dramaturg kalidasa

DOC 2.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662756121.doc αζαρ dramaturg kalidasa reja: 1. dramaturg kalidasa 2. shoir bharatrixari ijodi 3. guptalar davrida hindistonda ilm-fan va adabiyot 1789 yili ingliz sudyasi vilyam djons ost-indiya kompaniyasida xizmat qilayotganida sanskrit tilini ham o`rganadi va kalidasaning «shakuntala» nomli asarini ingliz tiliga tarjima qiladi. ushbu ingliz tilidagi asarni 1791 yili nemis sayyohi, olimi va inqilobchisi georg forster nemis tiliga o`giradi. o`z tarjimasining bir nusxasini u gyotega yuboradi va gyote bu asarga yuqori baho beradi. 1792-1793 yillarda rus yozuvchisi n.m. karamzin jurnalda «shakuntala» asarining to`rt qismining tarjimasini nashr ettiradi va unga kattagina kirish so`zi yozadi. u shunday deb yozgan edi: «ijodiy ruh faqat yevropani emas balki butun dunyoni kezadi. u butun jahon grajdanidir. inson hamma yerda ham insondir. uning yuragi hamma yerda ham bir xilda his etadi. o`z yurak ko`zgusiga butun yeru ( osmonni sig`dira oladi. asarning deyarli har bir sahifasida she`riyatning go`zal timsolini, yurakning nozik his qilish qudratini, may oyining mayin shamolidek …

jodi esa hindiston adabiyotini yevropaga tanishtirgan birinchi yozuvchi bo`lib qoldi. kalidasa yashagan davr esa uning asarlarining tili va voqealari asosida aniqlangan. unga ko`ra kalidasa guptalar imperiyasi davrida yashagan deb taxmin qilinadi. guptalar imperiyasi esa, ma`lumki, shimoliy hindistonda eramizning v-vi asrlarida hukmronlik qilgan sulola. yevropalik mutaxassislar ham kalidasa yashagan davr masalasida hind mutaxassislari fikriga qo`shiladilar. ushbu fikrni kalidasa ijodi bilan yaqindan tanishgan hind adabiyotshunos olimi bxagavatsharan upadxyay ham ilmiy tadqiqotlar asosida tasdiqlab bergan. guptalar imperiyasi davri hindistonda «oltin davr» nomini olgan. guptalar imperiyasi hukmronlik qilgan davrda hindistonda har bir soha o`zining rivojlanish cho`qqisiga yetgan. chunki guptalar ilm-fan, arxitektura va madaniyatning rivojlanishiga barcha shart-sharoitlarni yaratgan. bu davrda, asosan, matematika, astronomiya, tibbiyot (meditsina) fanlari, grammatika bo`yicha qonun-qoidalar kitobi, san`at va adabiyot hamda arxitektura rivojlangan. buyuk grammatika mutaxassisi patanjali, algebra asoschisi aryabxatta, astronom braxmaguptalar aynan shu davrda yashab ijod etgan. hozirgi hindistonning ko`pgina arxitektura yodgorliklari aynan guptalar davrida bunyodga kelgan va bugungi kunda hind …

raqqiyotidan darak beradi. kalidasaning shaxsiyati va uning hayoti haqida, afsuski, haligacha aniq ma`lumot yo`q. u haqidagi barcha ma`lumotlar faqat afsona va rivoyatlar hamda uning asarlaridan olingan ma`lumotlardir. rivoyatlarga ko`ra u kambag`al oiladan chiqqan savodsiz, lekin juda e`tiqodi kuchli cho`pon bo`lgan. uning asl ismi ham noma`lum, kalidasa uning taxallusi. rivoyatlarda aytilishicha, bir kun u «kali man» ( «qora ona» (ya`ni, parvati ma`budasining bir tajassumi) ibodatxonasida uxlab qoladi va kechasi kali man ma`budasi uning miyasiga barcha bilimlarni kiritib qo`yadi. ertalab turganida u o`zining bilimdonligidan hayratda qolib o`zini «kali man quli» deb hisoblab kalidas ismini oladi. boshqa rivoyatlarga ko`ra u elchilik ham qilgan. kalidasa hindiston jug`rofiyasi va tabiatini shunchalik yaxshi bilganki, uni qayerda tug`ilib, qayerda o`sganini aniqlab bo`lmagan. chunki u asarlarida hindistonning har bir burchagini shunchalik ustalik bilan tasvirlagnki, uni o`qigan kitobxonga, behosdan, kalidasa shu yerda o`sib ( ulg`aygan degan fikr keladi. ayniqsa, uning «megxaduta» («xabarchi bulut») va «ritusamhara» («yil fasllari») nomli asarlarida …

, kalidasa nafaqat dramalar yaratgan, sahnalashtirgan, balki unda aktyorlik qobiliyati ham yuksak darajada rivojlangan bo`lgan. obrazlarni yuqori darajali, tomoshabinga ta`sirchan qilib yaratish sirlarini ham barcha aktyorlarga o`zi o`rgatgan. kalidasa nomi bilan bog`liq juda ko`p asarlar topilgan, lekin mutaxassislar kalidasa qalamiga mansub jami yettita asarni tan oladilar. bu quyidagi liro-epik pyesalar: shakuntala ( shakuntala. ritusamhara ( yil fasllari megxaduta ( xabarchi bulut malyavika agnimitra ( malyavika va agnimitra kumarasambxava ( o`g`ilning tug`ilishi vikramurvashi ( qahramonlik bilan qo`lga kiritilgan urvashi ragxuvansha ( ragxu avlodi. kalidasa o`z ijodida qadimiy hind adabiyotiga eng ko`p tayangan adib. u avval qadimiy davr adabiy merosini o`rganib chiqqan va ulardan ta`sirlangan holda o`zining shoh asarlarini yaratgan. ayniqsa hind eposlari unda katta qiziqish uyg`otganini asarlari syujetida kuzatishimiz mumkin. uning shunday asarlaridan biri bu «shakuntala» dramasidir. «shakuntala» («shakuntala») kalidasaning shoh asar bo`lib u jahon miqyosida dong taratgan asar. «shakuntala» dramasining syujeti «maxabharata» eposidan olgan. drama bharat shohining dunyoga kelishi bilan …

i kutib otasi bilan qoladi. kunlar o`tadi, kunlar ketidan oylar o`tib shakuntala bir o`g`il ko`radi va unga bharata deb ism qo`yadi. shakuntala o`z sevgilisi dushyantani kutishda davom etadi. lekin undan ko`p vaqtgacha darak bo`lmaydi. kunlardan bir kun shakuntala hijron azobida dushyanta haqida o`ylab o`tirganida ularning uyiga bir avliyo uning otasi kanvani so`rab keladi. dushyanta haqida uy-xayollarga berilib ketgan shakuntala avliyoning kirganini ham sezmay qoladi. bundan g`azablangan avliyo undan norozi bo`lib «kim haqida o`ylab uyga kelgan mehmonni sezmagan bo`lsang, u ham seni shunday unutib yuborsin» ( deb duoibad qiladi. duoibadga uchragan shakuntala dushyantani olti yil ko`tadi. darhaqiqat avliyoning qarg`ishi ta`sirida dushyanta ham uni unutib yuborgan edi. o`g`li olti yoshga to`lganida shakuntala otasidan oq fotiha olib o`z sevgilisi yurtiga ravona bo`ladi. u shaharga borib darhol saroyga yo`l oladi. saroy qo`riqchilariga o`zini shohning ayoli deb tanishtiradi. bundan g`azablangan soqchilar bu xabarni shohga yetkazadilar. shoh juda hayronlik bilan «qaysi qo`rqmas ayol bunday botirlik bilan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "dramaturg kalidasa"

1662756121.doc αζαρ dramaturg kalidasa reja: 1. dramaturg kalidasa 2. shoir bharatrixari ijodi 3. guptalar davrida hindistonda ilm-fan va adabiyot 1789 yili ingliz sudyasi vilyam djons ost-indiya kompaniyasida xizmat qilayotganida sanskrit tilini ham o`rganadi va kalidasaning «shakuntala» nomli asarini ingliz tiliga tarjima qiladi. ushbu ingliz tilidagi asarni 1791 yili nemis sayyohi, olimi va inqilobchisi georg forster nemis tiliga o`giradi. o`z tarjimasining bir nusxasini u gyotega yuboradi va gyote bu asarga yuqori baho beradi. 1792-1793 yillarda rus yozuvchisi n.m. karamzin jurnalda «shakuntala» asarining to`rt qismining tarjimasini nashr ettiradi va unga kattagina kirish so`zi yozadi. u shunday deb yozgan edi: «ijodiy ruh faqat yevropani emas balki butun dunyoni kezadi. u butun jahon...

DOC format, 2.1 MB. To download "dramaturg kalidasa", click the Telegram button on the left.

Tags: dramaturg kalidasa DOC Free download Telegram