mustaqil ish

DOCX 20 pages 68.9 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 68.9 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

mustaqil ish mavzu: huquqning rivojlanish istiqbollari reja: 1. kirish 2. huquq kelib chiqishining tarixi 3. huquqning kelib chiqishiga oid nazariyalar. 4. huquqning ilk funksiyalari 5. huquq kelib chiqishi haqidagi nazariyalar 6. huquqning kelib chiqishining asosiy sabablari. 7. xulosa kirish insoniyat tarixida huquq har doim jamiyat hayotining ajralmas qismi bo‘lib kelgan. har bir davrda, har bir jamiyatda huquqiy tizimlar muayyan ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy sharoitlarga mos ravishda shakllanib, o‘z rivoj yo‘lini bosib o‘tgan. bugungi kunda esa dunyo keskin o‘zgarishlar bosqichiga kirib bormoqda: raqamli texnologiyalar keng joriy etilmoqda, sun’iy intellekt taraqqiy etmoqda, xalqaro aloqalar mustahkamlanmoqda va inson huquqlariga bo‘lgan talab tobora ortib bormoqda. bunday sharoitda huquqiy tizim ham zamonga moslashib, o‘zgarishlarga javob bera oladigan darajada bo‘lishi zarur. huquqning rivojlanish istiqbollarini o‘rganish nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham katta ahamiyat kasb etadi. chunki bu jarayon fuqarolarning huquq va erkinliklarini ta’minlash, adolatli jamiyat qurish, qonun ustuvorligini qaror toptirish, shuningdek, davlat boshqaruvi samaradorligini oshirishda muhim …

2 / 20

tsial institut bо`lmish huquqning kelib chiqishini о`rganish uchun ham muhim metodologik asosdir. agar davlatning kelib chiqishi jarayonini о`rganishda ibtidoiy jamiyatdagi tashkiliy va sotsial tuzilmalarni о`rganishga asosiy e`tibor bsrilgan bо`lsa, huquqning kelib chiqishini о`rganishda ibtidoiy jamiyatdagi ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish usullariga e`tibor berish lozim. shu munosabat bilan bir necha tabiiy savollar tug`iladi. inson va uning turli uyushmalari ypyg`, jamoa, aymoq va shunga о`xshashlarning hatti-harakatlarini nima belgilab bergan, qanday k;ilib ta`minlagan? huquq eng qudratli sotsial tartibga solish vositasining biri bо`lganmi yoki u kishilik jamiyati taraqqiyotining ma`lum bosqichida kelib chiqqanmi? davlat kelib chiqqunga qadar va davlat tashkil topgandan keyingi jamiyatlardagi ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish tizimi bir-biridan nima bilan farqlanadi? huquqning kelib chiqish sabablari va mohiyatini hal qilish davlat va huquq nazariyasining eng asosiy masalalaridandir. sovet davrida chiqqan davlat va huquq nazariyasiga oid darsliklarda hukukning kelib chiqishi masalasi davlatning paydo bо`lishi bilan bog`liq ravishda kо`rib chiqilgan. bunda sinfiy hamiyat a`zolari hatti-harakatini, xususiy mulkni himoya …

3 / 20

nfiy jamiyatda tartibga solish ibtidoiy jamiyatdagi tartibga solishdan nafaqat mazmuni va tartibga solish usuli bilan, balki boshqa bir qator muhim jihatlari bilan ham farq qilib turishidan guvoxlik beradi. miloddan avval iv-iii minginchi yillarda ijtimoiy tartibga solish tizimida yangi element — dehqonchilik jamiyatida ishlab chiqarish faoliyatini yozma normalarda aniq belgilab qо`yish paydo bо`lgan. normativ dehqon taqvimlarining paydo bо`lishi normalarni yangicha qayd etish, ularning yangicha ifoda etilishi edi. miloddan avvalgi iv-iii ming yillarda mesopotamiya, misr, hindistondagi dehqonchilik jamiyatlarining taqvimlarida huquq paydo bо`la boshlagan. shahar-davlatlar rivojlanishining keyingi bosqichlarida ta`qiqlovchi, ijozat beruvchi, pozitiv majburlash tizimini ifodalaydigan, barcha tartibga soluvchi tizimning axborotini umumiy, dunyoviy shaklga о`tkazgan yozma manbalar kelib chiqqan. lekin bu manbalar avvalgidek diniy-e`tikrd bilan bog`lanishni saklagan edi. shu bosqichda qonunlar, kodekslar, qonunlar tuplami, qonunlarni, sud tajribasini sistemalashtirish kelib chiqqan. bizga ma`lum ilk qonunlar tо`plami — podsho ur-nammu (shumer davlatida) miloddan avvalgi iii ming yillikda qabul qilgan qonunlar edi. bizgacha yetib kelgan ilk sinfiy …

4 / 20

ralar tartib qoidalar ta`minlash shakllari sifatida yangi xususiyatga ega edi. avvaliga ilk sinfiy jamiyatning normalarini sotsial nazorat qilish yangi usullari tashkil topgan. ibtidoiy jamiyatda jamoa, guruhlar, jamoa oqsoqollari shunday nazoratchi sifatida ishtirok etardi. ilk sinfiy jamiyatda esa ularning о`rnini maxsus tayinlangan mansabdor shaxslar (masalan: ja-moachi — dexkrnlarning ishga chikishini hisobga oluvchi, mehnatini tashkil qiluvchi hisobchilar), maxsus tuzilgan davlat institutlari — politsiya, armiya egallagan. о`zaro nizolarni hal qilish uchun maxsus davlat organi — sud tashkil qilingan. shuningdek, qonunlarni tatbiq qilish, tartibbuzarlarni jazolash uchun undan foydalangandar. u yoki bu bitimlarni, vakolatnomalarni va boshqa protsedura hujjatlarini tasdiqlashni kasb qilib olgan shaxslar paydo bulgan. endi-likda davlat shartnoma munosabatlariga aralasha boshlagan. shu asnoda ilk sinfiy jamiyatning ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish tizimi protsedura tomonidan rasmiylashtirilgan institusiyaviy xarakter kasb eta boshlagan. ilk sinfiy jamiyatlarda odat huquqiga о`sib о`tgan odatlar ham bо`lgan. bu odatlarni davlat apparati jumladan sud e`tirof etgan va himoya qilgan. odat huquqining uziga xos protsedura …

5 / 20

lgan. masalan, adolatli narx-navoni belgilovchi xammu-rappi qonunlari toshlarga о`yib yozilgan va ular bozorga yaqin joyga о`rnatilgan. shuningdek, sanksiyalar ham avvalgi bosqichda qо`llanilgan tadbirlardan mutlaqo farq qilgan. ilk sinfiy huquqda ular о`sib kelayotgan mulkiy va ijtimoiy tengsizlikka xizmat qila boshlagan. bu holat ijtimoiy jihatdan yuqori turuvchilarning mulkini himoya qiluvchi sanksiyalarning keskin kuchayishida, shaxsga qarshi qaratilgan jinoyatlar uchun beriladigan jazolarni shaxsning mavqeiga qarab (erkin shaxs, qul, erkak, ayol, bolalar) belgilashda, imtiyozlarning qonunlashtirilishida ifodalangan. bibliyada, masalan, «kimdir biror shaxsni urganda u vafot etsa, о`limga hukm qilinsin. agar, u о`z qulini yoki xizmatkorini tayoq bilan urganda ular qazo qilsa, bunday shaxs jazolanishi lozim» — deb kо`rsatilgan. jazolarning bunday tabaqalanishi ilk sinfiy jamiyatlarda keng tarqalgan. sotsiologiya fani ma`lumotlariga qaraganda, ilk huquq, uchun quyidagi holat xosdir: ilk sinfiy jamoaning undan yettisida bir xildagi jinoyat uchun oddiy jamoa a`zolari yuqori tabaqa vakillariga nisbatan qattiqroq jazolangan, bittasida barobar va faqat ikkitasida — masala aksincha hal qilingan. ilk huquq, …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mustaqil ish"

mustaqil ish mavzu: huquqning rivojlanish istiqbollari reja: 1. kirish 2. huquq kelib chiqishining tarixi 3. huquqning kelib chiqishiga oid nazariyalar. 4. huquqning ilk funksiyalari 5. huquq kelib chiqishi haqidagi nazariyalar 6. huquqning kelib chiqishining asosiy sabablari. 7. xulosa kirish insoniyat tarixida huquq har doim jamiyat hayotining ajralmas qismi bo‘lib kelgan. har bir davrda, har bir jamiyatda huquqiy tizimlar muayyan ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy sharoitlarga mos ravishda shakllanib, o‘z rivoj yo‘lini bosib o‘tgan. bugungi kunda esa dunyo keskin o‘zgarishlar bosqichiga kirib bormoqda: raqamli texnologiyalar keng joriy etilmoqda, sun’iy intellekt taraqqiy etmoqda, xalqaro aloqalar mustahkamlanmoqda va inson huquqlariga bo‘lgan talab tobora ortib bormoqda. bunday sha...

This file contains 20 pages in DOCX format (68.9 KB). To download "mustaqil ish", click the Telegram button on the left.

Tags: mustaqil ish DOCX 20 pages Free download Telegram