sitologiyaning mazmuni va uning tarixi

DOC 38,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1425975943_60209.doc sitologiyaning mazmuni va uning tarixi reja: 1. kirish. 2. sitologiyaning mazmuni va uning vazifalari. 3. sitologiyaning qisqacha rivojlanish tarixi. sitologiya hujayralarning taraqqiyoti, tuzilishi va faoliyatini o‘rganadi. sitologiya so‘zi (lotincha-cellulla, yunoncha-cutos) hujayra haqidagi (logos-fan) ta’limot degan ma’noni bildiradi. bu fanning predmeti tirik organizmlardagi hujayralardir. xujayra-o‘simlik va hayvon organizmlarining takomillashishi, rivojlanishi, tuzilishi va yashash jarayonining asosi bo‘lib hisoblanadi. tirik organizmning butun hayot davomidagi hayotiy jarayonlar: moddalar almashinuvi, hujayralarning hosil bo‘lib, doimo yangilanib turishi, irsiy belgilarning ijro etilishi, nasl qoldirishi va organizmni tashqi muxit bilan bog‘lab turish xujayraning xarakaterli hususiyatidir. sitologiya fanining asosiy vazifasi-xujayraning tuzilishi, funksiyasi, ularda moddalar almashinuvi, rivojlanishi, ko‘payishi va kelib chiqishni tashqi muhit munosabatiga bog‘langan holda o‘rganish va samarali yutuqlarini xalq xo‘jaligida tadbiq etishdir. bo‘lajak har bir biolog juda ko‘pgina biologik fanlarni o‘rganadi va bu fanlarning hammasi tirik organizm xususiyatlarni o‘rganadigan fanlar bo‘lib, bu organizmlarning asosiy tuzilish birligi hujayralardir. shunday ekan biz o‘rganadigan sitologiya ana shu hujayralar to‘g‘risida bo‘lib, …

mahsuli deb qaraladi. xujayra faoliyatini o‘rganish tashqi muhit bilan uzviy bog‘liq bo‘lgan organizmning bir butunligi nuqtai nazaridan olib boriladi. sitologiyani o‘rganish va sitologik o‘rganish usullarning natijalari tibbiyot, qishloq xo‘jaligi, biotexnologiya, gen injeneriyasi va veterinariya sohalarida keng ko‘lamda qo‘llaniladi. odam organizmi ham hujayralardan tuzilgan ekan, barcha fiziologik, patologik jarayonlarni o‘rganish sitologik asosda olib boriladi. masalan, kasaliklarni aniqlashda, har bir xujayraning faoliyatini hisobga olish zarur. shunday ekan bu sohada sitologik tekshuruv usullari va bu fanning yutuqlar katta o‘rin tutadi. qishloq xo‘jalik ekinlari va hayvonlarini o‘rganishda yoki ulardan samarali foydalanishda, yangi nav va zotlarini yaratishda bevosita hujayralardagi jarayonlar asos bo‘lib hisoblanadi.albatta bu borada genetika va seleksiya asoslari fanida batafsil to‘xtalinadi. umuman olganda sitologiya fanining xalq xo‘jaligi tarmoqlarini rivojlantirishdagi ahamiyati kattadir. shu sababli ham bu fan asosida molekulyar biologiya, biotexnologiya, gen injeniriyasi kabi yangi fanlar taraqqiy etmoqda. sitologiya fani o‘z oldiga quyidagi aniq asosiy vazifalarni qo‘yadi: 1-hujayralarning ultrastrukturasi, funksiyasi va rivojlanish qonuniyatlarini o‘rganish; 2-o‘simlik, …

skop yaratdi. 1609-1610 yillarda esa soddaroq bo‘lsa ham mikroskop konstruksiyasini ishlab chiqdi. ammo mikroskop va uni ilmiy yo‘nalishda qo‘lash hamon olimlar nazaridan chetda qolaverdi. faqat xvii asrning o‘rtalariga kelganda ingliz fizigi robert guk (1635-1703) 1665 yilga kelib mikroskopni takomillashtiradi va unda o‘simliklarning tuzilishini o‘rganadi. undagi mayda katakchalarni ko‘rib, ularga hujayra degan nom beradi. mikroskop bilan qiziqib qolgan marchello malpigi (1628-1694) birinchi bo‘lib hayvonlar terisi, talog‘i, buyragi va boshqa organlarning mikroskopik tuzilinishi o‘rganadi. natijada u birinchi bo‘lib tasvirlab bergan organlarning ayrim strukturalari uning nomi bilan ataladigan bo‘ldi. masalan, malpigi buyrak koptokchalari, malpigi qavati, malpigi tanachasi va boshqalar shular jumlasidandir. botanik olim neyemiya gryu (1641-1712) to‘qimalar haqida tadqiqot ishlari olib borib, birinchi marta fanga to‘qima tushunchasini kiritdi. ayniqsa 1677 yilga kelganda gollandiyalik havaskor mikroskopchi anton van levinguk (1632-1723) obektni 300 marta kattalashtirib ko‘rsatadigan mikroskop ixtiro qildi. o‘sha davr uchun juda ulkan ixtiro bo‘lgan bu mikroskop yordamida u suv tochisidagi mikroorganizmlarni, ularning harakatini …

810-1882) hayvon hujayralarini o‘rganib “hayvon va o‘simliklar o‘sishi va tuzilishining mutanosibligiga doir mikroskopik tadqiqot” kitobini bosmadan chiqaradi. bu kitob esa hujayra nazariyasini ta’riflashga asos bo‘ldi. shuning uchun ham hujayra nazariyasining asoschisi t.shvann bo‘lib qoldi. xujayra nazariyasining asosiy qoidalari hozirgi kunda quyidagilardan iborat: 1.xayot asosan hujayra shaklida mavjud bo‘lib, barcha organizmlar hujayralardan tashkil topgan. xujayra tirik tabiatning bir bo‘lagi va unga tiriklik hususiyatlarning barchasi hos bo‘lib, hujayra modda almashish, ko‘payish, strukturaviy va irsiy elementar birlikdir. 2. xujayra biologik informasiya ro‘y beradigan va bu jarayon qayta ishlanadigan hamda xosil bo‘lgan energiyani yig‘uvchi, sarf qiluvchi, boshqa xil energiyaga aylantiruvchi murakkab tuzilmadir. 3. hayotning uzviyligi asosan hujayralardandir; hujayra umuman irsiyatning asosini tashkil etadi. 4. xujayra barcha tirik mavjudotlarning elementar birligidir, turli organizm hujayralari umumiy tuzilishga ega va ular bo‘linib yangi hujayra hosil qiladi. xix asrning oxirlarida sitologiya mustaqil fan sifatida rivojlana boshladi. xujayra nazariyasining rivojlanishida 1858 yilda chop etilgan nemis potoligi r.virxovning “sellyulyar potoligiya” …

ab berolmadi. karikonez bo‘lishining asosiy bosqichlarini birinchi marta e.strasburger o‘zining “hujayralar xosil bo‘lishi va hujayralar bo‘linihi to‘g‘risida” (1875) nomli asarida to‘la tasvirlab berdi. u hujayralar bo‘linish davrida yadro yo‘qolib ketmasdan, balki o‘zgarib, natijada ikkita qiz yadro hosil bo‘lishini aniqladi. lekin u mitoz fazalarining ketma-ketligini ta’riflab berolmagan. hayvon hujayralari (somatik) yadrolarning bo‘linish prosessini kiyevlik olim p.i.peremejko tomonidan (1878) triton terisining epiteliysi misolida o‘rganildi. biroq u ham bo‘linish jarayonining ketma-ketligini aniqlay olmadi. “karikonez” termini fanga 1879 yilda v.shleyxer tomonidan kiritildi. karikonez bo‘linish fazalarining ketma-ketligini 1879 yilda v.fleming tasvirlab berdi. xujayralar bo‘linishini oskar gertvig to‘laroq tasvirlab berdi. gervig va strasburgerlar yadroning irsiy belgilarini avloddan-avlodga o‘tishdagi rolini aniq ta’riflay olmadi. mikroskopning taraqqiyoti bilan bir qatorda hujayrani o‘rganish uchun qulay bo‘lgan usullar, fiksatorlar ham mukammallashib bordi. 1850 yilda xrom kislotasi, 1865 yilda pikrin kislotasi, formalin va boshqa eritmalar kashf etildi. shu bilan birga mikrotom kashf etilib, to‘qimalardan juda qisqa kesmalar tayyorlab, parafin va jelatinaga quyib …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sitologiyaning mazmuni va uning tarixi"

1425975943_60209.doc sitologiyaning mazmuni va uning tarixi reja: 1. kirish. 2. sitologiyaning mazmuni va uning vazifalari. 3. sitologiyaning qisqacha rivojlanish tarixi. sitologiya hujayralarning taraqqiyoti, tuzilishi va faoliyatini o‘rganadi. sitologiya so‘zi (lotincha-cellulla, yunoncha-cutos) hujayra haqidagi (logos-fan) ta’limot degan ma’noni bildiradi. bu fanning predmeti tirik organizmlardagi hujayralardir. xujayra-o‘simlik va hayvon organizmlarining takomillashishi, rivojlanishi, tuzilishi va yashash jarayonining asosi bo‘lib hisoblanadi. tirik organizmning butun hayot davomidagi hayotiy jarayonlar: moddalar almashinuvi, hujayralarning hosil bo‘lib, doimo yangilanib turishi, irsiy belgilarning ijro etilishi, nasl qoldirishi va organizmni tashqi muxit bilan bog‘lab turish xujayrani...

Формат DOC, 38,5 КБ. Чтобы скачать "sitologiyaning mazmuni va uning tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sitologiyaning mazmuni va uning… DOC Бесплатная загрузка Telegram