laboratoriya ishi №4: dispers sistemalarning elektr xossalari. elektroforez va elektroosmos

DOCX 5 sahifa 281,0 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 281,0 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 5

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

laboratoriya ishi №4 dispers sistemalarning elektr xossalari. zarracha zaryadini aniqlash. elektroforez, elektroosmos nazariy qism kolloid zarrachalarda (granulalarda) elektr zaryadi borligi uchun ular elektr maydonida harakat qiladilar. kolloid zarrachalar elektr maydonida o’ziga teskari ishora bilan zaryadlangan elektrod tomonga, diffuzion qavat qarshi ionlari esa teskari tomonga harakat qiladi. kolloid zarrachalarning elektr maydoni ta’sirida harakat qilishi elektroforez deb ataladi. bu hodisani moskva universitetining professori f.f.reys kashf etgan. kolloid zarrachalarning ishorasini va kattaligini hamda ularning ayni elektr maydonida harakat tezligini elektroforez yordamida topish mumkin. elektroforez, elektroliz kabi, ikki tomonlama protsessdir. bularning farqi shundan iboratki, elektroforez faradey (elektroliz) qonunlariga bo’ysunmaydi, chunki elektrodlardan biriga kolloid moddaning zaryadlangan ko’p sonli zarrachalarini, ikkinchisiga esa faqat qarshi ionlarni beradi. elektroforezdan, masalan, suvda suspenziyalangan moddalarni suvsuzlantirishda gil yoki kaolinni suvli sistemalardan ajratib olishda foydalaniladi. suyuqlikning elektr maydonida g’ovak jism (diafragma) orqali elektrodlar tomon harakat qilishi elektroosmos deyiladi. fazalararo sirtda sodir bo‘ladigan elektr hodisalarni (xuddi adsorbsiya singari) ortiqcha sirt energiyasining mavjudlik …

2 / 5

vozanat holat qaror topadi (chunki hosil bo‘lgan potentsial ionlarning bir fazadan ikkinchi fazaga o‘tishiga qarshilik ko‘rsatadi). fazalararo elektr hodisalar dispers sistemalarning stabillanish, koagullanish, elektrokapillyar va elektrokinetik hamda ion almashinish xossalarini tushunish uchun ahamiyatga ega bo‘lganidan bu jarayonlarning umumiy nazariyasi kolloid kimyo kursida mufassal bayon etiladi, ular ilm-fanning boshqa sohalarida (masalan, elektrod jarayonlar nazariyasida, yarimo‘tkazgichlar kimyosida, katalitik jarayonlar va biologiya sohalarida) ham katta ahamiyatga ega. qo‘sh elektr qavatning hosil bo‘lishi haqida uch xil mexanizm taklif etilgan. ulardan birinchisi – ion yoki elektron tarzidagi zaryadning bir fazadan ikkinchi fazaga o‘tishidan iborat. masalan, gaz faza bilan chegaralanib turgan metall o‘z ionlarini gaz fazaga bera oladi. bu jarayon vaqtida bajarilgan ishning kattaligi metalldan elektronni chiqarib yuborish uchun kerakli ish qiymati bilan o‘lchanadi. metalldan elektronning chiqib ketish intensivligi temperatura ortgan sari orta boradi; bu hodisa fizika kursida termoelektron emissiya deb ataladi. uning oqibatida metall musbat zaryadga, gaz faza manfiy zaryadga ega bo‘lib qoladi. chegara sirtda …

3 / 5

tortib neytrallanib turadi. endi suvga kumush nitrat (ya`ni suvda yaxshi eriydigan kumush tuzi) qo‘shsak, kumush ionlarining elektrokimyoviy potentsiali ortib ketadi. shuning natijasida kumush yodid sirtidan yod ionlari eritmaga ko‘proq o‘ta boshlaydi. cho‘kma sirti musbat zaryadli bo‘lib qoladi, yod ionlar esa qarshi ionlar vazifasini o‘tay boshlaydi; ba`zan bu hodisa avtoadsorbtsiya deyiladi, chunki bunday chegara sirtga o‘sha sirt moddasi tarkibidagi element ioni ko‘proq adsorbtsiyalanadi. bunga asoslanib fayans va panet chegara sirt zaryadini aniqlash uchun quyidagi qoidani ta`rifladilar: biror eritmaga biror faza tushirilsa, eritmadan o‘sha faza moddasi tarkibiga kirgan element ionlari birinchi navbatda adsorbilanadi. binobarin, eritmaga tushirilgan faza chegarasining zaryadi o‘sha ionlarning zaryadi ishorasi bilan bir hil bo‘lib qoladi. qo‘sh elektr qavat hosil bo‘lishining ikkinchi mexanizmi qattiq faza tarkibiga kirmaydigan ionlarning fazalararo sirtga tanlab adsorbilanishidan iborat. bu holda sistemaga aralashib qolgan qo‘shimcha moddalar tarkibilagi ionlar adsorblanadi. masalan, metall – suv sistemasiga nacl eritmasi qo‘shilsa, metall sirtiga xlorid ionlari adsorbilanadi. metall sirtida ortiqcha manfiy …

4 / 5

h. 2. kolloid zarrachalar zaryadining ishorasini va harakat tezligini aniqlash usuli bilan tanishish. ish uchun kerak bo’ladigan asbob va reaktivlar: 100 ml li silindr, gil, shisha nay, distillangan suv, misdan yasalgan elektrodlar, batareya, 0,05n li kaliy yodid, 0,05n li kumush nitrat eritmalari. 1-tajriba. elektroforezni kuzatish. ishning borishi: o‘lchami 8x15 sm va 4 sm qalinlikdagi loy parchasiga 2 dona 1,5 –2 sm diametrli shisha nay tiqiladi. shisha naylarga yaxshilab yuvilgan qumdan 0, 5 sm qalinlikda solinadi. so‘ngra qum yuzasidan 2 –3 sm yuqori balandlikda turadigan qilib suv solinadi. ikkala nayga misdan iborat elektrod tushiriladi va ular batareyaga (2v) ulanadi. bir necha minut o‘tar –o‘tmas elektroforez hodisasi kuzatiladi. musbat elektrod tushirilgan naydagi suv loyqalanadi. chunki loy zarrachalari sekin –asta ko‘tarilib, suvda suspenziya hosil qiladi. bu nayda suv kamaya boradi. loy zarrachalarining manfiy ekanligidan dalolat beradi. 2-rasm. zaryadlangan zarrachalarni harakatlantirish: 1,2-naylar. 2-tajriba. kolloid zarracha zaryadining ishorasini topish. agbr ning zaryad ishoralari har xil …

5 / 5

a orqali kolloid eritma to‘ldiriladi. tirsaklarga probka yordamida elektrodlar o‘rnatiladi. tok kenotron to‘g’rilagichdan (kuchlanishi 100 v) beriladi. tok ulangandan bir necha minut o‘tgach elektrodlardan birinchi kolloid zarrachalar yig’iladi. elektrod zaryadining ishorasiga qarab, kolloid zarrachalarning ishorasi topiladi. 3-rasm. kolloid zarracha zaryadining ishorasini aniqlash uchun ishlatiladigan asbob: 1. zol eritmasi solingan idish; 2. elektrodlar. 2-tajriba. kolloid zarrachalarning harakatchanligini aniqlash. tajriba 4-rasmda ko‘rsatilgan asbobda bajariladi. asbobning u-simon nayining ikkala tirsagi, balandligining uchdan bir qismigacha distillangan suv bilan to‘ldiriladi. keyin voronka (1) ning jo‘mragi (2) ni asta-sekin ochib, tirsaklarga o‘qituvchi bergan kolloid eritma quyiladi. zol suvni siqib chiqaradi. zol u-simon nayning o‘lchamlarga bo‘lingan tirsagining uchdan bir qismigacha ko‘tarilgandan keyin jo‘mrak (2) berkitiladi. nay tirsaklariga, tekshirilayotgan sistemani mis kuporosi eritmasi (4) bilan tutashtiruvchi agar-agarli ko‘prikchalar (3) qo‘yilgan. mis kuporosi solingan idishga o‘zgarmas kuchlanishli tok manbaiga ulangan mis elektrodlari (5) tushirilgan, kolloid eritmaga elektrodlarni to‘g’ridan-to‘g’ri tushurish yaramaydi, chunki ular qutblangandir. 4-rasm. elektroforezni o’tkazish uchun ishlatiladigan asbob: …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"laboratoriya ishi №4: dispers sistemalarning elektr xossalari. elektroforez va elektroosmos" haqida

laboratoriya ishi №4 dispers sistemalarning elektr xossalari. zarracha zaryadini aniqlash. elektroforez, elektroosmos nazariy qism kolloid zarrachalarda (granulalarda) elektr zaryadi borligi uchun ular elektr maydonida harakat qiladilar. kolloid zarrachalar elektr maydonida o’ziga teskari ishora bilan zaryadlangan elektrod tomonga, diffuzion qavat qarshi ionlari esa teskari tomonga harakat qiladi. kolloid zarrachalarning elektr maydoni ta’sirida harakat qilishi elektroforez deb ataladi. bu hodisani moskva universitetining professori f.f.reys kashf etgan. kolloid zarrachalarning ishorasini va kattaligini hamda ularning ayni elektr maydonida harakat tezligini elektroforez yordamida topish mumkin. elektroforez, elektroliz kabi, ikki tomonlama protsessdir. bularning farqi shundan iboratki, ele...

Bu fayl DOCX formatida 5 sahifadan iborat (281,0 KB). "laboratoriya ishi №4: dispers sistemalarning elektr xossalari. elektroforez va elektroosmos"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: laboratoriya ishi №4: dispers s… DOCX 5 sahifa Bepul yuklash Telegram