ekstrakstiyalash usullari

DOCX 8 pages 1.1 MB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

кимёвий технология асосий жараён ва курилмалари «qattiq jism - suyuqlik» sistemasida ekstrakstiyalash 5.26. umumiy tushunchalar g`ovaksimon qattiq jism tarkibidan bir yoki bir necha komponentlarni ajratib olish jarayoni ekstrakstiyalash deb ataladi. qattiq jismdan bir yoki bir necha komponentni selektivlik qobiliyatiga ega bo`lgan erituvchi yordamida ajratib olish jarayoni eritish deb nomlanadi. ushbu jarayon ekstrakstiyalash jarayonining xususiy holidir. kimyo, oziq-ovqat va boshqa sanoatlarda juda ko`p kapillyar-g`ovakli jismlar eritish jarayoni yordamida qayta ishlanadi. ekstrakstiyalash ishqor, kislota, tuzlar, qand, o`simlik moylar, sharbatlar, vitaminlar, turli dorilar, rangli va nodir metallar va hokazolarni olishda ishlatiladi. ekstrakstiyalash jarayonida kerakli komponent qattiq fazadan diffuziya yo`li orqali suyuqlik fazaga o`tadi. buning uchun shu komponentni eritadigan tegishli erituvchi tanlab olinishi kerak. shuni alohida ta’kidlash kerakki, ekstrakstiyalash va eritish jarayonlari «qattiq jism - suyuqlik» sistemasida olib boriladi. ekstrakstiyalash 2 bosqichda o`tadi: 1) komponentning qattiq jismlar ichki qismidan tashqi yuzasiga diffuziya yo`li bilan o`tishi; 2) komponentning diffuziya jarayoni tufayli qattiq jism yuzasidan chegaraviy …

2 / 8

, erituvchi sifatida ishlatiladi. bunday jarayonlar ishqorlanish deb nomlanadi. ishqorlanish mineral xom - ashyolarni kimyoviy qayta ishlash yo`li bilan qimmatbaho komponentlarni olish uchun qo`llaniladi. eritish jarayoni texnologik sxemalarida filtrlash, bug`latish va kristallash kabi jarayonlardan avval ishlatiladi va u birinchi bosqich bo`lib hisoblanadi. 5.27. eritish jarayoni statikasi va kinetikasi jarayonning mexanizmi shundaki, erituvchi qattiq jism g`ovaklariga kirib boradi va ajratilishi kerak bo`lgan moddani eritadi. eritilgan moddaning kimyoviy potenstiali va uning qattiq jismdagi kimyoviy potenstialiga tenglashganda erish jarayoni muvozanat holiga keladi. to`yinish holatiga oid eritmaning konstentrastiyasi eruvchanlik deb ataladi. qattiq jismning tashqi yuzasidagi muvozanat qisqa vaqt ichida o`rnatiladi. shuning uchun, massa almashinish jarayonlarni tahlil qilishda, "qattiq jism - erituvchi" sistemasining fazalararo yuzasidagi konstentrastiyasi to`yingan eritma konstentrastiyasi uto`y ga teng deb qabul qilinadi. eritish jarayoni kinetikasining asosiy masalasi fazalarning o`zaro to`qnashish vaqtini aniqlashdir. fazalar to`qnashish vaqti ma’lum bo`lgandan so`ng, ekstraktorlarning asosiy o`lchamlari hisoblanadi. eritish jarayonida massa almashinishga qattiq jismning ichki tuzilishi: kapillyar shakli …

3 / 8

vaqt o`tishi bilan ushbu hajm ulushi ortib boradi. eritish jarayoni murakkab jarayon bo`lib, erituvchini qattiq jism kovaklariga diffuziyasi, ajratib olinayotgan moddalarni eritish, qattiq jism kapillyarlari orqali fazalarni ajratuvchi yuzaga ekstrakstiyalanayotgan moddaning diffuziyasi va fazalarni ajratuvchi yuzadan ekstragent oqimi yadrosiga massaning o`tishi kabi bosqichlardan iborat. jarayonning qayd etilgan 4 bosqichidan oxirgi ikkitasi massa almashinishning umumiy tezligini chegaralaydi. chunki, birinchi va ikkinchi bosqichlarning massa almashinish tezligi, oxirgi ikkitasinikiga qaraganda ancha yuqoridir. shunday qilib, massa almashinish jarayonining umumiy diffuziya qarshiligi qattiq jism va erituvchilarning ichki diffuzion qarshiliklari yig`indisidan iborat. kapillyar - g`ovak jism ichidan moddaning diffuziya tezligi ushbu tenglama bilan ifodalanadi: fazalarni ajratuvchi yuzadan oqim yadrosiga massa berish tezligi (5.17) tenglama yordamida aniqlanadi. massa o`tkazuvchanlik va berish tezliklari orasidagi nisbatni baholash uchun bio kriteriysidan foydalaniladi: ayniqsa, kapillyar - g`ovak jismlarda massa o`tkazuvchanlik tezligi juda kichik bo`ladi. 5.63v-rasmda o`simlik hujayrasining tuzilishi ko`rsatilgan. 5.64-rasm. qattiq g`ovaksimon jismning ekstrakciya jarayonida tuzilishi- ning o'zgarishi. 5.63-rasm. fovaksimon qattiq …

4 / 8

qattiq jism yuzasidagi ekstrakstiyalanuvchi modda konstentrastiyasi uch=utuy va uning ekstragentdagi o`rtacha konstentrastiyasi uur larning farqi hisoblanadi. ushbu holatda jarayonning tezligi quyidagi tenglamadan aniqlanadi: (5.154) bu erda u - suyuqlik fazadagi massa berish koeffistienti. qalinligi bo`lgan chegaraviy qatlamdagi molekulyar diffuziya tezligi fikning 1-qonuni yordamida topiladi: (5.155) bu erda d - molekulyar diffuziya koeffistienti. qattiq jismni eritish jarayoni uchun prof. a.n. shukarev tomonidan ushbu formula keltirib chiqarilgan: (5.156) bu erda u = d/. tajribaviy usul bilan d0,33 ekanligi aniqlangan. (5.154) tenglamadan u massa berish koeffistienti d0,66 ga proporstionalligi ko`rinib turibdi. yuqorida keltirilgan tenglamalarni inobatga olgan holda va tajriba natijalarini umumlashtirish natijasida, ishqorlab ajratish jarayonida massa berish koeffistienti u ni ushbu tenglama yordamida topish mumkin: (5.157) bu erda nud = u d/d - nusselt kriteriysi (d - qattiq zarracha diametri); re = wd/ - reynolds kriteriysi (w - ekstragent tezligi; - ekstragent dinamik qovushoqligi); pr = /d - prandtl kriteriysi. (5.156) tenglamadan ko`rinib …

5 / 8

nday holatda eritmaning to`yinish konstentrastiyasi utuy ortadi, bu esa o`z navbatida eritish va ishqorlab ajratish jarayonlarini harakatga keltiruvchi kuchining ko`payishiga sababchi bo`ladi. amaliy jihatdan jarayonlarni intensivlash uchun ekstraktordagi gidrodinamik holatni yaxshilash zarur. masalan, mavhum qaynash qatlamda qayta ishlash, pulsastiya yoki vibrastiya ta’sir ettirish yo`llari bilan ekstraktorlarda yuqorida qayd etilgan jarayonlar samarasini ko`tarish mumkin. undan tashqari, past chastotali tebranishlar ham, ekstraktorlarda kechadigan massa almashinish jarayonini tezlashtiradi. 5.28. ishqorlab ajratish ekstraktorlarining konstrukstiyalari ekstrakstiya, eritish va ishqorlab ajratish uchun davriy va uzluksiz ishlaydigan ekstraktorlar qo`llaniladi. qurilmadagi fazalar harakatiga qarab parallel, qarama - qarshi va murakkab yo`nalishli bo`lishi mumkin. suyuqlik fazasining qattiq materialni yuvib o`tish harakatiga qarab o`zgarmas, mexanik aralashtirgichi bo`lgan va mavhum qaynash qatlamli ekstraktorlar bo`ladi. ekstraktorlarni tanlashda qattiq faza fizik-mexanik xossalari va ajrab chiqadigan ekstrakt konstentrastiyasi yoki tayyor mahsulot chiqishi hisobga olinadi. ma’lumki, davriy ishlaydigan qurilmalar ish unumdorligi kam bo`ladi. shuning uchun, ular kichik hajmli korxonalarda qo`llaniladi. lekin, sanoat miqyosida ko`pincha uzluksiz …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekstrakstiyalash usullari"

кимёвий технология асосий жараён ва курилмалари «qattiq jism - suyuqlik» sistemasida ekstrakstiyalash 5.26. umumiy tushunchalar g`ovaksimon qattiq jism tarkibidan bir yoki bir necha komponentlarni ajratib olish jarayoni ekstrakstiyalash deb ataladi. qattiq jismdan bir yoki bir necha komponentni selektivlik qobiliyatiga ega bo`lgan erituvchi yordamida ajratib olish jarayoni eritish deb nomlanadi. ushbu jarayon ekstrakstiyalash jarayonining xususiy holidir. kimyo, oziq-ovqat va boshqa sanoatlarda juda ko`p kapillyar-g`ovakli jismlar eritish jarayoni yordamida qayta ishlanadi. ekstrakstiyalash ishqor, kislota, tuzlar, qand, o`simlik moylar, sharbatlar, vitaminlar, turli dorilar, rangli va nodir metallar va hokazolarni olishda ishlatiladi. ekstrakstiyalash jarayonida kerakli komponent qattiq f...

This file contains 8 pages in DOCX format (1.1 MB). To download "ekstrakstiyalash usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: ekstrakstiyalash usullari DOCX 8 pages Free download Telegram