hujayraning so‘rish kuchi va suvning shimilishi

PPTX 24 стр. 2,4 МБ Бесплатная загрузка

24 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,4 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 24

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 24

hujayraning so'rish kuchi. suvning shimilishi va harakati hujayraning so'rish kuchi. suvning shimilishi va harakati транспирация унумдорлиги 1 кг сарфланган сув ҳисобига ҳосил қилинган органик модда миқдори билан белгиланади. у кўпчилик ўсимликлар учун 1-8 г га тенг бўлиб, ўртача 3 г бўлади. 1 м2 барг юзасидан буғлантирилган сув миқдорининг шунча майдондаги сув сатҳидан буғлантирилган сув миқдорига бўлган нисбати нисбий транспирация дейилади. бу кўрсатгич 0,1-0,5 оралиғида бўлиб, баъзан 1 га тенглашади. транспирация жадаллиги кескин камайганда нисбий транспирация кўрсатгичи 0,01 ва ундан ҳам паст бўлиши мумкин. tashqi muhitdan hujayraga suvning kirishi hujayraning kolloid va osmotik xususiyatlaridan kelib chiqadi. masalan, quruq urug' tuproqdan suvni shimib bo'rtadi, hajmi kattalashadi. urug' mag'zida zahira moddalar ya'ni oqsillar, kraxmal hamda yog'larning mavjudligi urug'ning suvni katta kuch bilan tortishiga olib keladi, natijada esa urug' qobig'i yoriladi. ildizcha va boshqa embrional qismlarning shakllanishi natijasida vakuolali hujayralar paydo bo'la boshlaydi. shu paytdan boshlab suvning so'rilishida osmotik bosim asosiy kuch bo'lib hisoblanadi. …

2 / 24

nishi, ya'ni transpirasiyasi. tuproq ko'p qavatli jism bo'lib asosan to'rt qismdan ya'ni qattiq mineral zarrachalar, organik moddalar yoki gumus, tuproq eritmasi va tuproq havosi jamlamasidan iborat. bularning birinchi ikkitasi tuproqning tuzilishini belgilasa, keyingi ikkitasi shu tuzilish oraliqlarini to'ldirib to'radi. tuproq tarkibida deyarli toza suv deyarli bo'lmaydi. u ma'lum kontsentrasiyali eritmalar holida bo'ladi. tuproq zarrachalari bilan suv har xil birikadi va uning turli shakllarni hosil qiladi. gravitasion suv tuproqning yirik (>60 mkm) kapillyarlaridagi harakatchan suv, uni o'simliklar yaxshi o'zlashtiradi. kapillyar suv-tuproqni kichikrroq (60 mkm) kapillyarlaridagi suv bo'lib, u pastga tushib ketmaydi ya'ni kapillyarlar suv yuzasi meniskining tortilishi hisobiga tutib turiladi. ushbu suv ildiz tukchalari tomonidan yaxshi so'riladi. pardasimon suv-tuproq zarrachalari yuzasida molekulyar tortishuv kuchlari-adsorbsiya hisobiga tutib turiladi. pardasimon suv o'simliklar tomonidan qiyin o'zlashtiradi. gigroskopik suv-tuproq zarrachalari tomonidan katta kuch bilan (1000 atm) suvni ushlab turiladi. o'simlik tomonidan o'zlashtirilmaydi. immobilizasion suv tuproqdagi kolloid moddalarga kimyoviy bog'langan suv bo'lib, o'simliklar tomonidan umuman o'zlashtirilmaydi. …

3 / 24

harakatlanishidir. bu erda suvni harakatiga karshilik juda kam. bu harakat rizoderma ildiz tukchalari po'stidan boshlanib endoderma hujayralarigacha davom etadi. endoderma hujayralarining po'sti juda qalin (kaspari belbog'i) va suv o'tkazmaydigan hujayralar qatlami bor. ularni ichida maxsus suv o'tkazuvchi hujayralar bor. ular ksilema hujayrasi bilan tutashgan. suv o'tkazuvchi hujayralarining tsitoplazmasiga o'tadi va simplast yo'li bilan o'tkazuvchi naylargacha davom etadi. simplast-bu suvni hujayra sitoplazmasi orqali harakatlanishidir. bu erda suv osmos qonunlari asosida harakatlanadi. suvning simplast harakatida qisman atf energiyasi ham sarflanishi mumkin degan fikrlar ham mavjud. suv ildiz tukchalaridan simplast yo'li bilan o'tkazuvchi naychaga harakatlanadi. transvakuolyar - bu suvning hujayra shirasi orqali harakatlanishi bildiradi.suvni kirishi va harakatlanishi hujayra shirasining osmotik bosimiga bog'liq bo'ladi. osmotik bosim katta bo'lsa, hujayraning so'rish kuchini oshiradi. natijada suv ksilema naylariga o'tadi va ularda pastdan yuqoriga itaruvchi gidrostatik bosim hosil qiladi. bu ildiz bosimidir. o'simlikning er ustki organlari orqali suvni bug'lanishi transpiratsiya deb ataladi. transpirasiya muhim fiziologik jarayon bo'lib …

4 / 24

q havoning namligi, yorug'lik, harorat, hujayra oraliqlaridagi co2 bosimi, ionlar nisbati, fitogormonlar va nihoyat o'simlikning suv bilan ta'minlanishi katta ta'sir qiladi. barg og'izchalari o'lchamlari va holatlarini boshqariluvida asosan ikkita, ya'ni gidropassiv va gidrofaol holatlarni ko'rish mumkin. suvning o'simlik tanasiga kirishi va sarflanishi suv muvozanati deyiladi. ularning miqdori bir-biriga mos keladi. ammo yozning issiq-jazirama kunlarida transpirasiyaning miqdori ortadi va qabul qilinayotgan suv bug'lanayotgan suvning o'rnini bosa olmaydi va nisbiy tengsizlik paydo bo'ladi. buni suv taqchilligi deyiladi. yuqoridan suvni harakatga keltiruvchi kuch transpirasiya natijasida hosil bo'ladi. transpirasiya haroratga, o'simlik turiga va yashash sharoitlariga bog'liqdir labchali transpirasiya. barg og'izchlari (labchalari) suv bug'i, co2 va o2 uchun asosiy o'tkazuvchi yo'l hisoblanadi. barg og'izchalari uning ikki tomonida yoki faqat bir tomonida bo'lishi mumkin. masalan, karam barglarining ustki epidermisida barg og'izchalarining soni 1sm2 14100 dona bo'lsa pastki tomonida 1 sm2 22600 dona atrofida bo'ladi. boshqa o'simliklar uchun ushbu ko'rsatkichlar qo'yidagicha bo'lishi mumkin: ustki epidermisda pastki epidermisda …

5 / 24

$opiq bo'lganda kutikulyar ranspirasiyaning miqdori katta bo'lib 50% gacha etishi mumkin. ammo kutikulyar transpirasiyaning miqdori barglarning yoshiga ham bog'liq. masalan yosh barglarda kutikulyar transpirasiyaning darajasi umumiy miqdordan ~50% bo'lsa, yetuk barglarda ushbu ko'rsatkich ~10%. barglar qarib borishi bilan kutikulalar darz ketib yemirila boshlaydi va kutikulyar transpirasiyaning miqdori ham birmuncha ortishi mumkin. kutikulyar transpirasiyaning eng yuqori miqdori labchalar doimo ochiq holatda bo'lgan, suvda suzib yuruvchi o'simliklarda kuzatiladi. ulardagi umumiy transpirasiyaning miqdori 180-400 mg\sm2 soat bo'lsa, kutikulyar tranpirasiyaning miqdori ~50%. biz quyida ayrim guruh o'simliklar uchun umumiy va kutikulyar transpirasiyaning miqdorlarini keltiramiz. o'simliklar umumiy kutikulyar guruhi transpiratsiya transpiratsiya (mg/sm2) (%) ikki pallali o'simliklar 170-25 10-20% buta o'simliklar 60-70 5-10% doimo yashil o'simliklar 45-55 2-3% o'rmon daraxtlarida 9-10 10-20% mevali daraxtlarda 8-9 17-24% guttatsiya. bu hol namlik darajasi uta yuqori joyda o'suvchi o'simliklarga, xususan tropik sharoitga xos xususiyatdir. bunda barglardagi maxsus gidatodlar (barg tishchalari) orqali suv aralash shira ajraladi. guttatsiya holati transpirasiya jarayoniga …$

Хотите читать дальше?

Скачайте все 24 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hujayraning so‘rish kuchi va suvning shimilishi"

hujayraning so'rish kuchi. suvning shimilishi va harakati hujayraning so'rish kuchi. suvning shimilishi va harakati транспирация унумдорлиги 1 кг сарфланган сув ҳисобига ҳосил қилинган органик модда миқдори билан белгиланади. у кўпчилик ўсимликлар учун 1-8 г га тенг бўлиб, ўртача 3 г бўлади. 1 м2 барг юзасидан буғлантирилган сув миқдорининг шунча майдондаги сув сатҳидан буғлантирилган сув миқдорига бўлган нисбати нисбий транспирация дейилади. бу кўрсатгич 0,1-0,5 оралиғида бўлиб, баъзан 1 га тенглашади. транспирация жадаллиги кескин камайганда нисбий транспирация кўрсатгичи 0,01 ва ундан ҳам паст бўлиши мумкин. tashqi muhitdan hujayraga suvning kirishi hujayraning kolloid va osmotik xususiyatlaridan kelib chiqadi. masalan, quruq urug' tuproqdan suvni shimib bo'rtadi, hajmi kattalashadi. ur...

Этот файл содержит 24 стр. в формате PPTX (2,4 МБ). Чтобы скачать "hujayraning so‘rish kuchi va suvning shimilishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hujayraning so‘rish kuchi va su… PPTX 24 стр. Бесплатная загрузка Telegram