o’simliklarni sho’rlanishga chidamliligi

PPT 1,4 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1652987258.ppt botanika va o’simliklar fiziologiyasi. o’simliklarni sho’rlanishga chidamliligi reja: 1. sho’rlanishning o’simliklar hayotiga ta’siri 2 sho’rlanishga chidamli o’simliklar. 3. o’simliklarni sho’rlanishga chidamliligini oshirish tadbirlari o'simliklarning sho'rlanishga chidamliligi organizmning o'ziga xos xossasi bo’lib, evolutsiya jarayonida shaklanib kelgandir. bu holatning asosida sitoplazmada ionlar gomeostazini ma’lum bir miqdorda uning tashqarisida tuzlar miqdoriga qarab boshqarib turish yotadi. gomeostazni ushlab turishda bir qancha ijroiya mexanizmlari qatnashadi. bu vazifalarni shartli ravishda ikkita guruhga bo‘lish mumkin: ionlar o‘tkazuvchanligining plazmatik membr6analar tufayli boshqarilishi. bu holat tufayli sho‘rlangan sharoitda tashqaridan ionlarning sizotolda kirishi muqobillanadi. ionlarni hujayradan tashqi muhitga ko‘chiruvchi nasoslar ishi, ya’ni ichkaridan tashqariga haydash. bunda ionlarning shimiluvi xususan, na+ ionlarining tashiluvi termodinamik gradiyentga kirish holatida hujayraning energiya yo‘qotishi bilan boradi. o‘simlik hujayralarida sho'rlangan tuproq sharoitida ko‘proq natriy, magniy, xlor va boshqa ayrim ionlar xususan, og‘ir metallar miqdori ortiqcha bo’ladi. shuningdek, 0‘simlik hujayralarida suvda erigan gazlarning, pestitsit qoldiqlarining, gerbitsitlar qoldiqlarining yig’ilishi unda juda qiyin o‘zgarishlarga olib keladi. ko‘pgina zaharli …

lar tarkibidagi anionlarning, ya’ni xlor, sulfat, xlor sulfit, sulfat xlorid va karbonat ionlarining miqdori bilan o‘lchanadi. ulardan ko‘proq natriy o'lchanadi. shuningdek, karbonat-magniyli va xlorid-magniyli sho‘rlanishlar ham ko‘p uchraydi. sho‘rlangan joylarda o'suvchi o‘simliklarga galofitlar deyiladi (grekcha galos-tuz, phiton-o‘simlik). ular o‘zlarining anatomik tuzilishlari va modda almashinuvi bilan glikofit o‘simliklardan farq qiladi. galofit o'simliklar tuzlarning yuqori miqdoridan asosan o’zlarining 3 ta fazilati tufayli himoyalanadi. 1.ko‘p miqdorda tuzni hujayralar tomonidan so‘rilishi va vakuolalar shirasida to‘planishi natijasida hujayralarda yuqori osmotik bosimning mavjudligi. 2.galofit o‘simliklar ildizlari orqali so‘ri!adigan tuzlar miqdorining chegaralanganligi. 3.yutilgan tuzlarning suv yordamida va maxsus tuz bezchalari yordamida hujayradan chiqarilishi hamda ortiqcha tuzlarni barglarni to’kilishi tufayli yo‘qotilishi. bu hodisa quyidagicha bo’ladi: a) tuz bezchalari yordamida barglar va poyalardan tuzlar tashqariga chiqariladi.u yerdan esa yomg’ir suvlari tufayli yuviladi. b) barglardagi tuz ajratuvchi barg tukchalari ikki qismdan iborat, ya’ni har biri bitta hujayradan tashkil topgan bo’lib, oyoqcha va boshchadan iborat. boshcha vakuolasida ko‘p tuz yig’ilib qolsa, …

nasosi tufayli bo’lib ko‘p miqdorda suv tashiluvi bilan boradi.tuzlarning bir qismi to‘kiladigan barglar orqali ham ajraladi. 3.glikogalof!tlar. bu o‘simliklar kam sho‘rlangan yerlarda o‘sadi. ular hujayralaridagi yuqori osmotik bosim fotosintez mahsulotlari tufayli ushlab turiladi. hujayralari tuzlarni kam yutadi. masalan, polo‘n o‘simligi. sho‘rlanish tiplari o‘simlik organlari tuzilishiga ham katta ta’sir qiladi. masalan, xlorli sho‘rlanishda o‘simliklarda sukkulentlik xossalari, ya’ni barglari go‘shtdor bo’lib suvso‘ruvchi to‘qimalari rivojlangandir. sulfatli sho’rlanishda esa o‘simliklarda kseromorflik xususiyatlari vujudga keladi. nafas olish intensivligi va fotosintez xlorli sho‘rlanishda sulfatli sho'rlanishga qaraganda kam bo’ladi. shuningdek, suvning ajralishi ham anchagina kam bo’ladi. glikofit o‘simliklarda ham sho‘rlanish sharoitida bir qancha moslanishlar vujudga keladi. qishloq xo‘jalik o‘simliklaridan arpa, qand lavtagi, yumshoq bug'doy, g‘o‘za boshqa o‘simliklarga nisbatan chidamliroqdir. аrpа va pomidor o'simliklarini uzoq vaqt sho‘rlangan sharoitda o‘stirish, ularda sho’rlanishga chidamlilik vujudga kelishiga olib keladi. natijada hosildorligi pasaymaydi. ammo tuzning tuproqda ortiqcha bo’lishi glikofit o‘simliklarni halokatiga olib keladi. sho‘rlanish o‘simliklarda quyidagi o‘zgarishlarga olib kelishi mumkin. 1 .hujayralarning …

htiradi. 4.aktomiozin singari oqsillarning polimerlanishida yordam beradi. 5.0qsillar modifikatsiyasini tanlab aktivlashtiradi. 6.rnk-polimeraza fermentini aktivlashtiradi. 7.embriogenez, mitoz protsesslarini aktivlashtiradi, qarish xodisasini sekinlashtiradi. o‘simliklarda sitress sharoitida paydo bo’ladigan prolin aminokislotasi quyidagi vazifalarni bajarishi mumkin: oqsillar suv muhitini va biopolimerlar tuzilishini himoyalaydi. osmoregulyatorlar mexanizmi tarkibiga kirib suv faolligini boshqaradi. prolin va oksiprolin saqlovchi glikoproteidlar tarkibiga kirib protoplazmaga elastiklik beradi. stress tugagan davrdan so‘ng energiya va azot manbayi bo’lib xizmat qiladi. sho‘rlanishning hamma xillarida o'simlik tuzlarning yuqori konsentratsiyasiga duch keladi. kationlardan ko‘proq na+, k+, mg+ va ca+ ta’siriga duch keladi. 0‘simlik tomonidan na+ ionlarini ko‘plab o‘zlashtirilishi k+ va mg+ ionlarining hujayradagi miqdorini kamaytiradi. suvda tez eruvchan bo’lgan na+ va k+ tuzlari o‘simlik rivojlanishi boshlang‘ich fazalarida ayniqsa yomon ta’sir qiladi, ya’ni ular ildizga passiv yoki aktiv yutilishi natjasida sitoplazmadagi va organellalardagi ionlar nisbatini buzadi. bu esa barcha biokimyoviy protsesslarning buzilishiga olib keladi. galofit o‘simliklar ayrim ionlarni tanlab yutish yoki chiqarish xususiyatiga egadir. evolutsiya protsessi jarayonida …

simliklar chidamliligini oshiradi. tuproq eritmasi osmotik bosimi, faqatgina sho‘rlanish juda yuqori bo’lgandagina o‘simliklarni zararlashi mumkin. qishloq xo‘jaligida sho‘rlanishga nisbatan kurash bu yerlarning meliorativ holatini yaxshilashdir. bu yerlarda sho‘rni kamaytirish drenajlar qurish va hosil yig’ib olingandan so‘ng yerlarni yuvish tufayli amalga oshiriladi. agar tuproqda juda ko‘p natriy bo’lsa, u gipslanadi, ya’ni tuproq yutuvchi komleksidagi natriy, kalsiy bilan almashashtiriladi. shuningdek, tuproqqa mikroelementlar solish ham undagi ionlar almashinuvini yaxshilaydi. sho‘rlanishga chidamlilikni oshirish uchun o‘simlik urug’larini ekishdan oldin 1 soat davomida 3% li nacl bilan namlash so‘ngra 1,5 soat yuvish tavsiya etiladi (g‘o‘za, bug‘doy, qand lavlagi). sulfatli sho‘rlanishga nisbatan esa 1 sutka davomida 0,2 m sulfat tuzi eritmasida yuviladi. hozir geninjinerlik rivojlanmoqda, ya’ni tuzga chidamli o‘simliklarning shu xususiyatni beruvchi kompleks genlarini olib chidamsiz o‘simliklarga o‘tkazish mumkin. sho‘rlanishda kislorod radikallarining ko‘payishi o‘simlikka salbiy ta’sir qiladi, ya’ni kislorod, piridin, flavin-nukleotidlarini, glyotation va askorbin kislotalarini oksidlab organizmning qaytarish potensialini kamaytiradi hamda ularning oksidlangan formalarini ildiz ajratmalari shaklida …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’simliklarni sho’rlanishga chidamliligi"

1652987258.ppt botanika va o’simliklar fiziologiyasi. o’simliklarni sho’rlanishga chidamliligi reja: 1. sho’rlanishning o’simliklar hayotiga ta’siri 2 sho’rlanishga chidamli o’simliklar. 3. o’simliklarni sho’rlanishga chidamliligini oshirish tadbirlari o'simliklarning sho'rlanishga chidamliligi organizmning o'ziga xos xossasi bo’lib, evolutsiya jarayonida shaklanib kelgandir. bu holatning asosida sitoplazmada ionlar gomeostazini ma’lum bir miqdorda uning tashqarisida tuzlar miqdoriga qarab boshqarib turish yotadi. gomeostazni ushlab turishda bir qancha ijroiya mexanizmlari qatnashadi. bu vazifalarni shartli ravishda ikkita guruhga bo‘lish mumkin: ionlar o‘tkazuvchanligining plazmatik membr6analar tufayli boshqarilishi. bu holat tufayli sho‘rlangan sharoitda tashqaridan ionlarning sizotolda...

Формат PPT, 1,4 МБ. Чтобы скачать "o’simliklarni sho’rlanishga chidamliligi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’simliklarni sho’rlanishga chi… PPT Бесплатная загрузка Telegram