эритмаларни таҳлил қилишнинг кондуктометрик усули

DOCX 21 стр. 2,5 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 21
6.3-§. суюқликларнинг таркибини таҳлил қилиш суюқликлар таркибини таҳлил қилиш дейилганда уларнинг элементар, функционал ёки молекуляр таркибини аниқлаш тушунилади. таркибни аниқлайдиган асбоблар анализаторлар деб аталади. муҳитда фақат битта компонентнинг миқдорини аниқлаш учун мўлжалланган анализаторларни баъзан концентратометрлар деб юритилади. суюқликлар концентрациясини ўлчаш учун қуйидаги улчов бирликлари энг кўп тарқалган: мг/см3; г/см3; массаси ёки ҳажми бўйича, %. ҳарорат, босим ва шу каби параметрларнинг ўлчаш натижаларига кучли таъсир этиши аналитик ўлчашларнинг ўзига хос хусусиятларидан биридир. бу параметрлар айниқса ўлчаш аниқлигига таъсир қилади. шунинг учун автоматик анализаторлар, одатда, намуналар танлаб олиш, уларни таҳлилга тайёрлаш, ўлчаш шароитларини стабиллаш ёки тузатишларни автоматик киритиш ва ҳоказолар учун қўшимча мураккаб жиҳозлар билан таъминланган бўлади. таҳлил қилинадиган суюқликларнинг турли-туманлиги ва уларнинг таркиби ҳамда хоссаларининг кенг чегарада бўлиши таҳлил қилиш усуллари турлича бўлган автоматик асбоблар ишлаб чиқаришни тақозо этади. асбобсозлик саноати хилма-хил суюқликларни таҳлил қилувчи турли автоматик анализаторлар ишлаб чиқаради. суюқликларни таҳлил қилишнинг саноатда энг кўп тарқалган усулларига кондуктометрик, потенциометрик, оптик, …
2 / 21
ажасига кўра кучли ва кучсиз электролитлар бўлади. кучли электролитлар деярли батамом ионларга диссоциацияланган бўлади, кучсиз электролитларнинг эритмаларида эса маълум миқдорда диссоциацияланмаган молекулалар ҳам бўлади. турли моддалар эритмаларининг электр ўтказувчанлигини баҳолаш учун колрауш эквивалент электр ўтказувчанлилик тушунчасини киритди, у 1 см3 эритмада 1 г-экв модда бўлган эритманинг электр ўтказувчанлиги сифатида аниқланади: , (6.9) бу ерда λ — эритманинг эквивалент электр ўтказувчанлиги; σ — эритманинг солиштирма электр ўтказувчанлиги. см/см; η— эриган модданинг эквивалент концентрацияси, г∙ экв/см3. барча электролитлар учун эквивалент электр ўтказувчанлик диссоцияланиш кучайиши натижасида эритма суюла бориши билан ортади. эритма тўла диссоциацияланганда (яъни эритма чексиз суюлганида) у энг катта қийматига эришади. эритманинг солиштирма ўтказувчанлиги билан суюлтирилган электролитнинг табиати ҳамда унинг концентрацияси ўртасидаги боғлиқлик колрауш қонуни билан аниқланади: σ=α∙η(vk-va) , (6.10) бу ерда а — электролитик диссоциацияланиш даражаси; v — ионлар (катионлар vk ва анионлар vа ) нинг эритма чексиз суюлгандаги қўзғалувчанлиги, яъни уларнинг кучланиш градиенти ib/см бўлган электр майдонидаги силжиш тезлиги, …
3 / 21
арнинг бу соҳасида кондуктометрик усул энг катта сезгирликка эга бўлади. электр ўтказувчанлиқларнинг концентрацияга боғлиқликнинг бир хилмаслик характерини ҳисобга олиб, кондуктометрнинг ишлаш соҳасини олдиндан билиш зарур, бу ерда, ўлчашларнинг экстремум бўлишига йўл қўймаслик керак. кўпгина ҳолларда кондуктометрик усулдан бир компонентли эритмаларни назорат қилиш учун фойдаланилади. электр ўтказувчанликни ўлчаш учун мўлжалланган асбобларга кондуктометрлар, туз ўлчагичлар, концентратомерлар киради. бу асбобларнинг биринчиси электр ўтказувчанлик бирликларида даражаланган, иккинчи шартли туз миқдори бирликларида, одатда nacl нинг миқдорини кўрсатувчи фоизларда даражаланган бўлади. концентратомерлар таҳлил қилинаётган модданинг фоиз ҳисобидаги миқдорларда даражаланади. эритмаларнинг концентрациясини уларнинг электр ўтказувчанлигига кўра ўлчаш учун электродли ва электродсиз усуллар қўлланилади. электродсиз ўлчаш усулидан асосан кислота, ишқорларнинг концентрациясини ўлчашда фойдаланилади. электродли кондуктометрияда икки электроддан иборат ўлчаш ячейкаларидан фойдаланилади, электродлар назорат қилинаётган эритма солинган идишда бир-биридан маълум масофада ўрнатилган бўлади. ўлчаш ячейкаси (6.18-расм) электр қаршилиги билан характерланади. бу қаршиликнинг катталиги қуйидагига тенг (ом ҳисобида) , (6.11) бу ерда σ — эритманннг солиштирма электр ўтказувчанлиги; см/см; l …
4 / 21
ҳам, ўзгарувчан токдан ҳам фойдаланиш мумкин. икки электродли ўлчаш ячейкаси билан бир қаторда тўртта электроди бор ячейкалардан ҳам фойдаланилади (6.19-расм). ток эритмада икки ташқи электродлар 1 ва 4 орасида ўтади, бу электродлар кучланиш манбаи u1 га уланган бўлади. резистор r нинг чекловчи қаршилиги катталиги туфайли ячейка занжиридаги ток кучи i, эритманинг қаршилиги ўзгаришидан қатъий назар, ўзгармасдан қолади. 6.19-расм. тўрт электродли ўлчаш ячейкаси бўлган кондуктометрнинг схемаси икки ички электрод 2 ва 3 потенциометр вазифасини бажаради ва эритмада кучланиш тушувини ўлчаш учун мўлжалланади: ∆u2.3=i∙rя , (6.13) бу ерда rя = k/σ — электродлар 2 ва 3 орасидаги эритманинг қаршилиги (к — тўрт электродли ўлчаш ячейкасинииг константаси, у электродлар 2 ва 3 нинг оралиғига ва улар сиртининг юзига боғлиқдир). бинобарин, , (6.14) бу ерда k=k∙i=const. шундай килиб, электродлар 2 ва 3 орасидаги потенциаллар фарқи назорат қилинаётган эритманинг концентрацияси билан бир қийматда аниқланади. ўлчанадиган катталик ∆u2,3 мувозанатловчи кўприкнинг а ва b учларидаги потенциаллар айирмаси …
5 / 21
тказувчанлиги ҳароратга жуда боғлиқ. эритма ҳарорати 1°с га ортса, унинг солиштирма электр ўтказувчанлиги 1,5—2% га ошади. эритмаларнинг ҳарорати амалда жуда кенг чегараларда ўзгаради, шунинг учун кондуктометрик концентратомерлар ҳарорат ўзгаришининг ўлчаш натижаларига таъсир қилишини бартараф қилувчи автоматик компенсаторларга эга бўлиши керак. саноатда автоматик ҳарорат компенсаторлари энг кўп тарқалган бўлиб, суюқликли компенсаторлар уларнинг турларидан биридир. суюқликли компенсатор параметрлари ўлчаш ячейкасининг параметрларига ўхшаш электрод датчикдан иборатдир. компенсатор электр ўтказувчанлик ҳарорат коэффициенти назорат қилинаётган суюқликнинг ҳарорат коэффициентига тахминан тенг бўлган эталон суюқлик билан тўлдирилади. компенсатор назорат қилинаётган суюқликка концентратомернинг ўлчаш ячейкаси билан биргаликда киритилади. компенсатор кўприкли ўлчаш схемасининг елкасига уланади. эталов ва назорат қилинаётган суюқликнинг ҳароратлари бир хил бўлганлиги ва ҳарорат коэффициентлари бир-бирига яқин бўлганлиги сабабли ҳароратлар ўзгарганида, ўлчаш ячейкаси қаршилигининг ўзгаришини суюқликли компенсаторнинг қаршилигининг ўзгартириш йўли билан тўла компенсациялаш мумкин. сулфат кислота концентратомери ксо-у (6.20-расм) эритмадаги сулфат кислота концентрациясини назорат қилиш, қайд этиш ва ростлаш учун мўлжалланган. 6.20-расм. сульфат кислота концентратометрининг принципиал схемаси. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 21 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "эритмаларни таҳлил қилишнинг кондуктометрик усули"

6.3-§. суюқликларнинг таркибини таҳлил қилиш суюқликлар таркибини таҳлил қилиш дейилганда уларнинг элементар, функционал ёки молекуляр таркибини аниқлаш тушунилади. таркибни аниқлайдиган асбоблар анализаторлар деб аталади. муҳитда фақат битта компонентнинг миқдорини аниқлаш учун мўлжалланган анализаторларни баъзан концентратометрлар деб юритилади. суюқликлар концентрациясини ўлчаш учун қуйидаги улчов бирликлари энг кўп тарқалган: мг/см3; г/см3; массаси ёки ҳажми бўйича, %. ҳарорат, босим ва шу каби параметрларнинг ўлчаш натижаларига кучли таъсир этиши аналитик ўлчашларнинг ўзига хос хусусиятларидан биридир. бу параметрлар айниқса ўлчаш аниқлигига таъсир қилади. шунинг учун автоматик анализаторлар, одатда, намуналар танлаб олиш, уларни таҳлилга тайёрлаш, ўлчаш шароитларини стабиллаш ёки туз...

Этот файл содержит 21 стр. в формате DOCX (2,5 МБ). Чтобы скачать "эритмаларни таҳлил қилишнинг кондуктометрик усули", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: эритмаларни таҳлил қилишнинг ко… DOCX 21 стр. Бесплатная загрузка Telegram