evolutsion jarayonning turli yo‘nalishlari

DOCX 551,7 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1508092510_69335.docx evolutsion jarayonning turli yo‘nalishlari organik olam evolutsiyasi to‘g‘risida mulohaza yuritganda nima sababdan barcha tirik mavjudotlar oddiydan murakkabla- nish tomon bir xil rivojlanmagan, ular orasida sodda va murakkab tuzilishga ega bo‘lgan mavjudotlar mavjud, degan savol tug‘ilishi mumkin. fan oldidagi bu muammoni rus olimlaridan a.n. sev ersov va i.i. shmalgauzen ijobiy hal qildilar. ma’lumki, darvin o‘z davrida evolutsion jarayon organizmlar- ning tinmay muhit sharoitiga mumkin qadar ko‘proq mosla- nishidan iborat ekanligini aytib o‘tgan edi. atrof-muhitning ta- rixiy davrlar mobaynida keng yoki tor doirada o‘zgarishi odatda organizmlar umumiy yoki xususiy moslanishlarni keltirib chiqargan. umumiy moslanish hayot uchun nihoyatda zarur bo‘lgan organlar sistemasining takomillashuvi bilan aloqador. agar muhit sharoitning o‘zgarishi bilan: 1) bir turga mansub individlar soni orta borsa; 2) ular ishg‘ol qilgan areal kengaya borsa; 3) tur zaminida yangi popu ly atsiyalar, kenja turlar, turlar va boshqa taksonlar hosil bo‘lsa, bu jarayon biologik yuksalish (progress) deb ataladi. hozirgi vaqtda markaziy osiyo mintaqasida …

da organizmlar hayot faoliyati uchun nihoyatda muhim bo‘lgan organlar sistemalari takomillashadi. u morfofiziologik yuksalish — aromozfoz deb nomlanadi. ikkinchi usulda organizm hayot faoliyati uchun ikkinchi darajali organlar sistemasi o‘zgaradi va organizmlar tuzilishi murakkablashmaydi, lekin muhitga moslashadi. uchinchi usulda organizmlar tuzilishi murakkabdan soddaga o‘zgarishi natijasida biologik progressga yo‘liqqan bo‘ladi. morfofiziologik yuksalish deganda organizmlar tuzilishining umumiy darajasini, hayot faoliyati yuksalishini amalga oshiradigan evolut sion o‘zgarishlar tushuniladi. aromorfozlar yashash uchun kurashda ancha afzalliklar yaratadi va tirik mavjudotlarni yangi muhit sharoitida keng doirada yashashga imkon beradi. o‘simliklarning suv muhitidan quruqlikda yashashga, spora bilan ko‘payishdan urug‘dan ko‘payishga o‘tishi, yopiq urug‘lilarning kelib chiqishi aromorfoz tipidagi yuksalishlardir. umurtqali hayvonlarda nerv sistemasi, qon aylanish, hazm qi- lish, nafas organlarining murakkablasha borishi, baliqlar, suvda ham quruqlikda yashovchilar, sudralib yuruvchilar, qushlar, sutemiz uv chilar sinflarining kelib chiqishi ham organik olam evolut siyasining aromorfoz yo‘nalishida amalga oshgan. aromorfoz yo‘nalish tufayli organik olam evolutsiyasida o‘simliklarning, hayvonlarning tuzilishi, hayot faoliyati tobora 73-rasm. evolutsion …

umiy mosla nish emas, balki xususiy, juz’iy moslanishlar bilan aloqadordir. ular organizmlar tuzilishi darajasini, hayot faoliyatini ajdodlarga nisbatan yuqoriga ko‘tarmaydi. hayvonlarda himoya rangi, mimikriya hodisasi, o‘simliklarda shamol, hasharotlar, qushlar yordamida chetdan changlanish bo‘yicha xilma-xil muvofiqla- nishlar, meva va uruq‘larning tarqalishi bilan bog‘liq moslanishlar idioadaptatsiyaga misol bo‘la oladi. hasharotxo‘rlar turkumiga mansub hayvonlarning ba’zilari quruqlikda, suvda yoki yer ostida yashashga moslashganligi ham idioadaptatsiyaga misoldir (74-rasm). shunga o‘xsnash, suyakli baliqlar har xil tur vakillarining tana shakli, rangi, suzgich qanotlari tuzilishining o‘ziga xosligi ham idioadaptatsiya yo‘nalishidagi moslanishlar natijasidir. bu moslanishlar har bir tur organizmlar uchun muayyan muhit sharoitida yashashga birmuncha qulayliklar tug‘diradi va biologik yuksalishga sababchi bo‘ladi. umumiy degeneratsiya tarixiy jarayonda murakkab tuzilishdan oddiy tuzilishga o‘tish demakdir. organik olam evolu- 74-rasm. sutemizuvchilar sinfining hasharotxo‘r turkumiga mansub hayvonlar: qur uqlikdagi formalari: 1—sakrovchi; 2—tipratikan; 3—kutora; 4—yerqazar. suvda va quruqlikda yashovchilar: 5—qunduzsimon yerqazar; 6—krot; 7—oltinrangli krot; 8—vixuxol. tsiyasining bu yo‘nalishi organizmlarning o‘troq yoki parazit holda hayot kechirishi …

‘simliklarda, masalan, parazit holda yashovchi zarpechakda asosiy organlaridan biri barg bo‘lmaydi, ildiz o‘rniga poyada so‘rg‘ichlar hosil bo‘lib, uning yordamida «xo‘jayin» o‘simlikdan oziq moddalarni so‘rib oladi. zarpechak ko‘plab meva, urug‘ beradi. uning urug‘i o‘txo‘r hayvonlarning oziqlanish organlarida hazm bo‘lmaydi. shunday qilib, umumiy degeneratsiya organizmlar tuzilishini soddalashtirsa ham, biroq bu turdagi organizmlar sonining ko‘p bo‘lishiga, arealning kengayishiga, yangi sistematik guruhlarning taraqqiy etishiga, ya’ni biologik yuksal ishga olib keladi. hozirgi vaqtda hasharotlar, suyakli baliqlar, kemiruvchilar- ning ko‘pgina guruhlari, gulli o‘simliklar biologik yuksalish gu ruhl ari progress holatidadir. organik olamning rivojlanishida biologik yuksalish — progressga qarama-qarshi o‘laroq, biologik regress ham uchraydi. biologik regressda muhit sharoitiga organizmlar yetarlicha mos- lasha olmaganliklari sababli ularning: a) avloddan avlodga o‘tgan sari individlar soni kamayadi; b) tarqalgan areali torayadi; d) populyatsiyalar, turlar soni qisqaradi. o‘simliklardan ginkgolar oilasi, sutemizuvchilardan hasha- rot xo‘r lar turkumiga kiruvchi faqat ikki turdan iborat vixuxol avlodi biologik regress holatidadir. adabiyotlar 1. g’afurov a. t. darvinizm …

evolutsion jarayonning turli yo‘nalishlari - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"evolutsion jarayonning turli yo‘nalishlari" haqida

1508092510_69335.docx evolutsion jarayonning turli yo‘nalishlari organik olam evolutsiyasi to‘g‘risida mulohaza yuritganda nima sababdan barcha tirik mavjudotlar oddiydan murakkabla- nish tomon bir xil rivojlanmagan, ular orasida sodda va murakkab tuzilishga ega bo‘lgan mavjudotlar mavjud, degan savol tug‘ilishi mumkin. fan oldidagi bu muammoni rus olimlaridan a.n. sev ersov va i.i. shmalgauzen ijobiy hal qildilar. ma’lumki, darvin o‘z davrida evolutsion jarayon organizmlar- ning tinmay muhit sharoitiga mumkin qadar ko‘proq mosla- nishidan iborat ekanligini aytib o‘tgan edi. atrof-muhitning ta- rixiy davrlar mobaynida keng yoki tor doirada o‘zgarishi odatda organizmlar umumiy yoki xususiy moslanishlarni keltirib chiqargan. umumiy moslanish hayot uchun nihoyatda zarur bo‘lgan organlar siste...

DOCX format, 551,7 KB. "evolutsion jarayonning turli yo‘nalishlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: evolutsion jarayonning turli yo… DOCX Bepul yuklash Telegram