universitet ma’lumotlar bazasini loyihalash

DOCX 19 pages 1.4 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

ma’lumotlar bazasi texnologiyalari fanidan “universitet ma’lumotlar bazasini loyihalash”mavzusida kurs ishi kirish biz axborot asrida yashamoqdamiz. hozirgi kunda axborotni boshqarish juda muhim tushunchaga aylanib bo’ldi. axborot dunyosidagi eng asosiy vazifa – uni qayta ishlashdir. axborotni qayta ishlash esa eng murakkab jarayonlardan biridir. umuman olganda, ma’lumotlarni qayta ishlash deganda, ular ustida bajariladigan amallar – saqlash, uzatish, tahrirdan o’tkazish kabilarni tushunishimiz mumkin. axborotlar ustida amallar bajarish uchun ularni bir joyga to’plash muhim hisoblanadi. axborotlar miqdori oz bo’lmaganligi sababli bu jarayon, albatta, kompyuterlar yordamida amalga oshirilmoqda. axborotlarning bir joyga jamlanishi “ma’lumotlar bazasi” tushunchasini vujudga keltirdi. ma’lumotlar bazasi texnologiyalarining paydo bo’lishi va rivojlanishi tarixini tor ma’noda qarab chiqaylik. chunki bu tushuncha tarixi tushunchasi keng ma’noda, insoniyat ma’lumotlarni saqlaydigan va ishlov beradigan har qanday vositalar tarixiga umumlashtiriladi. ma’lumotlar bazasi tarixi tor ma’noda ma’lumotlar bazalarini an’anaviy (zamonaviy) ma’noda ko’rib chiqadi. ushbu tushuncha paydo bo’lishiga 1955yilda dasturlashtiriladigan yozuv uskunalari paydo bo’lgani bilan bog’lash mumkin. bu vaqtda dasturiy ta’minot …

2 / 19

ekt tizimlari nuqtai nazaridan tor ma’noda tushunilgan bo’lsa-da, 1964-1965-yillarda sdc tomonidan tashkil qilingan simpoziumlarda joriy etilgan. ushbu atama zamonaviy ma’noda faqat 70-yillarda keng qo’llanilgan. 1. ma’lumot bazasi tushunchasi bugungi dunyoda ma’lumotlar har xil va keng tarqalgan. ma’lumotlar bazasi ma’lumotlarni saqlash va boshqarishning eng yaxshi usuli hisoblanadi. ma’lumotlar bazalari ma’lumotlarni doimiy ravishda va xavfsiz tarzda almashishni ta’minlaydi. ma’lumotlar nafaqat keng yoyilgan va keng tarqalgan hamdir. bu tashkilotlarning yashashi va rivojlanishi uchun ham zarurdir. masalan, otm o’zining professor-o’qituvchilari, fakultetlari, tegishli yo’nalishlari va mutaxassisliklari hamda talabalari haqida hech qanday ma’lumotga ega bo’lmasdan turib rivojlanishi mumkinmi, degan savolni o’rtaga qo’yib ko’raylik. barcha otmlar ushbu turdagi ma’lumotlarni saqlashlari kerak. muhim ahamiyatga ega bo’lganidek, ular kerak bo’lganda qaror qabul qiluvchilar uchun ma’lumotlarga ega bo’lishlari kerak. ishonch bilan aytish mumkinki, otmning barcha axborot tizimlarining maqsadi ularga axborotni tashkiliy manba sifatida ishlatishga yordam berishdir. ushbu tizimlarning barchasida ma’lumotlarni yig’ish, saqlash, umumlashtirish, boshqarish va tarqatish turadi. ma’lumotlar bazasi – …

3 / 19

ar birini tavsiflovchi ko’plab nusxalari (occurrence yoki instance) mavjud. masalan, otmlar haqida ma’lumot mavjud bo’lgan ma’lumotlar bazasida "otm raqami" nomi bilan saqlanadigan maydon turini o’z ichiga olishi mumkin va ma’lumotlar bazasida tavsiflangan otmlarning har bir turi uchun (fakultetlar, yo’nalishlar, guruhlar, talabalar va boshqalar) ushbu saqlanadigan maydonning alohida nusxasi mavjud bo’ladi. yozuv – bu tegishli saqlanadigan maydonlar to’plamidir. bunday holda, saqlangan yozuvning nusxasi saqlanadigan maydonlarning tegishli nusxalari guruhidan iborat. fayl - bu bir xil turdagi saqlangan yozuvlarning barcha mavjud nusxalari to’plami. oddiylik uchun har qanday berilgan fayl faqat bitta turdagi saqlanadigan yozuvlarni o’z ichiga olishi mumkin deb qabul qilinadi. ushbu soddalashtirish keyingi mulohazalarga jiddiy ta’sir ko’rsatmaydi. ma’lumotlar bazasini loyihalash uchun axborot va ma’lumotlar o’rtasidagi farqni tushunib olish kerak. axborot - bu ma’lumotlarning ma’nosini ochib berish uchun qayta ishlash natijasidir. axborotdan qaror qabul qilish uchun asos sifatida foydalanish mumkin. masalan, otm professor-o’qituvchilari haqidagi ma’lumotlarning qisqacha tavsifi attestatsiya organlariga otm uchun attestatsiyani o’tkazish …

4 / 19

odatda kompyuter ma’lumotlar bazasidan foydalanishni talab qiladi. ma’lumotlar bazasi bu quyidagilar to’plamini saqlaydigan umumiy, birlashtirilgan kompyuter tuzilmasi: · tashqi foydalanuvchi ma’lumotlari, ya’ni oxirgi foydalanuvchini qiziqtirgan muhim faktlar; · metadata (ma’lumotlar haqidagi ma’lumotlar [6]), ular orqali oxirgi foydalanuvchi ma’lumotlari birlashtiriladi va boshqariladi. metadata ma’lumotlar xarakteristikalarini va ma’lumotlar bazasida topilgan ma’lumotlarni bog’laydigan munosabatlar to’plamini tavsiflaydi. masalan, metama’lumotlar komponenti har bir ma’lumot elementining nomi, har bir ma’lumot elementida saqlanadigan qiymatlar turi (raqamlar, sana yoki matn) va ma’lumotlar elementini bo’sh qoldirish mumkinligi kabi ma’lumotlarni saqlaydi. metadata ma’lumotlarning qiymati va ishlatilishini to’ldiruvchi va kengaytiradigan ma’lumotlarni taqdim etadi. qisqa qilib aytsak, metadata ma’lumotlar bazasida ma’lumotlarning yanada to’liq tasvirini taqdim etadi. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi (mbbt) bu ma’lumotlar bazasi tuzilishini boshqaruvchi va unda saqlanadigan ma’lumotlarga kirishni boshqaradigan dasturlar to’plami. qaysidir ma’noda ma’lumotlar bazasi juda yaxshi tashkillashtirilgan elektron topshirish kabinetiga o’xshaydi, unda kuchli dasturiy ta’minot (mbbt) kabinet tarkibini boshqarishga yordam beradi. ma’lumotlar bazasining turlari. har bir ma’lumotlar bazasi …

5 / 19

anligini aniqlaydi. bitta foydalanuvchi ma’lumotlar bazasi bir vaqtning o’zida faqat bitta foydalanuvchini qo’llabquvvatlaydi. boshqacha aytganda, agar a foydalanuvchisi ma’lumotlar bazasidan foydalansa, b va c foydalanuvchilari a foydalanuvchisini kutib turishlari kerak. bunga javoban, ko’p foydalanuvchi ma’lumotlar bazasi bir vaqtning o’zida bir nechta foydalanuvchilarni qo’llab-quvvatlaydi. ko’p foydalanuvchi ma’lumotlar bazasi nisbatan kam miqdordagi foydalanuvchilarni (odatda 50 dan kam) qo’llabquvvatlasa, tashkilotning ishchi guruhi ma’lumotlar bazasi deb ataladi. ma’lumotlar bazasi butun tashkilot tomonidan ishlatilganda va ko’plab bo’limlarda (50 dan ortiq, odatda yuzlab) foydalanuvchilarni qo’llab-quvvatlasa, ma’lumotlar bazasi korxona bazasi deb nomlanadi. joylashuv ma’lumotlar bazasini tasniflash uchun ham ishlatilishi mumkin. masalan, bitta saytda joylashgan ma’lumotlarni qo’llab-quvvatlaydigan ma’lumotlar bazasi markazlashtirilgan ma’lumotlar bazasi deb ataladi. bir nechta turli saytlarda tarqatilgan ma’lumotni qo’llab-quvvatlaydigan ma’lumotlar bazasi taqsimlangan ma’lumotlar bazasi deb ataladi. markazlashtirilgan va markazlashtirilmagan (tarqatilgan) ma’lumotlar bazasi ma’lumotlar bazasini amalga oshirish va boshqarish uchun aniq belgilangan infratuzilma (apparat, operatsion tizimlar, tarmoq texnologiyalari va boshqalar)ni talab qiladi. odatda, infratuzilmaga ma’lumotlar bazasini yaratadigan …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "universitet ma’lumotlar bazasini loyihalash"

ma’lumotlar bazasi texnologiyalari fanidan “universitet ma’lumotlar bazasini loyihalash”mavzusida kurs ishi kirish biz axborot asrida yashamoqdamiz. hozirgi kunda axborotni boshqarish juda muhim tushunchaga aylanib bo’ldi. axborot dunyosidagi eng asosiy vazifa – uni qayta ishlashdir. axborotni qayta ishlash esa eng murakkab jarayonlardan biridir. umuman olganda, ma’lumotlarni qayta ishlash deganda, ular ustida bajariladigan amallar – saqlash, uzatish, tahrirdan o’tkazish kabilarni tushunishimiz mumkin. axborotlar ustida amallar bajarish uchun ularni bir joyga to’plash muhim hisoblanadi. axborotlar miqdori oz bo’lmaganligi sababli bu jarayon, albatta, kompyuterlar yordamida amalga oshirilmoqda. axborotlarning bir joyga jamlanishi “ma’lumotlar bazasi” tushunchasini vujudga keltirdi. ma’lumot...

This file contains 19 pages in DOCX format (1.4 MB). To download "universitet ma’lumotlar bazasini loyihalash", click the Telegram button on the left.

Tags: universitet ma’lumotlar bazasin… DOCX 19 pages Free download Telegram