yashil kimyo prinsiplari va ta'lim dasturi

DOCX 12 pages 129.2 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 129.2 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

yashil kimyoning prinsiplari reja: 1. "yashil kimyo" fanining prinsiplari. 2. prinsip ostidagi tushunchalar. 3. prinsiplarni tirik organizmlar hayotidagi o'rni djon varner prinsiplari. dimetilkarbonatlar va dimetilaulfatlar. atom iqrisodi va atom samaradorligi tushunchalari, reaksiya mexanizmlari. br-monsanto texnologiyasi. yashil kimyoda miqdoriy o’lchov e-faktori. “iflos” jarayonlar. dils-alder kondensatsiyasi, kross birikma. atom effektivligi tushunchasi. polimerlanish va metotizes. har xil oksidlovchi va qaytaruvchilarning atom effektivligi. effekt yo’lini qisqartirish. kimyoviy reaksiyalar unumini oshirish. birikish va qayta gruppalanish reaksiyalarida atom effekti faktori. sintetik usullarning ishlatilishi. siklik ketonni laktonga aylantirish. “o’ldiruvchi”, “aldab chaqiruvchi”, “qo’rqituvchi moddalar”. uchuvchan organik moddalar. mikroto’lqinli nurlanish, ionli suyuqliklar. yuqori kritik suyuqliklar va kritik temperaturalar. kimyo fani ko’p yillar davomida ishlab chiqarishni eski texnologiyalar asosida amalga oshirib atrof muxitga juda ko’p zarar yetkazadi. natijada “kimyoviy ekologiya”, “atrof muhit kimyosi” yo’nalishlari paydo bo’lib ularning asosiy maqsadi atrof-muhitga ajralib chiqayotgan zararli komponentlarni aniqlash va o’z vaqtida yo’qotishga qaratilgan. yuzaga kelgan vaziyat masalani bunday hal qilish noto’g‟riligini ko’rsatdi va …

2 / 12

iplari-buni inellektual kimyo ham deb ataydi: uchinchidan, maksimal holatda tabiatdagi asoiy jarayonlardan fotosintez, biomassalardan, suvdan tejamli foydalanish. bu yo’nalishni yashil kimyo deb ataydi. “yashil kimyo” ilmiy yo’nalishi o’tgan asrning 90-yillarida taklif qilingan bo’lib tez orada kimyogarlar orasida yangi metodologik qarash sifatida qo’llab quvvatlandi. eng avvalo yashil kimyoning 12 prinsipi ishlab chiqilgan bo’lib ular quyidagilardan iboratdir. 1. chiqindilarni qayta ishlash va tozalashdan ko’ra uning hosil bo’lishining oldini olgan ma‟qul. 2. sintez metodikasini tanlashda bu jarayonda qatnashayotgan reagentlarning hammasini oxirgi mahsulotga maksimal holatda o’tadiganlarini olish yo’li bilan amalga oshirish kerak. 3. sintez metodikasini tanlashda reagentlar va olinadigan moddalar insonlar va atrof-muhitga kam zararli bo’lishiga erishish kerak. 4.yangi kimyoviy moddalar yaratishda uning samaradorligini avvalgilarday saqlab qolgan holda zaharliligini kamaytirishga erishilishi kerak. 5. ishlab chiqarishda zaharli qo’shimcha erituvchilar va ajratuvchi reagentlardan foydalanmaslik kerak, 6. sintezni xona, atrof muhitdagi temperaturada va atmosfera bosimida amalga oshirish hamda albatta mahsulotning tannarxini unga ketadigan energiya xarajatlarini hisobga olish …

3 / 12

myoviy xavflar minimum holatga keltirilgan bo’lishi kerak. demak “yashil kimyo” dastlabki reagentlarni tanlash va kimyoviy jarayonlarni amalga oshirishda eng avvalo zaxarli moddalardan foydalanmaslikni o’zining strategik maqsadi deb belgilaydi. hozirgi vaqtda “yashil kimyo” ning uch yo’nalishi – sintezning yangi yo’llari (katalizatorlar yordamida), qayta tiklanadigan dastlabki reagentlardan foydalanish (neft mahsulotlaridan foydalanmaslik) va an‟anaviy organik erituvchilardan foydalanmaslikdan iborat ekanligi ko’rsatib beriladi. bir so’z bilan aytganda bu qarash eng avvalo kimyoviy ishlab chiqarishlarda mavjud bo’lgan atrof muhitga ajralib chiqayotgan turli xil zaxarli moddalarni yo’qotishga qaratilgan bo’lib, natijada insonlar yashab turgan muhit yaxshilanadi va ekologiyamizning musaffoligiga olib keladi. bir so’z bilan aytganda yashil kimyo prinsiplarini hayotga tatbiq qilish o’zbekiston ekologik harakatining o’z oldiga qo’ygan eng ustuvor vazifalarni bajarishga asos bo’lishiga ishonamiz. bu esa sog‟lom avlod tarbiyasining garovi bo’lib hisoblanadi. yashil kimyo tamoyillarini kimyo o'quv dasturiga kiritgan holda, o'quvchilar talabalarga kimyogarlar atrof-muhitni boshqarish majburiyatlari va mas'uliyatini bajarishda atrof-muhit uchun nima qilayotgani haqida ijobiy xabar berishi mumkin. …

4 / 12

o'z ichiga oladi. yashil kimyo - bu kimyoviy jarayon bo'lib, biz chiqindilarni kimyoviy jarayonlardan boshqaramiz. shunday qilib, u kimyoviy chiqindilardan qutulish orqali atrof –muhitni tozalashni o'z ichiga oladi. biz uni barqaror kimyo deb ham ataymiz. biz asosan yashil kimyo bo'yicha o'rganadigan narsa - kimyoviy jarayon paytida minimal miqdordagi kimyoviy moddalarni ishlatish va xavfli chiqindilar chiqishini minimallashtirish. atrof -muhit kimyosi - kimyo bo'limi, biz tabiatda sodir bo'ladigan kimyoviy jarayonlarni o'rganamiz va tahlil qilamiz. biz buni kimyoviy ifloslanish darajasini aniqlashda muhim bo'lgan bilimning asosiy tarmog'i deb ataymiz. bu sohada asosan kimyoviy sintez jarayonlari uchun qayta tiklanmaydigan xom ashyoni ishlatib, atrof muhitni ifloslanishiga kimyoviy ta'sirini va uni kamaytirishga e'tibor qaratiladi "yashil kimyo" – an‟anaviy kimyodan atrof-muhitga zarar qilmaydigan kimyoviy ishlab chiqarishga ega bo’lishi bilan farq qiladi. bu kimyoviy ishlab chiqarish iqtisodiyotning rivoji uchun asos bo’ladi. keyingi yillarda dunyoning rivojlangan mamlakatlari universitetlarida va ilmiy markazlarida kimyoviy jarayonlarni amalga oshirishga yashil kimyo prinsiplari asosida qarashlar …

5 / 12

ishlarini zamonaviy analiz usullari, toksikologiya elementlarini bilishlari kerak bo’ladi. kimyo o’qitish darslari va amaliyotda o’rganayotganda yashil kimyo elementlarini o’rgatish va bu bilan ekologik mezonni saqlashga ekologik ta‟limni ham rivojlantirishga yordam beradi. kimyo darslari jarayonida o’quvchilarga turli metodlar yordamida kimyo darsiga hamda ekologik yondashishni chambarchaslikda olib ketish quyidagilardan foydalanishimiz mumkin. rebus metodi bu kimyo darsi jarayonida o’qitishni yanada samaradorligini oshirish ya‟niy ko’rgazamali va rasmlar yordamida yondashishdir "rebus" so'zi lotin tilidan "narsalar yordamida" deb tarjima qilingan. rebus xv asrda fransiyada paydo bo'lgan va 1582- yilda ushbu mamlakatda nashr etilgan. o’rta maktab litsey va texnikum oliy ta‟lim muassasalarining integratsiyasida kimyo fanini o’qitishda o’quv dasturlarini ,,yashil kimyo” elmentlarini kiritish kabi qator qarorlar qabul qilingan. bugungi kunda respublikamizda shu qarorlar asosidaqator tadbirlar amalga oshirilmoqda. hozirgi vaqtda dunyo universitetlarida innovatsion yo’l tanlangan va shu asosda ta‟limda ham innovatsion ta‟lim dasturlari ishlab chiqilmoqda. “yashil kimyo” yo’nalishida amalga oshiriladigan ta‟limda o’quvchilar kimyoviy va kimyoviy texnologik jarayonlarni tassavvur qilishga, …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yashil kimyo prinsiplari va ta'lim dasturi"

yashil kimyoning prinsiplari reja: 1. "yashil kimyo" fanining prinsiplari. 2. prinsip ostidagi tushunchalar. 3. prinsiplarni tirik organizmlar hayotidagi o'rni djon varner prinsiplari. dimetilkarbonatlar va dimetilaulfatlar. atom iqrisodi va atom samaradorligi tushunchalari, reaksiya mexanizmlari. br-monsanto texnologiyasi. yashil kimyoda miqdoriy o’lchov e-faktori. “iflos” jarayonlar. dils-alder kondensatsiyasi, kross birikma. atom effektivligi tushunchasi. polimerlanish va metotizes. har xil oksidlovchi va qaytaruvchilarning atom effektivligi. effekt yo’lini qisqartirish. kimyoviy reaksiyalar unumini oshirish. birikish va qayta gruppalanish reaksiyalarida atom effekti faktori. sintetik usullarning ishlatilishi. siklik ketonni laktonga aylantirish. “o’ldiruvchi”, “aldab chaqiruvchi”, “qo’...

This file contains 12 pages in DOCX format (129.2 KB). To download "yashil kimyo prinsiplari va ta'lim dasturi", click the Telegram button on the left.

Tags: yashil kimyo prinsiplari va ta'… DOCX 12 pages Free download Telegram