o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi fanining maqsad va vazifalari haqida taqdimot

DOCX 11 pages 65.1 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 65.1 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

1-mavzu. o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi” fanini o‘qitishning maqsad va vazifalari reja 1. tilning jamiyatda tutgan o‘rni 2. til va tafakkur, til va ma’naviyat 3. «davlat tili” tushunchasi til – bu tovushlar va belgilarning kombinatsiyasi bo‘lib, ularning har biri ma’lum ma’noga ega. til insonning o‘zaro munosabati va aloqasi uchun muhim vositadir. til tufayli biz o‘z fikrlarimizni moddiy nutq shaklida ifoda eta olamiz. til nafaqat aloqa vositasi, balki har bir xalqning tarixiy xotirasidir. har bir tilda, ma'naviy madaniyatda, har bir millatning ko‘p asrlik tarixi o‘z aksini topadi. til aloqasi belgisi. til ijtimoiy hodisadir, chunki ijtimoiy munosabatlardan tashqarida uni o‘zlashtirish mumkin emas. inson tug‘ilgandan boshlab nutqsiz bo‘ladi. axir, kichkina bola atrofdagilarning fonetik tovushlarini takrorlashni o‘rganishni boshlaganida, gapira boshlaydi va o‘ylash qobiliyati tufayli ularga to‘g‘ri ma'noni beradi. til vosita sifatida inson bilan aloqa inson tili ajoyib, noyob mo‘jizadir. bizni boshqa jonzotlardan ajratib turadigan vosita hisoblanadi. til inson bilan aloqa vositasi sifatida belgilangan. bu tilning …

2 / 11

– bu ijtimoiy hayotdagi tarixiy, siyosiy va ijtimoiy o‘zgarishlarning ta'siri ostida bo‘lgan tirik organizm. har qanday millatning tili – bu so‘zda aks ettirilgan uning tarixiy xotirasi. ming yillik ma'naviy madaniyat, xalq hayoti tilda, uning og‘zaki va yozma shakllarida, turli janrdagi yodgorliklarda o‘ziga xos va o‘ziga xos tarzda aks ettirilgan. va shuning uchun til madaniyati, so‘z madaniyati ko‘p, ko‘p avlodlarning ajralmas bo‘g‘ini sifatida namoyon bo‘ladi. tilni aloqa tizimi sifatida aniqlash mumkin, ularning ma'nolari shartli, ammo ma'lum tuzilishga ega bo‘lgan tovushlar va belgilar yordamida amalga oshiriladi. til ijtimoiy hodisadir. uni ijtimoiy shovqin tashqarisida o‘zlashtirib bo‘lmaydi, ya'ni. boshqa odamlar bilan aloqa qilmasdan. uning yana bir muhim xususiyati shundan iboratki, agar ona tili, uning asosiy lug‘ati, nutq va tuzilish qoidalari sakkiz-o‘n yoshda o‘rganilgan bo‘lsa, qanday qilib unutishni amalda imkonsiz qilish mumkin, garchi inson tajribasining boshqa ko‘plab jihatlari butunlay unutilishi mumkin. bu tilning inson ehtiyojlariga moslashuvining yuqori darajasini ko‘rsatadi; u holda odamlar o‘rtasidagi aloqa ancha …

3 / 11

nligi va xilma-xilligi bo‘yicha to‘playdigan har qanday til ham o‘zining haqiqiy ongidir. tilni o‘zlashtirgan har bir yangi avlod, ma'lum bir etnik guruhning har bir vakili jamoaviy tajriba, atrofdagi voqelikni jamoaviy bilish, odamlar tomonidan rad etilgan yoki qabul qilingan ijtimoiy qadriyatlar, umumiy qabul qilingan xatti-harakatlar normalari bilan tanishtiriladi. bundan kelib chiqadiki, til ma'lum bir shaxsning tajribasiga, uning xulq-atvoriga, madaniyatiga ta'sir qilishi mumkin emas. ochiq yoki yashirin ta'sir ostida adabiy til, uning institutlari, urf-odatlari, inson hayotining barcha jabhalari joylashgan va uning muvaffaqiyati ko‘p jihatdan inson hayotidagi til muhitiga, uning ona tilini qay darajada o‘zlashtirganiga bog‘liq. insonning yuqoridan yuklangan savodxonlikka ongsiz ravishda muhtojligi, nutq xatti-harakatlarini demokratlashtirishi, nutqqa ruxsat berishning asosiga aylandi, jamiyatning zamonaviy lingvistik hayoti qimmatli til qoidalarini yo‘qotish xususiyatlari bilan ajralib turishiga olib keldi. shaxsning til qobiliyati psixolingvistikada nutq faoliyatini ta'minlovchi mexanizm sifatida qaraladi. tildan foydalanish bilan bog‘liq nutq faoliyati inson hayotidagi eng muhim narsalardan biri - tafakkur, fikrlash, bilish, muloqot, mulohaza …

4 / 11

rchas bog‘liq, birlikni tashkil etadi, bu tarixan har qanday millatning tili odamlar og‘zaki muloqot jarayonida yaratilgan va rivojlanganligidan dalolat beradi. til va nutq o‘rtasidagi bog‘liqlik, tilni aloqa vositasi sifatida, odamlar uni gapira olguncha tarixan mavjud bo‘lganligida ham namoyon bo‘ladi. odamlar nutq aloqasida ma'lum bir tilni ishlatishni to‘xtatishi bilan, u o‘lik tilga aylanadi. 1-topshiriq. matnni o’qing. matnni so’zlab bering. o‘zbek yozuvlari tarixi. til ham, fikr ham hayotning ongimizdagi ko‘rinishi va nutq yordamida boshqalarga ma’lum qilinuvchi voqelikdir. tilni xalq yaratadi, shuning uchun, u umumxalq bahosi va xususiyatiga ega bo‘ladi, nutq esa ayrim shaxsga oid bo‘ladi. har kim o‘z qobiliyati, so‘z boyligi, savodi hamda nutq a’zolariga qarab gap tuzadi. til - aloqa quroli,u vosita. nutq esa shu aloqa jarayonini amalga oshirishga xizmat qiladi. tilning umri uni yaratgan xalqning o‘zidek uzoq bo‘ladi. nutqning umri esa qisqa. og‘izdan so‘z yoki gap chiqdimi - uni qaytarib bo‘lmaydi. shuning uchun,nutq oldiga nihoyatda ulug‘ bir talab qo‘yiladi: o‘ynab …

5 / 11

blar qo‘yiladi. fikrning aniq va tushunarli bo‘lishi, jumlaning to‘g‘ri, ravon hamda ta’sirli tuzilishi har qanday nutqning bosh fazilatidir. so‘zni to‘g‘ri qo‘llash, undagi tovushlarni to‘g‘ri va aniq talaffuz qilish (hol-xol, yod-yot, sof-sop, sher-she`r va b.), gapda so‘zlarni tartib bilan joylash kabilar vositasida fikrning tushunarli bo‘lishiga erishamiz. g‘o‘za va paxta o‘zaro juda yaqin tushunchani bildiradi, shunga qaramay, «g‘o‘za terildi», «paxta gulladi» deyish xatodir. aniqlik, to‘g‘rilik, ravonlik, soddalik, tozalik, joziba (ta’sirli so‘zlash) kuchi har qanday nutqning eng muhim belgilaridir. qo‘shimchalardan to‘g‘ri foydalanish (gishtin polli, zamonaviy bino; dadam va opam keldi...); so‘zlarni to‘g‘ri bog‘lash (qaror yozildi - qarorni emas),takror va keraksiz ifodadan qochish (turgan joyida turib qoldi), qo‘shma gapni me’yori bilan tuzish, chet so‘zlarni zo‘rma-zo‘raki - ehtiyojsiz ishlatish nutqni g‘aliz, mantiqsiz qiladi. til va nutq umumiylik - xususiylik, imkoniyat - voqelik, mohiyat-hodisa qarama-qarshiligini o‘zida namoyon etib, bir-biriga zidlanadi, bunday zidlanish har bir til sathlariga xos birliklarning nomlanishida ham o‘z ifodasini topadi. til aloqa-munosabat vositalaridan …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi fanining maqsad va vazifalari haqida taqdimot"

1-mavzu. o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi” fanini o‘qitishning maqsad va vazifalari reja 1. tilning jamiyatda tutgan o‘rni 2. til va tafakkur, til va ma’naviyat 3. «davlat tili” tushunchasi til – bu tovushlar va belgilarning kombinatsiyasi bo‘lib, ularning har biri ma’lum ma’noga ega. til insonning o‘zaro munosabati va aloqasi uchun muhim vositadir. til tufayli biz o‘z fikrlarimizni moddiy nutq shaklida ifoda eta olamiz. til nafaqat aloqa vositasi, balki har bir xalqning tarixiy xotirasidir. har bir tilda, ma'naviy madaniyatda, har bir millatning ko‘p asrlik tarixi o‘z aksini topadi. til aloqasi belgisi. til ijtimoiy hodisadir, chunki ijtimoiy munosabatlardan tashqarida uni o‘zlashtirish mumkin emas. inson tug‘ilgandan boshlab nutqsiz bo‘ladi. axir, kichkina bola atrofdagilarning fonetik...

This file contains 11 pages in DOCX format (65.1 KB). To download "o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi fanining maqsad va vazifalari haqida taqdimot", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek tilining sohada qo‘llani… DOCX 11 pages Free download Telegram