misli ashyo va ularni qayta ishlash haqida umumiy tushuncha

DOC 36 стр. 341,5 КБ Бесплатная загрузка

36 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 341,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 36

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 36

misli ashyo va ularni qayta ishlash haqida umumiy tushuncha misli ashyo va ularni qayta ishlash haqida umumiy tushuncha reja: 1. misli xomashyolar va minerallarning tasnifi 2. misning asosiy xossalari va ishlatilishi 3. birikma va metallarning fizik-kimyoviy xossalari va nazariyasi 4. atom, birikmalar haqida asosiy tushunchalar 5. eritma va qotishmalar haqida asosiy tushunchalar metallurgiya sanoatida deyarli barcha foydali qazilma xomashyolarini boyitgach, ularni eritish va qayta eritish keng ishlatiladi. biror bir metall olish uchun, u qaysi toifada – rangli, qora yoki nodir bo‘lishidan qat’i nazar, asosiy xomashyo bu ma’danli rudadir. bulardan tashqari, qazilma boylik sifatida o‘tga chidamli, olovbardosh hamda (flusli) kvarsli ashyolarni ham e’tiborga olish mumkin. ruda – bu tog‘ jinslaridan tashkil topgan bo‘lib, tarkibidagi metall, xususan, mis (0,351% dan kam bo‘lmagan) qancha foizligidan qat’i nazar, qayta ishlash natijasida metallurgiya sanoatida iqtisodiy samara bera oladigan xomashyo. biz ko‘proq misli ruda yoki tarkibida mis elementi mavjud ashyolar haqida so‘z yuritamiz. misli rudalar zamonaviy …

2 / 36

llar kutilgan natijani bermasligi mumkin, ya’ni rudaning kimyoviy tarkibini bilsak-da, metalning qanday minerallar, birikmalar tarkibida mujassamligini yoki ajratib olish kerak bo‘lgan metalning fazali tarkibini bilish alohida ahamiyat kasb etadi. xomashyo yoki ruda tarkibidagi minerallar hamda birikmalarni va fazaviy tarkibini aniq bilishimiz esa metallurgiya jarayonini to‘g‘ri tanlashimizga va qaysi usul bilan uni qayta ishlab, eritib, iqtisodiy samara bera oladigan texnologiyani qo‘llashimizga imkon yaratadi. shuningdek, metallurgik hisob uning ratsional tarkibini hisoblash, ashyolar tengligini keltirib chiqarishda, rudaning fazali hamda mineralli tarkibini bilgan holdagina amalga oshiriladi. mineral tarkibining xilma-xilligiga qarab, rangli metalli rudalar to‘rt xil turga bo‘linadi: 1. sulfidli rudalar, ya’ni metall, asosan, oltingugurt bilan birikkan holda bo‘ladi. 2. oksidlangan rudalar, ya’ni unda tarkibidagi metallar kislorod bilan birikkan holda, oksidli, gidrooksidli, karbonatli holda bo‘ladi. 3. aralash holdagi rudalar. bunda metall ham oksid, ham sulfid holida uchrashi mumkin. 4. tug‘ma metall, ya’ni sof holdagi metalli rudalar. bunda metall, asosan, erkin holatda joylashgan bo‘ladi. yer qobig‘idagi …

3 / 36

ganlarining nomlari hamda misning ular tarkibidagi foiz ko‘rsatkichi 2.1-jadvalda keltirilgan. mdh, yevroosiyo hamjamiyati mamlakatlarida hamda o‘zbekistonda ko‘proq sulfidli rudalar sanoatda ishlatilsa, chet ellarda oksidli hamda aralash rudalar ham qazib olinmoqda. respublikamizda, asosan, sulfidli rudalar qazib olinayotganligi uchun aynan shu rudalar haqida batafsilroq ma’lumot beriladi. sulfidli rudalar o‘z o‘rnida, yalpi (sploshniye) va tarqoq (vkraplenniye) turlarga bo‘linadi. yalpi rudalar o‘z nomi bilan ma’lumki, asosan, sulfidli birikmalardan iborat bo‘lib, nokerak tog‘ jinslari va boshqa bo‘sh tog‘ jinslari bor-yo‘g‘i 14–20% nigina tashkil qiladi, xolos. tarqoq rudalarda buning aksi, ya’ni asosiy massa nokerak tog‘ jinslari bo‘lib, sulfidli birikmalar ozgina miqdor (10%)ni tashkil etadi. rangli metallarni yoki ajratib olish kerak bo‘lgan metallarning rudadagi miqdoriga qarab, ular polimetalli (ko‘p metalli) hamda monometalli (bir metalli) rudalarga ajratiladi. monometall deganimizda, ajratib olish uchun qazib olingan rudaning tarkibida bitta metall bo‘lib, texnologik jarayon faqat o‘sha metalni ajratib olish uchun mo‘ljallangan bo‘ladi. polimetalli ruda qazilma konlarida juda ko‘p joylashgan bo‘lib, ko‘p …

4 / 36

u(oh)2 57,4 azurit 2cu∙co3 ∙cu(oh)2 55,3 kuprit cu2o 88,8 tenorit cuo 79,9 xalkantit cuso4∙5h2o 25,4 xrizokolla cusio3∙2h2o 36,2 dioptaz cusio3∙nh2o 7000c 0,118 kal/g.0c - qotish paytida hajmning qisqarishi 4,2 % - solishtirma og‘irligi, quyma holida 8,3–8,9 g/sm3 - sim yoki siqilgan holda 8,87–8,94 g/sm3 - issiqlik o‘tkazuvchanligi 0,98 kal (sm.sek.0c) - elektr o‘tkazuvchanligi 56,65 m/om.mm2 - qattiqligi (brunel bo‘yicha) 50 - me’yoriy potensiali +0,34 v - elektr kimyoviy ekvivalenti 1,186 g/(a.s) - bug‘ bosimi (10800c da) 0,113 pa - rangi qizil dunyo miqyosida xalq xo‘jaligining turli tarmoqlarida misning ishlatilishi foiz hisobida taxminan quyidagichadir (%): elektrotexnika va elektronika mahsuloti sifatida 45–55 mashinasozlik va transportda 15–30 qurilish sanoatida 5–10 kimyo sanoatida 2–10 boshqa turli tarmoqlarda 10 gacha sanoat tarmoqlari orasidagi ushbu bo‘linish shartli bo‘lib, misning qaysi tarmoqda qancha ishlatilishi aniq hisoblanmagan, chunki ular orasida deyarli chegara yo‘q bo‘lib, bir sanoat tarkibida ishlatilgan misli ehtiyoj uskunasi ikkinchi sanoat tarmog‘ida asosiy qurilma sifatida yoki …

5 / 36

ma’lum.yer ostiga uning yadrosi tomon chuqur qazilib, namunalar olinmagan va juda ko‘p elementlar aniqlanmagan, biroq o‘tkazilgan uzoq yillik tajribalar shuni ko‘rsatadiki, yer sharining asosiy massasi og‘ir metallar hamda kremniy, aluminiy, magniy, temir va boshqa elementlardan iborat. shu kunga qadar bo‘lgan fikr va kitoblardan xulosa qiladigan bo‘lsak, yer sharining bir-biriga o‘xshamas modda va elementlari aralashmasi quyidagi qismlardan iborat: metalli, sulfidli, oksidli. sibirlik ulug‘ olim akademik v.a.obruchev ma’lumotiga ko‘ra, yer har xil tarkibli kimyoviy elementlardan va ularning solishtirma og‘irligi taxminan quyidagilardan tarkib topgan (2.1-rasm) [11]. shuningdek, 2.2-rasmda yer qobig‘idagi kimyoviy elementlarning tarkibi foiz hisobida ko‘rsatilgan. 2.1-rasm. yer sektorining turli tarkibdagi qatlami va solishtirma og‘irligi. 2.2-rasm.yer qobig‘idagi kimyoviy elementlarning tarkibi, %. o2 – 47; si – 27,1; fe – 5; ca, na, k, mg – 11,2; hokazolar – 1,7. ushbu rasmdan ma’lumki, yer sharining ustki qismi, ya’ni yer qobig‘i, asosan, kisloroddan va yengil, rangli metallardan iborat. bunga asosiy sabab – necha million yillar …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 36 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "misli ashyo va ularni qayta ishlash haqida umumiy tushuncha"

misli ashyo va ularni qayta ishlash haqida umumiy tushuncha misli ashyo va ularni qayta ishlash haqida umumiy tushuncha reja: 1. misli xomashyolar va minerallarning tasnifi 2. misning asosiy xossalari va ishlatilishi 3. birikma va metallarning fizik-kimyoviy xossalari va nazariyasi 4. atom, birikmalar haqida asosiy tushunchalar 5. eritma va qotishmalar haqida asosiy tushunchalar metallurgiya sanoatida deyarli barcha foydali qazilma xomashyolarini boyitgach, ularni eritish va qayta eritish keng ishlatiladi. biror bir metall olish uchun, u qaysi toifada – rangli, qora yoki nodir bo‘lishidan qat’i nazar, asosiy xomashyo bu ma’danli rudadir. bulardan tashqari, qazilma boylik sifatida o‘tga chidamli, olovbardosh hamda (flusli) kvarsli ashyolarni ham e’tiborga olish mumkin. ruda – bu tog‘ ji...

Этот файл содержит 36 стр. в формате DOC (341,5 КБ). Чтобы скачать "misli ashyo va ularni qayta ishlash haqida umumiy tushuncha", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: misli ashyo va ularni qayta ish… DOC 36 стр. Бесплатная загрузка Telegram