ilk oʻspirinlik davri psixologiyasi

DOCX 5 pages 23.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.0 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

ilk oʻspirinlik davri psixologiyasi annotatsiya: ushbu maqolada ontogenezning rivojlanish bosqichlaridan hisoblangan ilk oʻspirinlik davri psixologiyasi va ushbu davrda roʻy beradigan turli xil oʻzgarishlar hamda aynan shu davrda oʻgʻil bola va qiz bolalarning qay darajada oʻzgarishi, oʻxshash va farqli jihatlari, ularning 2- darajali jinsiy kamolotga yetishishi haqida yoritilgan. kalit soʻzlar: ilk oʻspirinlik davri, ontogenez, akseleratsiya, postbubertat davr, fuqarolik kompetensiyasi, motivatsiya, psixofiziologik taraqqiyot, yosh chegasi va boshqalar. ilk o‘spirinlik davri «kamolot bo‘sag‘asi” deb ta’riflanadi. bu kamolot bosqichi fiziologik, psixologik va ijtimoiy chegaralarni o‘z ichiga oladi. psixologiya fani o‘spirinlik muammosini kompleks o‘rganishni da’vat etadi. bu juda qiyin masala, chunki psixofiziologik taraqqiyot sur’ati bilan uning bosqichlari ijtimoiy etilish muddati bilan hamma vaqt ham to‘g‘ri kelavermaydi. akseleratsiya natijasida bugungi ilk o‘spirinlarning taraqqiyoti avvalgi avlodlarga nisbatan o‘rtacha ikki-uch yil avval etilmoqda. fiziologlar bu jarayonni 2-darajali jinsiy belgilarning paydo bo‘lishiga qarab, 3-ta bosqichga ajratadilar: akseleratsiya munosabati bilan o‘spirinlik yoshining chegarasi endi 15-16 dan 18 yoshgacha bo‘lmoqda. demak, …

2 / 5

taqil bilim olish) yigit va qizlarda dunyoqarashning shakllanishiga, ularda mustaqillik va burch hissining tarkib topishiga, bilimning turli sohalarida ularning ijodiy qobiliyatini avj oldirishga katta ta’sir ko‘rsatadi. rus psixologi l.i.bojovich ilk o‘spirinlik davrida shaxs motivatsion sohasining rivojlanishiga urg‘u beradi: o‘quvchilarning hayotda o‘z o‘rnini va ichki pozitsiyasini aniqlashi, dunyoqarashning shakllanishi va uning bilish faoliyatiga, o‘z-o‘zini anglashga va axloqiy ongga ta’siri nazarda tutiladi. ilk o‘spirinlar mustaqil hayot sohasida yaqin istiqbolga ega bo‘lar ekanlar, o‘zlarining hayot yo‘llarini belgilab olishga, bundan buyongi mehnat faoliyatlarining aniq istiqbollarini aniqlab olishga, o‘zlarining kelgusi ixtisoslarini tanlashga intiladilar. shu munosabat bilan kasb-hunarga oid qiziqishlar tarkib topadi va yanada barqarorroq bo‘lib qoladi, yigit va qizlar o‘z kelajaklari haqida jiddiyroq o‘ylay boshlaydilar. ilk o‘spirinlik davridagi jismoniy rivojlanish ustida to‘xtalib o‘tamiz, bu narsa quyidagi sabablarga ko‘ra muhimdir. jismoniy rivojlanishning ayrim xususiyatlari ilk o‘spirin shaxsining ayrim sifatlari rivojlanishiga ma’lum darajada ta’sir ko‘rsatadi va uning bundan keyingi hayot faoliyati sohasidagi imkoniyatlarini bir qadar belgilab beradi. …

3 / 5

tan 2 baravar ko‘p bo‘ladi. jismoniy taraqqiyot, asosan, to‘g‘ri ovqatlanish rejimiga va jismoniy tarbiya bilan shug‘ullanishiga ko‘p jihatdan bog‘liq. jinsiy taraqqiyot jihatdan bu yoshdagi ko‘pchilik yigit va qizlar postpubertat (tugallanuvchi) davrda bo‘ladilar. bularning jismoniy rivojlanishi katta yoshdagi odamning jismoniy rivojlanishidan kam farq qiladi. bo‘yning va organizmning notekis o‘sishi va rivojlanish davri tugallanadi hamda jismoniy rivojlanishning nisbatan birmuncha tekis davri boshlanadi.o‘spirinlik yoshida jismoniy sifatlar (bo‘y, og‘irlik) nisbatan barqaror darajaga etgan bo‘ladi. shuningdek, muskul kuchi va ishchanlik qobiliyati sezilarli darajada ortadi. ko‘krak qafasining hajmi kengayadi, skelet, naychasimon suyaklar qattiqlashadi, to‘qimalar va a’zolarning shakllanishi va funksional taraqqiyoti tugallanadi. odatda bu yoshda yurak va qon tomirlarning rivojlanishida o‘smirlarga xos bo‘lgan notekislik endi tekislashadi, qon bosimi baravarlashadi, ichki sekretsiya bezlari bir me’yorda ishlay boshlaydi. nerv sistemasining va xususan, miya rivojlanishidagi o‘zgarishlar ma’lum bo‘lib qoladi. lekin, bu o‘zgarishlar miya massasining ortishi hisobiga emas, balki miyaning ichki hujayralari tuzilishining murakkablashuvi hisobiga ro‘y beradi. katta yarim sharlar qatlamidagi …

4 / 5

adi, ikkilamchi jinsiy belgilar rivojlanadi, bu hol yigit va qizlarning tashqi ko‘rinishida ham sezilarli o‘zgarish hosil qiladi. jinsiy etilish davrining tugallanishi hali jismoniy yetuklikni ham, buning ustiga psixik va ma’naviy yetuklikni ham anglatmaydi. faqat 18 yoshga borib, nikohdan o‘tishga ruxsat beriladigan davrda, shu yosh uchun minimal darajada zarur bo‘lgan jismoniy, ma’naviy, fuqarolik yetuklik darajasi boshlanadi. 18 yoshli yigit va qizlar jamiyat tomonidan katta yoshli kishilar deb e’tirof etiladi. ilk o‘spirinlik davrini ikkinchi o‘tish davri deb hisoblash mumkin. agar birinchi o‘tish davri ko‘proq bolalikka yaqin bo‘lsa, ikkinchi o‘tish davrida bo‘lgan o‘spirin ko‘proq yoshlik davriga yaqindir va shu jihatidan o‘rganiladi hamda tadqiq etiladi. ilk o‘spirinlik davri, asosan, unda mustaqil hayotning boshlanishi (o‘rta maktabni tamomlab, litsey, kollejlarga kirishi)bilan xarakterlanadi. hayotdagi bu o‘zgarishlar ilk o‘spirinning shaxsiga, o‘z-o‘zini anglashiga ta’sir ko‘rsatadi. o‘smirlardan farqli o‘laroq ilk o‘spirinlar katta hayotni tasavvur etmaydilar, balki unda ishtirok etadilar. ilk o‘spirinlarning mustaqilligi ortishi bilan kattalarning unga munosabatlari ham o‘zgaradi. kattalar …

5 / 5

sifat tomonidan ham o‘zgarib boradi. masalan: 16 yoshda pasport oladi; 18 yoshidan faol saylash huquqiga va oila qurish imkoniyatiga ega bo‘ladi. o‘spirin jinoiy ishlar uchun javobgar bo‘ladi. ba’zi o‘spirinlar bu yoshdan boshlab ishlay boshlaydilar. kasb tanlash haqida o‘ylay boshlaydilar. lekin, shunga qaramay o‘spirinlarda kattalarga qaramlik xususiyatlari saqlanib qoladi. o‘spirinlar (16-18 yoshlar) o‘zlarining psixologik xususiyatlari bilan boshqa yosh davrdagi bolalardan keskin farq qiladilar. jismoniy hamda aqliy jihatdan voyaga etgan, kamolotga erishgan, dunyoqarashi, o‘z-o‘zini boshqarishi kabi yetuk insoniy xususiyatlari tarkib topgan bo‘ladi. ular vazmin, mulohazali bo‘ladilar, katta yoshdagilarga hurmat-ehtirom bilan qaraydilar. ular uzoqni ko‘zlaydigan, kelajak uchun qayg‘uradigan, ota-onalarining yaqin yordamchisiga aylanadilar. o‘quv faoliyati o‘spirinning asosiy faoliyati bo‘lib qolaveradi, o‘qishga nisbatan o‘smirlik yoshiga qaraganda o‘spirinlikda bir muncha yuqoriroq bo‘ladi. mustaqil hayotga tayyorgarligini o‘z-o‘zini anglashi bilan bog‘liq motivlar bu davrda yetakchi o‘rinni egallaydi. motivlar tizimida jamiyatning to‘laqonli a’zosi bo‘lishga intilish, insonlarga naf keltirish kabi ijtimoiy motivlar ustunlik qiladi. bu davrda o‘spirinlarning kelgusi hayoti va …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ilk oʻspirinlik davri psixologiyasi"

ilk oʻspirinlik davri psixologiyasi annotatsiya: ushbu maqolada ontogenezning rivojlanish bosqichlaridan hisoblangan ilk oʻspirinlik davri psixologiyasi va ushbu davrda roʻy beradigan turli xil oʻzgarishlar hamda aynan shu davrda oʻgʻil bola va qiz bolalarning qay darajada oʻzgarishi, oʻxshash va farqli jihatlari, ularning 2- darajali jinsiy kamolotga yetishishi haqida yoritilgan. kalit soʻzlar: ilk oʻspirinlik davri, ontogenez, akseleratsiya, postbubertat davr, fuqarolik kompetensiyasi, motivatsiya, psixofiziologik taraqqiyot, yosh chegasi va boshqalar. ilk o‘spirinlik davri «kamolot bo‘sag‘asi” deb ta’riflanadi. bu kamolot bosqichi fiziologik, psixologik va ijtimoiy chegaralarni o‘z ichiga oladi. psixologiya fani o‘spirinlik muammosini kompleks o‘rganishni da’vat etadi. bu juda qiyin mas...

This file contains 5 pages in DOCX format (23.0 KB). To download "ilk oʻspirinlik davri psixologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ilk oʻspirinlik davri psixologi… DOCX 5 pages Free download Telegram