fotosintez reaksiyalari va fotosintetik fosforlanish

DOC 186,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1425984503_60265.doc fotosintez reaksiyalari va fotosintetik fosforlanish reja: 1. fotosintezning yorug’likda boradigan reaksiyalari. 2. yorug’likning spektral tarkibi, energiyasi va fotosintezda foydalaniladigan qismi. 3. pigmentlarning yorug’lik energiyasini yutish qobiliyati. 4. xlorofill molekulasi yutgan kvantlardagi elektronlarning harakat darajalari. 5. yorug’lik nurlarining foydali koeffisiyentlari. 6. suvning fotolizi va kislorodning ajralib chiqishi. 7. yorug’likda fosforlanish jarayonlari va ularning mahsulotlari. tayanch so’zlar: fotosintez, bosqichlar, reaksiyalar, yorug’lik energiyasi, spektrlar, to’lqin uzunligi, singlet holatlar, triplet, emmerson effekti, fotosistema, xill reaksiyasi, radioaktiv izotoplar, fotosintetik fosforlanish, siklik fosforlanish, nosiklik fosforlanish, nadf. n2, atf, adf, fosfor kislotasi, sitoxrom, plastosianin, elektron, reaksion markaz. yashil o’simliklarda yorug’lik energiyasi ishtirokida organik moddalar hosil bo’lishi va molekulyar kislorod ajralib chiqishini ifodalovchi sxematik tenglamani ko’rsatgan edik. yorug’lik 6co 2 +12h 2o c6 h 12 o6+6h 2 o+6o2; xlorofill bu tenglama oddiy kimyoviy reaksiya tenglamasi bo’lmay, balki minglab reaksiyalar yig’indisini ifodalovchi xarakterga ega. barcha reaksiyalar yig’indisi asosan ikkita bosqichni o’z ichiga oladi: 1) yorug’likda boradigan reaksiyalar, 2) …

u faqat kvantlar yoki fotonlar holida ajraladi va tarqaladi. har bir kvant yorug’lik ma’lum darajada energiya manbasiga ega. bu energiya miqdori asosan yorug’likning to’lqin uzunligiga bog’liq bo’lib, quyidagi formula bilan aniqlanadi: ye=hs bu yerda ye – kvant energiyasi, joul (kj) hisobida, h – yorug’lik konstantasi, doimiy son 6,26196*10 –34 j/s, - to’lqin uzunligi, s – yorug’lik tezligi 3*1010 sm/s. quyosh yorug’ligining ko’zga ko’rinadigan va fotosintetik aktiv qismidagi (400 – 750 nm) nurlarda har bir kvantning energiyasi turlicha bo’ladi. masalan, to’lqin uzunligi 400 nm ga teng bo’lgan spektrning bir kvantining energiyasi 299, 36 kj ga teng, shu asosda 500 nm – 239,48 kj, 600 nm – 199,71 kj, 700 nm – 170,82 kj va hokazo. har bir pigment, jumladan xlorofill molekulasi bir kvant yorug’lik energiyasini yutish qobiliyatiga ega. pigmentlarning bir molekulasi birdaniga ikki kvant monoxromatik yorug’likni yutolmaydi. kvant yorug’lik pigment molekulasining birorta elektroni tomonidan yutiladi va bu elektron ko’zgalgan holatga o’tadi. …

ilgan kvant yorug’lik nuri hisobiga fotosintez jarayonida ajralib chiqqan o2 yoki o’zlashtirilgan co2 ning miqdori bilan belgilanadi. shuni hisobga olish zarurki, yutilgan hamma nurlar (ayniqsa qizil ) foydali bo’lsa ham ular energiyasining ancha qismi xlorofill molekulasida elektronlar kuchishi jarayonida yo’qotiladi. natijada bu energiya foydali koeffisiyentining (fk) kamayishiga sababchi bo’ladi. bir molekula co2 ning to’la o’zlashtirilishi uchun 502 kj energiya sarflanadi. demak bu reaksiyaning amalga oshishi uchun to’lqin uzunligi 700 co2 + h2 o [ch2 o] + o2 nm ga teng bo’lgan qizil nurlarning uch kvanti yetarli bo’ladi. chunki bu nurlarning har bir kvanti 171 kj energiyaga ega. amalda esa bir molekula so2 ning to’la o’zlashtirilishi va o2 ning ajralib chiqishi uchun 8 kvant talab etiladi. ya’ni fotosintez jarayonida foydalaniladigan qizil nurlarning foydali koeffisiyenti 40 % ga yaqin bo’ladi. ko’k-binafsha nurlarning foydali koeffisiyenti yanada pastrok (21 %). o’simliklarga yorug’likning to’lqin uzunligi 400 nm ga teng ko’k spektri ta’sir ettirilsa, foydali koeffisiyent …

bu suv fotolizidir. suvning yorug’lik energiyasi ta’sirida parchalanishi fotoliz deyiladi. uning mavjudligini birinchi marta 1937 yilda r.xill barglardan ajratib olingan xloroplastlarda aniqladi. shuning uchun mazkur jarayon xill reaksiyasi deb ataladi. ya’ni ajratib olingan xloroplastlarga yorug’lik ta’sir etganda co2 siz sharoitda ham kislorod ajralib chiqishi kuzatiladi (a – vodorod): yorug’lik 2h2o +2a 2a h 2 + o2; xlorofill bu xill reaksiyasidan xloroplastlarning faollik darajasini aniqlashda foydalaniladi. ajralib chiqayotgan molekulyar kislorodning manbasi suv ekanligini 1941 yilda a.p.vinogradov va r.ye.teys izotoplar usulidan foydalanish yo’li bilan tasdiqladilar. havodagi umumiy kislorodning: o16 – 99,7587% ni, o17 – 0,0374 % ni tashkil etadi. shu yilning o’zida amerikalik olimlar s.ruben va m.kamen h2o va co2 larni og’ir izotop o18 bilan sintez qilish va fotosintez jarayonini kuzatish usuli bilan ajralib chiqayotgan kislorodning manbasi suv ekanligini yana bir marta tasdiqladilar. natijada kislorod ajralib chiqadi. hosil bo’lgan vodorod protoni va elektroni akseptorlar yordamida co2 ni o’zlashtirish manbai bo’lib hisoblanadi. bu …

oroplast bu jarayon mitoxondriyalarda kechadigan oksidativ fosforlanishdan farq qiladi. yorug’likda bo’ladigan fosforlanishni 1954 yilda d.i.arnon va uning shog’irdlari kashf etdilar. yashil o’simliklarda fotosintetik fosforlanishning mavjudligi juda katta ahamiyatga ega. chunki hosil bo’ladigan atf molekulalari hujayradagi eng erkin kimyoviy energiya manbasidir. har bir atf molekulasida ikkita makroergik bog’ mavjud. ularning har birida 8 – 10 kkal energiya bor. makroergik bog’larning o’zilishi natijasida ajralgan kimyoviy energiya hujayradagi reaksiyalarda sarflanadi. xloroplastlardagi yorug’likda fosforlanish reaksiyalari ikki asosiy tipga bo’linadi: 1) siklik fotosintetik fosforlanish 2) siklsiz fotosintetik fosforlanish. 19-rasm. siklik fotosintetik fosforlanish birinchisida xlorofill molekulasi yutgan va samarali hisoblangan barcha yorug’lik energiyasi atf sintezlanishi uchun sarflanadi. reaksiya tenglamasini quyidagicha ko’rsatish mumkin: yorug’lik 2adf +2h3po4 2atf xloroplast quyoshning yorug’lik energiyasini yutgan xlorofill ko’zg’algan holatga o’tadi va uning molekulasi elektronlar donori sifatida yuqori energetik potensialga ega bo’lgan tashqi qavatdagi elektronlardan bittasini chiqarib yuboradi. elektronning chiqarib yuborilishi natijasida xlorofill molekulasi musbat zaryadlanib qoladi. qisqa muddat ichida (10-8 – …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "fotosintez reaksiyalari va fotosintetik fosforlanish"

1425984503_60265.doc fotosintez reaksiyalari va fotosintetik fosforlanish reja: 1. fotosintezning yorug’likda boradigan reaksiyalari. 2. yorug’likning spektral tarkibi, energiyasi va fotosintezda foydalaniladigan qismi. 3. pigmentlarning yorug’lik energiyasini yutish qobiliyati. 4. xlorofill molekulasi yutgan kvantlardagi elektronlarning harakat darajalari. 5. yorug’lik nurlarining foydali koeffisiyentlari. 6. suvning fotolizi va kislorodning ajralib chiqishi. 7. yorug’likda fosforlanish jarayonlari va ularning mahsulotlari. tayanch so’zlar: fotosintez, bosqichlar, reaksiyalar, yorug’lik energiyasi, spektrlar, to’lqin uzunligi, singlet holatlar, triplet, emmerson effekti, fotosistema, xill reaksiyasi, radioaktiv izotoplar, fotosintetik fosforlanish, siklik fosforlanish, nosiklik fosforlani...

Формат DOC, 186,5 КБ. Чтобы скачать "fotosintez reaksiyalari va fotosintetik fosforlanish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: fotosintez reaksiyalari va foto… DOC Бесплатная загрузка Telegram