldiqlarini oʻzlashtirib, tuproq hosil boʻlishi jarayonida faol ishtirok etadigan; odam va hayvonlarda parazitlik qiladigan va kasallik tarqatadigan; gullarni changlatib, oʻsimliklarning hosildorligini oshirishga imkon beradigan; qishloq xoʻjaligi ekinlarini yeb, zararkunandalik qiladigan turlari ham koʻp. bogimoyoqlilar tipining umumiy tavsifi. bo‘g‘imoyoqlilar tipi nihoyatda xilma-xil tuzilgan va har xil muhitga moslashgan 2,0 mln. turdan ortiq umurtqasizni o‘z ichiga oladi. ular turlarining xilma xilligi jihatidan boshqa hamma hayvonlarni birga qo‘shib hisoblanganda ham bir necha marta ustun turadi. ular tanasi xitin kutikula bilan qoplangan. ko‘pchilik hayvonlar kutikulasiga ko‘p miqdorda ohak shimilishi natijasida juda qattiqdashadi. kutikula hayvonlar tanasini kimyoviy va mexanik ta′sirdan himoya qiladi; organlar uchun tashqi tayanch skelet funksuiyasini o‘taydi. bo‘g‘imoyoqlilarning tanasi va oyoqlari bo‘g‘imlarga bo‘lingan. bo‘ g‘imlarning tuzilishi va o‘lchami har xil - geteronom bo‘ ladi. kutikula har bo‘imda to‘rttadan plastinka - skleritlarni hosil qiladi. orqa plastinka- tergit, ikki yon plastinkalar -plevrit va ostki qorin plastinkasi- sternit deyiladi. kutikula qalin …

5 / 35

omiumiga, boshqa to‘rtta bo‘g‘imi tana bo‘g‘imlariga mos keladi. ko‘krak 3-8 bo‘g‘imdan iborat; unda yurish oyoqlari va qanotlari (hasharotlarda) joylashgan. bo‘g‘imoyoqlilarning to‘p bo‘lib joylashgan ko‘ndalang targ‘il muskullari halqalilar teri- muskul xaltasi devori va silliq muskullaridan keskin farq qiladi. ularning embrional rivojlanishida dastlab selom shakllana boshlaydi. lekin bu jarayon tugallanmay selom devori yemirilib, selom birlamchi tana bo‘shlig‘i qoldig‘i bilan qo‘shilib ketib, aralash tana bo‘shlig‘i - miksotsel shakllanadi. qon aylanish sistemasi ochiq bo‘lib, tanasining orqa tomonida joylashgan uzunchoq yoki pufakka o‘xshash yurakdan boshlanadi. qon yurakka klapanli teshiklar - ostiylar orqali o‘tib, bevosita yoki bir necha tomirlari (arteriyalar) orqali tana bo‘ shlig‘iga chiqib ketadi. qoni tana suyuqligi bilan aralashib ketgan. shuning uchun uni gemolimfa deb ataladi. nafas olish organlari - jabra, o‘pka yoki traxeyalar. jabralar - birlamchi suvda yashovchi bo‘g‘imoyoqlilar, traxeya va o‘pkalar - quruqlik bo‘ g‘imoyoqlilari uchun xos organlar. suv bo‘g‘imoyoqlilarining ayirish organlari halqalilar metanefridiylari o‘zgarishidan hosil bo‘lgan bir juft naysimon koksal bezlardan …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bo’g’imoyoqlilarning keng tarqalish sabablari"

o’zbekiston respublikasi oliy talim vazirligi toshkent milliy unversiteti “zoologiya kafedrasi “zoologiya” fanidan ( kurs ishi ) mavzu: bo’g’imoyoqlilarning keng tarqalish sabablari. bajardi: . tekshirdi: mavzu: bo’g’imoyoqlilarning keng tarqalish sabablari. reja: i. kirish. ii. adabiyotlar sharhi 2.1. bo’g’imoyoqlilar haqida umumiy malumot. 2.2. bo’g’imoyoqlilarning ko’payishi. 2.3. bo’gimoyoqlilarning tuzilishi va turlari. 3. xulosa. 4. foydalanilgan adabiyotlar. i. kirish. zoologiya grеkcha “zoon”-hayvon, “logos”-ta'limot, fan dеgan ma'noni bildirib, uning prеdmеti, o`rganish ob'еkti hayvonot dunyosidir. hozirgi paytda planеtamizda 1.5 million tur hayvonlar borligi haqida ma'lumotlar mavjud. ba'zi mualliflarning hisobiga ko`ra, hayvon turlari 2-3 millionga borar ekan. hayvonlarning еrda...

This file contains 35 pages in DOCX format (949.7 KB). To download "bo’g’imoyoqlilarning keng tarqalish sabablari", click the Telegram button on the left.

Tags: bo’g’imoyoqlilarning keng tarqa… DOCX 35 pages Free download Telegram