14-mavzu. iqtisodiy kо‘rsatkichlarni prognozlashda ekonometrik modellardan foydalanish

DOCX 11 pages 170.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 170.0 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

14-mavzu. iqtisodiy kо‘rsatkichlarni prognozlashda ekonometrik modellardan foydalanish reja: 1. ijtimoiy-iqtisodiy prognozlashning umumiy tushunchalari va obyektlari. 2. prognozlash usullari va ularning turlari. 3. ekonometrik tenglamalar tizimi yordamida prognozlash uslubiyoti. 1.ijtimoiy-iqtisodiy prognozlashning umumiy tushunchalari va obyektlari prognoz - bu ehtimol yо‘nalishlar, obyektlar va hodisalarning rivojlanishi natijalari. prognozlash - bu obyektni rivojlantirish istiqbolini belgilab beradigan maxsus ilmiy tadqiqotlardir. prognozlash nima bо‘lishi mumkinligini kо‘rsatib beradi; rejalashtirish - bо‘lishi shart degan ma’noni bildiradi. prognozlash sohalari juda keng: geografik, geologik, ekologik, iqtisodiy, sotsial, tashqi-siyosiy, yuridik va h.k. iqtisodiy prognozlash - bu iqtisodiy qonunlarga ilmiy yondoshgan holda iqtisodiy tizimlarni prognozlarini tuzish jarayonidir. iqtisodiy prognozlash – bu, iqtisodiy jarayonlarni bilishning ilmiy usullari hamda prognozlashning barcha usul va yо‘llari yig‘indisini qо‘llash orqali iqtisodiy prognozlarni ishlab chiqishidir. 10.1.-rasm. prognozlarning turlari[footnoteref:1] [1: john e. hanke, arthur g. reitsch, dean w. wechern. business forecasting. seventh edition. 2010 by pearson education, inc.p. 45 ] iqtisodiy prognozlashning nazariy muhim muammolaridan biri prognozlar turlarining tuzilishi …

2 / 11

lar funksional belgisiga qarab ikkiga - normativ va izlanuvchi prognozlarga bо‘linadi. izlanuvchi prognozlar: izlanayotgan obyektlarning kelajakdagi rivojlanish darajasiga asoslangan bо‘lib, bu darajalarni qо‘llash sharoitlaridan cheklashadi. uning vazifasi о‘rganilayotgan obyekt bor tendensiyalar saqlangan holda qanday rivojlanishini о‘rganishdir. normativ prognozlar: izlanuvchi prognozlaridan farqli о‘laroq oldin qо‘yilgan maqsadlar bazasida ishlab chiqiladi. uning vazifasi maqsad qilib olinayotgan obyektning kelajakdagi holatini prognozlash yо‘li va erishish vaqtini aniqlashdir. izlanuvchi prognozlar obyektning oldingiga nisbatan kelajakdagi holatini aniqlashdan qaytayotgan bir vaqtda, normativ prognoz teskari tartibda amalga oshiriladi, ya’ni kelajakdagi holatini qо‘yilgan maqsadining tendensiyalari va uni qо‘llash tartibida amalga oshiriladi. prognozlar turlanishi prognozlash yо‘llari bilan uzviy bog‘liq. bir - birini tо‘ldiruvchi uch xil prognozlash usullari mavjud. usul – bu, о‘rganish yо‘llari va usullarini tanlash hamda shu tarmoqdagi haqiqat kо‘rinishlarini umumiylashtirishdir. iqtisodiy prognozlashning usuli har bir tarmoqda bо‘lganidek izlanayotgan obyektlarga qarashli, о‘rganilayotgan omil va kо‘rinishlar asosiga kirish mumkin bо‘lgan dialektik usuldir. u umumiy ilmiy usullar va izlanishiga yondashuv hamda iqtisodiy …

3 / 11

i fikrni bildiradi. oldindan kо‘ra bilish - tizimni rivojlantirishning qonuniyatlariga asoslangan, haqiqatni, oldindan aks ettirishdir. bu narsa tizimning kelgusidagi holati haqida ma’lum xulosa chiqarish imkonini beradi. istiqbollash (prognoz) - bu ehtimol yо‘nalishlar, obyektlar va hodisalarning rivojlanishi natijalari. prognozlash - bu obyektni rivojlantirish istiqbolini belgilab beradigan maxsus ilmiy tadqiqotlardir. rejalashtirish - bu aniq belgilangan maqsad, uni amalga oshirishning yо‘llari va tadbirlari, belgilangan xom ashyolar bilan ajralib turadi. reja - yakka yagona, ijrosi majbur bо‘lgan direktiv hujjatdir. shunday qilib rejalashtirish, prognozlash, oldindan aytib berish, oldindan kо‘ra bilish - kelajakni baholashning ishonchlilik darajasiga qarab biri biridan farq qiladi. прогнозлар мақсадларy=a0+a1x ресурсларy=a1x дастурларy режалар x корхона ёки фирма информацион алоқалар моддий алоқалар 10.2.-rasm. ishlab chiqarish va boshqarish jarayonlarining chizmasi avvalo iqtisodiy tizimni rivojlanishini maqsadi aniqlanadi. quyidagi maqsadga kelajakda bо‘lishi mumkin holatlari о‘rganilib prognoz qilinadi. eng samarali tanlangan rivojlanish variantlari, kompleks dasturlarni tuzilishiga informatsion baza sifatida qо‘llanib, prognoz qilingan holatga tizim erishish uchun, qanday tadbirlar …

4 / 11

ladi. 3. tizim kirish va chiqish yо‘llari orqali tashqi muhit bilan bog‘langan. faraz qilaylik tizim holatini aniqlaydigan 3 vektor ma’lum bо‘lsin. tizimni chiqish holati kirish parametrlari va tizimni ichki holati bilan quyidagicha bog‘langan: bu yondoshuv ekonometrik modellashtirishda qо‘llaniladi. 4. har bir murakkab tizimni elementlarga bо‘lish mumkin. masalan: iqtisodiyot elementlari bu tarmoqlar, korxonalar elementlari - bо‘limlar va h.k. tizimni elementlari iyerarxiya tamoyillariga bо‘ysunadi. 2. prognozlash usullari va ularning turlari prognozlashtirish masshtabiga kо‘ra makroiqtisodiy va mikroiqtisodiy prognozlarga ajratiladi. tuzilish intervali bо‘yicha operativ, qisqa muddatli va uzoq muddatli bо‘lishi mumkin. qisqa muddatli prognozda faqat miqdoriy о‘zgarishlar e’tiborga olinadi. uzoq muddatli prognoz ham miqdoriy, ham sifat о‘zgarishlarga asoslangan bо‘lib, о‘z о‘rnida о‘rta muddatli va uzoq muddatli bо‘lishi mumkin. prognozlash yо‘nalishlariga kо‘ra izlanishli va normativ bо‘lishi mumkin. izlanishli prognoz – agar hozirgi tendensiyalar saqlanib qolsa iqtisodiy tizim qanday rivojlanadi?, degan savolga javob beradi. boshqa sо‘z bilan aytganda tizimga ta’sir etuvchi omillar о‘zgarmasa, u qanday holatga …

5 / 11

lum bir soha bо‘yicha yetakchi mutaxassislar bо‘lib, ular о‘zlarining kompetensiyasi doirasida u yoki bu hodisa va jarayonlar bо‘yicha xulosalar ishlab chiqadilar. ekspert (lotincha «tajribali») amalga oshiradigan ekspertiza jarayoni uch bosqichdan iborat: 1) ekspertizaga tayyorlanish; 2) ekspertlar bilan sо‘rov о‘tkazish; 3) sо‘rov natijalarini qayta ishlash. ekspertlarning о‘zlari ikkinchi bosqichda qatnashadilar. tayyorgarlik ishi uch qismdan iborat: 1) savol shakli va mazmunini belgilash. 2) savollarni tuzish. 3) ekspertlarni shaxsan tanlash va jalb etish. sо‘rov shakllari: intervyu olish, muloqot, yig‘ilish, g‘oyalarni tanlash, о‘yinlar о‘tkazish, anketa tuzish va delfi usuli. sо‘roqlar individual yoki guruhlarda, yuzma-yuz va sirtdan о‘tkazish mumkin. anketa va intervyularda savolni tanlash qiyin. savollar ochiq yoki yopiq yoki bir necha shaklda bо‘lishi mumkin. ochik javoblar sifatli yoki erkin holda sonli ifodalar bо‘ladi. yopiq savolga javoblar: «ha», «yо‘q», «bilmayman» singari bо‘ladi. kо‘p savollar bо‘lganda zarur javob chiziladi. ekspertlar guruhini tuzish. avvalambor ekspertlarni tanlash, ularning malakalariga e’tibor berish va keyinchalik guruhlar tuzish zarur. kerakli belgilardan …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "14-mavzu. iqtisodiy kо‘rsatkichlarni prognozlashda ekonometrik modellardan foydalanish"

14-mavzu. iqtisodiy kо‘rsatkichlarni prognozlashda ekonometrik modellardan foydalanish reja: 1. ijtimoiy-iqtisodiy prognozlashning umumiy tushunchalari va obyektlari. 2. prognozlash usullari va ularning turlari. 3. ekonometrik tenglamalar tizimi yordamida prognozlash uslubiyoti. 1.ijtimoiy-iqtisodiy prognozlashning umumiy tushunchalari va obyektlari prognoz - bu ehtimol yо‘nalishlar, obyektlar va hodisalarning rivojlanishi natijalari. prognozlash - bu obyektni rivojlantirish istiqbolini belgilab beradigan maxsus ilmiy tadqiqotlardir. prognozlash nima bо‘lishi mumkinligini kо‘rsatib beradi; rejalashtirish - bо‘lishi shart degan ma’noni bildiradi. prognozlash sohalari juda keng: geografik, geologik, ekologik, iqtisodiy, sotsial, tashqi-siyosiy, yuridik va h.k. iqtisodiy prognozlash - bu iqti...

This file contains 11 pages in DOCX format (170.0 KB). To download "14-mavzu. iqtisodiy kо‘rsatkichlarni prognozlashda ekonometrik modellardan foydalanish", click the Telegram button on the left.

Tags: 14-mavzu. iqtisodiy kо‘rsatkich… DOCX 11 pages Free download Telegram