geomexanika fani toʻgʻrisida umumiy maʼlumot

DOCX 3 sahifa 30,6 KB Bepul yuklash

3 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 30,6 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 3

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (3 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 3

1. geomexanika fani to’g’risida umumiy ma’lumot.geomexanika (geo... yermexanikasi) (togʻ jinslari mexanikasi) — tabiiy va texnologik omillar taʼsiridan togʻ jinslarining fizik-mexanik xossalari, zoʻriqish holati, deformatsiyalanishi va yemirilishini oʻrganadigan fan. taʼsir etuvchi omillarning asosiylari termik (yerning sovishi va isishi) va mexanik (gravitatsiya, yerning aylanishi natijasida hosil boʻladigan markazdan qochuvchi kuchlar, koinot jinslarining tortilishi) jarayonlar hisoblanadi. g.ning asosiy vazifasi yer poʻsti ayrim uchastkalarining zoʻriqqan deformatsion holati (kattiq, suyuq va gaz holatidagi fazalari)ning oʻzgarishini tushuntirish va kelajakda boʻladigan oʻzgarishlarni bashorat qilishdan iborat. g. togʻ jinslari mexanik xususiyatlarining paydo boʻlish obyektiv qonuniyatlarini va yerning maʼlum qismlarining siljishi, mustahkamlanishi va yemirilishi sabablarini oʻrganadi. g. 19- va 20-asrlar boʻsagʻasida geofizikanint bir boʻlimi sifatida geol. va mexanika fanlarining tutashgan sohasida vujudga kelgan. muhandislik geol.si, yaxlit muhit mexanikasi, gidro va gaz-mexanika, termodinamika bilan ham aloqador. bu fanlarning metodlari g. tadqiqotlarida keng ishlatiladi. 2 kon massivi tushunchasiga ta’rif bering.kon massivi kon lahimlarini о‘tishga qadar turg‘un holatda bо‘ladi va bu tog‘ …

2 / 3

olatini aniqlashda qо‘llash mumkin. bu nafaqat qoyali tog‘ jinslari uchun, balki plastik tog‘ jinslari uchun ham qо‘llanilishi mumkin, chunki uncha kuchli bо‘lmagan bosim о‘zgarishida (dastlabki holatdan mustahkamlagich о‘rnatilishigacha) kuchlanganlik va deformatsiya о‘rtasida chiziqli bog‘liqlik mavjud bо‘ladi. agar lahim konturi bо‘yicha vaqtinchalik mustahkammlagich о‘rnatilmasa, parchalangan tog‘ jinslari bо‘laklari bо‘shliq bilan kon lahimi kо‘ndalang kesimi о‘lchamlari ma’lum mustahkam shakl hosil qilmagunga qadar tushaveradi. bu shakl arkasimon tus oladi. lahim devorlari atrofida siquvchi kon bosimi jamlanishi natijasida kuchlanganlik holatini paydo qiladi 1. tog’ jinslarining fizik xossalari. 1. tuzilishi va tarkibi har–xil bо‘lgan minerallar shuningdek kо‘p fazali tog‘ jinslari elektr maydoniga, issiqlik maydoniga, tashqi yuklama ta’siriga turlicha munosabatda bо‘ladi (о‘zini turlicha tutadi) chunki ularning fizik–mexaniq xossalari turlicha bо‘ladi. 1. ma’lum fizik maydon yoki muhit ta’siriga tog‘ jinsining javob reaksiyasi (о‘zini tutishi) tog‘ jinsining fizik xossasi deyiladi. 1. tog‘ jinsining har-bir fizik xossasi bir yoki bir nechta parametrlar bilan baholanadi va miqdoriy о‘lchovlarda hisoblanadi. 1. …

3 / 3

ash va ishga tushirish jarayonlari tog` jinslarining quyidagi mexanik xossalariga bog`liq: taranglik, zichlik, deformatsiya, siqilish, egilish va uzilishga qarshi mustahkamlik, plastiklik va boshqalar. jumladan, konlarda qatlam bosimining o’zgarishi (qatlam maydonidagi taqsimoti) tog` jinslarining tarangligi, suyuqlik va gazlarning siqiluvchanligiga bog`liq. qatlam bosimi komaygan sari kavaklardagi suyuqlik (neft va gaz) kengayadi, kovaklar, esa qatlamdan yer yuzasigacha bo’lgan tog` jinslarining og`irligi, ya'ni tog` bosimi natijasida torayadi. bu mexanizm ta'sirida qatlamdan quduqlarga anchagina neft sirqib chiqadi. (bu qo’shimcha olinadigan neft taranglik zaxirasi deb ham ataladi). tog` jinsi va suyuqliklarning taranglik miqdori (siqiluvchanlik koeffitsienti) alohida bir birlik hajm uchun kichik bo’lgani bilan konlardagi qatlamlar katta hajm egallaganligi uchun, ularda bu koeffitsient ta'siri sezilarli darajada bilinadi. bu haqda keyingi boblarda batafsil tushuncha beriladi 1. tog’ jinslarining mustahkamligi va mustahkamlik shkalasi. tog‘ jinsining mustahkamligi bu uning yemirilishga (burg‘ulashga, portlatishga, kesishga va hokaza) bо‘lgan qarshiligi bu tushunchani prof m m protodyakonov fanga kiritgan va miqdor jihatdan mustahkamlik koyeffitsiyenti …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 3 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"geomexanika fani toʻgʻrisida umumiy maʼlumot" haqida

1. geomexanika fani to’g’risida umumiy ma’lumot.geomexanika (geo... yermexanikasi) (togʻ jinslari mexanikasi) — tabiiy va texnologik omillar taʼsiridan togʻ jinslarining fizik-mexanik xossalari, zoʻriqish holati, deformatsiyalanishi va yemirilishini oʻrganadigan fan. taʼsir etuvchi omillarning asosiylari termik (yerning sovishi va isishi) va mexanik (gravitatsiya, yerning aylanishi natijasida hosil boʻladigan markazdan qochuvchi kuchlar, koinot jinslarining tortilishi) jarayonlar hisoblanadi. g.ning asosiy vazifasi yer poʻsti ayrim uchastkalarining zoʻriqqan deformatsion holati (kattiq, suyuq va gaz holatidagi fazalari)ning oʻzgarishini tushuntirish va kelajakda boʻladigan oʻzgarishlarni bashorat qilishdan iborat. g. togʻ jinslari mexanik xususiyatlarining paydo boʻlish obyektiv qonuniyatl...

Bu fayl DOCX formatida 3 sahifadan iborat (30,6 KB). "geomexanika fani toʻgʻrisida umumiy maʼlumot"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: geomexanika fani toʻgʻrisida um… DOCX 3 sahifa Bepul yuklash Telegram