elektr va magnit maydonlari haqida ma’lumotlar

DOCX 8 pages 64.6 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 64.6 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

mavzu: elektr va magnit maydonlari haqida ma’lumotlar reja: 1. elektr maydon haqida tushuncha 2. magnit maydon haqida tushuncha 3. elektromagnit maydon 4. xulosa elektr maydon — elektr zaryadlar yoki oʻzgaruvchan magnit maydon hosil qilgan fizik maydon. vaqt boʻyicha oʻzgarmaydigan elektr maydon elektrostatik maydon deyiladi. elektr maydon tushunchasini birinchi boʻlib m. faradey 19-asr 30-yillarida kiritgan. elektr maydon materiyaning maydon koʻrinishidir. materiyaning har qanday oʻzgarishlari, ularning oʻzaro taʼsirlari vaqt oraligʻida va fazoda roʻy beradi, har qanday fizik taʼsir faqat chekli tezlik bilan tarqaladi. elektrlangan jismlarning bir-biriga taʼsiri, ularning harakati elektr maydonlari tufaylidir. elektr zaryadlar bir-biriga bevosita emas, balki bilvosita taʼsir etadi. har bir zaryad oʻz atrofidagi fazoda elektr maydon harakat qiladi va shu maydon orqali boshqa maydonga taʼsir etadi. demak, elektr maydonning asosiy xususiyatlaridan biri mavjud boʻlgan elektr maydonga zaryad kiritilganda unga kuch taʼsir etishidir. elektr maydon elektr maydon kuchlanganligi va maydon potensiali bilan tavsiflanadi. elektr maydon kuchlanganligi maydonning kuch xarakteristikasi boʻlib, …

2 / 8

zichligi orqali e ni baholash mumkin. kuch chiziqlari zich oʻtkazilgan joylarda kichik boʻladi. bir jinsli maydonning kuch chiziqlari oʻzaro parallel yotadi. hamma nuqtalarida potensial qiymati bir xil boʻlgan sirtlar ekvipotensial sirtlar deyiladi. bir jinsli elektr maydon uchun ekvipotensial sirtlar oʻzaro parallel tekisliklardagi, nuqtaviy zaryad maydoni uchun markazi zaryad ustida yotgan konsentrik aylanalardan iborat. elektr maydon kuchlanganligi vektor kattalikdir. fazoning biror nuqtasidagi zaryadlar hosil qilgan natijaviy maydon kuchlanganligini topish uchun, shu nuqtadagi har bir zaryadhosil qilgan maydon kuchlanganliklari geometrik qo’shiladi. bu usul maydonlar superpozisiya prinsipi deyiladi magnit maydon — harakatlanayotgan elektr zaryadlarga va magnitlangan jismlarga taʼsir qiladigan kuch maydoni. m. faradey birinchi marta 1845-yilda fanga kiritgan. u elektr oʻzaro taʼsirlar ham, magnit oʻzaro taʼsirlar ham yagona moddiy maydon yordamida amalga oshadi, deb hisoblagan. elektromagnit maydonning klassik nazariyasini j. maksvell yaratgan (1873). oʻzgaruvchi magnit maydon oʻzgaruvchi elektr maydon bilan uzviy bogʻlangan. magnit maydon harakatdagi elektrlangan jismlar, elektr tokli oʻtkazgichlar va magnitlangan jismlar …

3 / 8

joylarida elektr zaryadlarning harakat yoʻnalishi qarama-qarshisiga oʻzgarishi mumkin. magnit maydonning bunday joylari magnit koʻzgular deyiladi. magnit maydon taʼsirida atom ichidagi elektronlar qoʻshimcha harakat qiladi. atomning nurlanishi magnit maydon taʼsirida oʻzgaradi (zeyeman effekti). jismda tarqaluvchi yorugʻlikning qutblanish tekisligi magnit maydon taʼsirida maʼlum burchakka buriladi (faradey effekti). yer, quyosh singari koʻpgina moddiy sistemalar magnit maydon ga ega. quyosh dogʻlari kuchli magnit maydon bilan bogʻlangan. quyoshdagi oʻzgarishlar natijasida yer magnit maydonning kuchli gʻalayonlanishi — magnit boʻronlari hosil buladi. kosmosni oʻzlashtirish, yadrolarni sintez qilish, plazma fizikasi va boshqa sohalardagi fan va texnika masalalari magnit maydonni oʻrganish bilan bogʻliq. magnit maydon, asosan, kuchsiz (500 gs), oʻrtacha (500 gs dan 40 kgs gacha), kuchli (40 kgs dan 1 mgs gacha) va oʻta kuchli (1 mgs dan yuqori) xillarga boʻlinadi. kuchsiz va oʻrtacha magnit maydondan elektronika, elektrotexnika radiotexnikada, shuningdek, 500 gs dan 40 kgs gacha boʻlgan magnit maydondan zaryadli zarralar tezlatkichlari, vilson kamerasi, pufakli kamera, mass-spektrometr kabi …

4 / 8

l elektromagnit maydon nazariyasini elektromagnit hodisalarning barcha asosiy qonuniyatlarini ifodalovchi bir necha tenglamalar sistemasi koʻrinishida ifodalagan (1860). j. maksvell nazariyasining asosida elektr va magnit maydonlarning oʻzaro uzviy bogʻlanishda ekanligini ifodalovchi ushbu 2 gʻoya yotadi: 1) vaqt davomida oʻzgaruvchi har qanday magnit maydon elektr maydonni yuzaga keltiradi 2) vaqt davomida oʻzgaruvchi har qanday elektr maydon magnit maydonni yuzaga keltiradi. quyida elektr va magnit maydonlari energiyalari orasidagi bog’lanish tavsiflangan: j. maksvellning birinchi gʻoyasi toʻgʻriligini elektromagnit induksiya hodisasi tasdiqlaydi, ikkinchisini esa g. gers elektromagnit toʻlqinlarni kashf qilishi bilan isbotladi. maxsus shart-sharoitlarda elektromagnit maydon elektr maydon yoki magnit maydon koʻrinishida mavjud boʻlishi mumkin. moddiy jismlar tarkib topgan atomlar teng miqdordagi musbat va manfiy elektr zaryadlarga ega. atomdagi bu zaryadlarning elektromagnit maydon orqali oʻzaro taʼsir qilishi har qanday holatdagi jism (gaz, suyuqlik, qattiq jism, plazma)ning xususiyatlarini belgilaydi. elektromagnit oʻzaro taʼsir tabiatda mavjud uch xil fizik oʻzaro taʼsirlarning biri hisoblanadi. zaryadlarning fazoda qanday taqsimlanganligi va qanday …

5 / 8

adi. berk bo‘lmagan konturlarda mavjud bo‘lgan o‘zgaruvchan o‘tkazuvchanlik toki hamma vaqt siljish toklari bilan berkiladi. siljish tokining kashf qilinishi maksvellga elektr va magnit hodisalarining yagona nazariyasini yaratish imkonini beradi. maksvell nazariyasining asosiy natijasi yorug‘lik tezligida tarqaluvchi elektro-magnit to‘lqinlar mavjudligining isbot qilinishi edi. bu to‘lqinlarning xossalarini nazariy tekshirish maksvellni yorug‘likning elektromagnit nazariyasini yaratishga olib keladi. nazariyaning asosini maksvell tenglamalari tashkil qiladi. mexanikada nyuton qonunlari, termodinamikada asosiy qonunlar qanday ahamiyatga ega bo‘lsalar, elektromagnetizmni o‘rganishda maksvell tenglamalari ham xuddi shunday ahamiyatga ega. image1.jpeg image2.png image3.png image4.png

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektr va magnit maydonlari haqida ma’lumotlar"

mavzu: elektr va magnit maydonlari haqida ma’lumotlar reja: 1. elektr maydon haqida tushuncha 2. magnit maydon haqida tushuncha 3. elektromagnit maydon 4. xulosa elektr maydon — elektr zaryadlar yoki oʻzgaruvchan magnit maydon hosil qilgan fizik maydon. vaqt boʻyicha oʻzgarmaydigan elektr maydon elektrostatik maydon deyiladi. elektr maydon tushunchasini birinchi boʻlib m. faradey 19-asr 30-yillarida kiritgan. elektr maydon materiyaning maydon koʻrinishidir. materiyaning har qanday oʻzgarishlari, ularning oʻzaro taʼsirlari vaqt oraligʻida va fazoda roʻy beradi, har qanday fizik taʼsir faqat chekli tezlik bilan tarqaladi. elektrlangan jismlarning bir-biriga taʼsiri, ularning harakati elektr maydonlari tufaylidir. elektr zaryadlar bir-biriga bevosita emas, balki bilvosita taʼsir etadi. har bi...

This file contains 8 pages in DOCX format (64.6 KB). To download "elektr va magnit maydonlari haqida ma’lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: elektr va magnit maydonlari haq… DOCX 8 pages Free download Telegram